آينده‌ي آبي

وبلاگ من

2008-08-05T09:13:00.003+04:30

با احترام خدمت دوستان
يادداشت‌هايم را در وبلاگ زير مي‌گذارم
آينده آبي در پرشين‌بلاگ

مسأله‌اي از دو هزار سال پيش

2008-07-10T11:07:00.000+04:30

پنجشنبه 20 تيرماه 1387

بند زیر را از مقدمه‌ی برزوی حکیم بر کلیه و دمنه آورده‌ام. برزو که در عهد ساسانی می‌زیست،کلیله و دمنه را از هندی به پهلوی درآورد. اما فقط ترجمه‌ای ساده نکرد. بلکه تألیف و ترجمه را در هم آمیخت. با این حال، مقدمه‌ی این کتاب تصویری از فضای اجتماعی دو هزار سال پیش ایران است. جای پرسش است که این تصویر امروزه تا چه حد تغییر کرده است؟ و سمت و سوی تغییر چگونه است؟ تا چه حد مسألة کنونی ما با دو هزار سال پیش یکسان است و تفاوتی در آن دیده نمی‌شود؟ شما را به خواندن این چند سطر دعوت می‌کنم

از فراق دنیا و هجر دوستان و جدایی از نزدیکان و عزیزان بایستی که ساعتی نیاسودی؛ و روزگار همه به آن به سر بردی که تدبیر کردی که آن ساعت بر وی آسان‌تر گذشتی مگر آن مرگ عین زندگانی گشتی، که این دنیای غدار مکار صحبت نیرزد؛ و اگر صد عمر به شمردن عیبهای او به سر بریم، هنوز صد چندان دیگر مانده باشد؛ خاصه در این روزگارِِ پیر و فرتوت گشته و در این زمانه‌یِ تیره و بی‌نور شده، که هر چند پادشاه را حق تعالی به فرخندگی و سعادت و پیش‌بینی و حصافت و بزرگ‌دلی و همت و صدق و امانت و عدل و سیاست و نهاد مهربانی و شفقت بیاراسته است، و به دوست‌داری دانایان و آسان‌کاری با بزرگان و سخت‌کاری با ستمکاران و انصاف با رعیت و داد دادن مظلومان و فریاد رسیدن فریاد خواهان مخصوص کرده است، زمانه هیچ روی به صلاح ندارد
راستی از میان خلق رمیده، دلها به دروغ آرمیده؛ نیکان خوار و ذلیل شده، بازار بَدان تیز گشته،‌ زشتکاری بر مدران می‌خندد، صلاح و رشد بر خود می‌گرید. آب دریای عدل به زمی فرو شده، درفش ستمکاری به عیوق بر رفته، جریده‌ی دانش در نوشته، عروس معرفت از جلوه بازمانده، دون‌همتی آشکارا شده، کرم و جود ناپیدا گشته، پیمانهای دوستان از دست شده، خلق از حسد و بغض سرمست گشته، تاج اکرام از سر نیکان برگرفته و بر سر ناپاکان نهاده، درِ وفا بسته، در غدرِ گشاده، شاخ راستی پژمرده و بی‌برگشته، نهال دروغ تازه و تر گشته، حاکم دست راستکاری در آستین کشیده، اصحاب فرمان دست جور دراز کرده، اژدهای آز و نیاز دهان بازکرده، بَدان را ناپاکی بدان آورده که با آسمان برابری جویند، نیکان را عجز در زاویه بنشانده، بر صلاح می‌مویند، آبگینه‌ی مروت به سنگ بخل شکسته. این زمانه‌ی پر مکر و دستان، دستان شادی می‌زند که علَم خیر چگونه نگوسار کردم

چاره

2008-07-01T10:40:00.001+04:30

سه‌شنبه 11 تير 1387

سراسر راه ما پر سنگلاخ است

در اين يلداي بي‌صبح، دل شده است سرد

بيا تا چشم خود در دست گيريم

رويم در طور، با جاني پر از درد

پليس و گسترش دايره انحراف و ناامني رواني

2008-06-21T13:04:00.001+04:30

شنبه 1 تيرماه 1387

چند روز پیش با همسرم از چهارراه ولی‌عصر رد می‌شدیم. دیدیم پلیس مرد دو دختر را به کناری کشید و به همراه پلیس زن به گفت و گو با آن‌ها پرداخت. دختران حدود 20 سالی سن داشتند و آب میوه‌ای در دست. پوششی معمولی و بدون آرایش. همین نیز تعجب ما را برانگیخت. مردم هم در حال عبور نیم‌نگاهی به پلیس می‌انداختند. پلیس زن چیزی نمی‌گفت ولی پلیس مرد با دو دختر صحبت می‌کرد و بعد پلیس زن دو دختر را به آن‌ سوی خیابان برد و داخل ماشین ارشاد کرد. همسرم از پلیس زن ماجرا را پرسید و مشخص شد دکمة پایینی مانتوی یکی از دختران باز بود و او را برای ارشاد کردن به داخل ماشین بردند که بعد از تذکری رها می‌کنند.
این ماجرا منحصر به فرد نیست. ماجرایی است که بارها و بارها تکرار شده و می‌شود و بسیاری از شهروندان تهرانی آن را تجربه کرده‌اند. به واقع باید پرسید پلیس چه می‌کند؟ از نگاه سازمانی، پلیس در حال مبارزه با مفاسد اخلاقی است و با این حضور خود اخلاق اجتماعی را پاس می‌دارد و حریم خانواده و زندگی اجتماعی را از آلودگی‌ها می‌پیراید و اگر چنین نکند،‌ فساد جامعه را غرق خواهد کرد.
اما اگر نگاه سازمانی را که عمدتاً در صدد توجیه عملکرد و بزرگنمایی نتایج مثبت است کناری بنهیم موضوع را به گونه‌ای دیگر خواهیم یافت. ابتدا باید اشاره کنم که این اولین بار نیست می‌بینم مصادیق بدحجابی را پلیس مرد مشخص می‌کند و سپس خود یا پلیس زن تذکر می‌دهد و یا بدحجاب را به ماشین ارشاد می‌برند. این به معنی آن است که آن چه در نگاه پلیس مرد مصداق بدحجابی است می‌تواند در نگاه پلیس زن چنین نباشد. آن دو با هم در چهارراه‌ها می‌ایستند ولی بیشتر مصادیق به چشم پلیس مرد می‌آید. نتیجه این که حساسیت‌ها مردانه است. علاوه بر این که مصادیق در نگاه پلیس‌های مرد نیز متفاوت است. بازبودن دکمة پایینی مانتوی یک دختر به چشم برخی از پلیس‌ها نمی‌آید ولی به چشم برخی دیگر می‌آید. نه این که برخی نمی‌بینند بلکه گاه آنقدر عادی جلوه می‌کند که در مقولة‌ مصداق نمی‌گنجد. نتیجه این که حساسیت‌ها فردی است. همچنین باید افزود که مصادیق عرف از بدحجابی با مصادیق پلیس فاصلة بسیاری دارد. در این باره پژوهش‌هایی به انجام رسیده است.
اما وقتی پلیس، دختر جوانی را با چنین بهانه‌ای این چنین مورد تذکر قرار می‌دهد چه اتفاقی می‌افتد؟ دو اتفاق مهم می‌افتد که فکر نمی‌کنم پلیس به این موضوع بیاندیشد: اول، پلیس مصادیق انحراف را گسترش می‌دهد و دختر و پسری که تا پیش از مواجه با پلیس خود را فردی عادی می‌دانستند، خود را منحرف می‌یابند. به عبارتی دیگر، پلیس این گونه بر جوانان و افراد برچسب منحرف می‌زند. قبض و بسط مداوم و شبانه روزی جرائم و انحرافات و وابسته بودن برخی از آن‌ها به قضاوت‌های شخصی افراد پلیس، همة ما را در معرض این برچسب قرار داده است. از این زاویه، پلیس خود را در مقابل عرف جاری جامعه قرار داده است. آن چه مردم انحراف نمی‌دانند، پلیس انحراف می‌داند. دوم، پلیس با این گونه رفتار و مداومت بر آن، امنیت روانی جامعه را به مخاطره می‌اندازد؛ مأموریتی که در پی ایجاد و حفظ آن بوده است؛ به عبارتی دیگر، پلیس نقض غرض می‌کند. چرا که حتی افرادی که پوششی نسبتاً معمولی دارند این احتمال را می‌دهند که هر آن، پلیس جلوی آنان را بگیرد و به آنان تذکر دهد. علاوه بر این که مشاهدة تذکر به دخترانی که مثال آن را آوردم، امنیت روانی عابران را نیز به مخاطره می‌اندازد.

اميد

2008-06-21T13:03:00.001+04:30

شنبه 1 تير ماه 1387

هجوم سرد هوا پس عینکم ماسیده است
نگاه پر طپشم به شیشه‌ی آن باریده است
هوای غمزده را در این سیاهی نمناک
کدام دست فریب به بوم ما پاچیده است
صدای مأذنه‌گو چو بادی بر این کاشانه
فتاد و بین که چه جان به زهد و ریا بخشیده است
الا که چشم زمانه را به قفس می‌خوانی
نگاه منتظرم به قامت سرو پیچیده است

ناخودآگاه

2008-06-21T13:00:00.001+04:30

يكشنبه26 خرداد 86

نوشته بر لوح وجود، خویشتن خویش، تا ابد، ابدی است.یک موقع فکر نکنید من از این افاضات می‌فرمایم. من جامعه‌شناس کمی‌گرای متمرکز بر مسائل اجتماعی و شهری کجا و سخنان کلی فیلسوف‌مآبانه کجا! گفتم شاید کتره‌ای است در رفته بدون این که خودم بخواهم. گفتن این جمله اصلاً آگاهانه نبود، از ناخودآگاهم جستی زد و بیرون پرید
دم دمای صبح بود که هنوز تلالوی خورشید آسمان را تسخیر نکرده بود. تسخیر که نه، هنوز ستیغ کوه را به چنگ نگرفته بود. در خواب بودم و لحظه بیدارشدنم فرارسیده بود. همان لحظه که خواستم از خواب بیدار شوم، این جمله در ذهنم نقش بست و بعد دو سه بار زیر لب تکرار کردم تا فراموشم نشود
بعد کمی ذهنم را مشغول کرد. اصلا این جمله چیست و چرا به ذهنم خطور کرد؟ من که این روزها نه متن فلسفی می‌خواندم و نه به این مقوله‌ها می‌اندیشیدم. درگیری‌ام امور دیگری است. شب نیز به آن نمی‌اندیشیدم. به نظرم این جمله از ناخودآگاهم به خودآگاهم آمده است. بخش عمده‌ای از وجود ما در ناخودآگاهمان نهفته است و سیر می‌کند و ما که درگیر و اسیر فعالیت‌های روزانه و روزمرگی‌مان هستیم، فرصتی را مهیا نمی‌کنیم و یا نمی‌توانیم مهیا کنیم که به منصه ظهور برسد. شاید همانی باشد که حافظ می‌فرماید
در اندرون من خسته دل ندانم کیست/ که من خموشم و او در فغان در غوغاست

از خشت و خاك

2008-06-21T12:57:00.000+04:30

چهارشنبه 22 خرداد 86

مگر می‌توان «از خشت و خاک» را یک بار شنید. بارها و بارها می‌شنوی و همچنان مشتاق می‌مانی که باری دیگر بشنوی. شور و شوقی که از اشعار حکیم فردوسی به دست می‌دهد، چنان است که ساعت‌ها تو را به خود مشغول می‌کند. نمی‌توانی به سادگی از کنار آن بگذری. اشعاری که شاید به گوشمان نرسیده باشد. آخر مگر ما چقدر شاهنامه می‌خوانیم؟ چقدر خود را نیازمند این کاخ بلند هویت ایرانی می‌دانیم؟ از حماسة فردوسی خیلی بدانیم رستم و سهراب، رستم اسفندیار و هفت خوان رستم است. آنهم دست و پا شکسته. مگر می‌توانیم دریابیم که فردوسی تاریخ تحول اجتماعی زندگی انسان را آغاز زندگی و عصر یخبندان و عصر کشف آتش و فلز و ... به تصویر کشیده است و یا در لابلای اشعار حماسی‌اش، اشعار عاشقانة زیبایی سروده است. بخشی از این اشعار زیبا را می‌توان در کاست «از خشت و خاک» شنید
همه بوستان زیر بند گل است/ همه کوه پر لاله و سنبل است
فروهشته از گوش او گوشوار/ به ناخن بر از لاله کرده است نگار
و یا
به بد مهری من زبانم مسوز/ به من بازبخش و دلم برفروز
و یا
شب تیره بلبل نخسبد همی/ گل از باد و باران بجنبد همی
و یا
خداوند هستی و هم راستی/ نخواهد ز تو کژی و کاستی
و یا
جهان یادگار است و ما رفتنی/ به گیتی نماند به جز مردمی
و یا
بترس از خدای و میازار کس/ ره رستگاری همین است و بس
و یا
دریغا از این ایران که ویران شود/ کنام پلنگان و شیران شود
این اشعار که فقط ابیاتی از آن‌ها را نوشتم، با آهنگسازی بسیار زیبای صادق چراغی رنگی دیگر یافته و دلنشین‌تر شده است. آهنگی ملهم از موسیقی خراسان؛ زادگاه فردوسی. کار چراغی از نظر هارمونی و ارکستراسیون در خور توجه است و در نوع خود بدیع است. از سرنا و دوتار چنان استفاده شده است که روح حماسه در سرتاسر موسیقی موج می‌زند و شنونده را به تأمل و همراهی با اشعار و صدای زیبا و دلنشین علیرضا قربانی فرامی‌خواند. هر چند باید اعتراف کرد که قربانی نتوانسته است در برخی گام‌ها حق مطلب را آنچنان که باید برآورده کند و صدای او نمی‌تواند با بلندای شعر فردوسی و موسیقی همراه شود. اما این از ارزش کار او که ما به عمق شاهنامه می‌برد چیزی نمی‌کاهد پیشنهاد می‌کنم از خشت و خاک را بشنوید و به دیگران نیز پیشنهاد دهید، تا پیوندی دیگر با فردوسی برقرار کنیم

آيت الله منتظري

2008-06-08T17:24:00.001+04:30

يكشنبه 19 خرداد 1387

چند هفته پیش شنیدم پیرمرد حال خوشی ندارد و کسالت امان انجام کارهای روزمره را از وی زدوده است. از وضعیت او در این روزها بی‌خبرم. در سایت‌ها هم جستجو کردم مطلبی نیافتم. امیدوارم خداوند سلامتی‌اش را بازگرداند. شاید سال 64 بود که به بهانة هفتمین سالگرد پیروزی انقلاب با جمعی از پرسنل شهربانی به دیدارش رفتم و او بی‌تکلفی آمد و برایمان از نهج‌البلاغه گفت. آن موقع سرباز بودم که با اشتیاق به قم رفتم و خاطره‌اش برایم ماندگار شد و دوست‌داشتنی. بعد که آن حوادث حرمت‌شکنانه اتفاق افتاد و او را خانه‌نشین کرد در نظرم از بزرگیش چیزی نکاست که بیشتر نیز شد. هر چه بود روزگار جفایش را با حصر خانگی تکمیل کرد و او را از هر ارتباطی برای یک دهه محروم ساخت. هر چند امام خود را در او خلاصه یافته بود و حوزه را نیازمند آرا و توان فقهی‌اش می‌دانست ولی با حذف فرد توانمندی چون او دیگران می‌توانستند قدی راست کنند و جایی بیابند. شاید همین نیز برایشان فرصتی مغتنم بود تا در مقابل آن چه به پیرمرد می‌رفت، سکوت اختیار کنند؛ هر چه بود او سرآمد فقیهان قم بود و هست.
بد نیست دو خبری را که فتاوی جدیدش شنیدم بیاورم: اول این که دو هفته پیش آقای یوسفی اشکوری در جمعی تعریف می‌کرد که در افغانستان برای مرد مسلمانی که از اسلام خارج شده و دین مسیحیت برگزیده بود، حکم اعدام صادر کردند(به جهت ارتداد از دین). ظاهرا وکیل یا خانواده‌اش در نامه‌ای از آیت‌اله منتظری استفتا می‌کنند که حکم چنین فردی چیست و چه باید کرد؟ ایشان فتوا می‌دهند که حکمش اعدام نیست و با این حکم آن فرد از اعدام خلاص می‌شود. دوم فتوایش درباره بابیه است که در آن آورده بابی‌ها از اهل کتاب نیستند و کافر محسوب می‌شوند ولی نه کافر حربی(غیر از مواقعی که دست به اسلحه برند)‌ بلکه کافر زمی که البته جزیه نیز بر آنان جاری نیست. آنان در این مملکت حق آب و خاک برخوردارند و به همین حقوق شهروندی بر آنان جاری و ساری است(نقل به مضمون
به نظرم این دو فتوا از اهمیت بسیاری برخوردار است. در این دو فتوا فقیهی، حق انتخاب دین و حق شهروندی را از فقه تکلیف‌مدار بیرون کشیده است و بر مبنای آن عدم پذیرش حق انسانی و اجتماعی کسانی را که از دین اسلام خارج می‌شوند و یا کافر محسوب می‌شوند را نادرست می‌شمرد. این دو فتوا گام بزرگی است تا بین «تکلیف» و «حق» پیوندی دینی و فقهی ایجاد شود. گامی که در آینده کارساز خواهد بود. آیت‌اله منتظری دینی دیگر به جامعة ما دارد که امیدوارم خداوند به او طول عمری عطا کند تا این دین نیز به انجام رسد
ایرانیان نیز به او عذرخواهی بزرگی بدهکار هستند و باید روزی عرق شرم را از پیشانی خود پاک کنند. امیدوارم این روز در دوران حیات و زندگی این پیر فرزانه و فقیه عالیقدر باشد

سال 88 سال فردوسي

2008-05-21T08:39:00.002+04:30

چهارشنبه اول خرداد 1386

جمعه را در نشست هم‌اندیشی نام‌گذاری سال ٢٠٠٩ به نام فردوسی بودم. بنیاد فردوسی از مجموعه‌ای از دست‌اندرکاران سازمان‌های فرهنگی و هنری دعوت کرده بود تا به طور جمعی برای ثبت سال آینده به نام فردوسی به یونسکو پیشنهاد دهند. دکتر جنیدی سخنرانی پر شوری در رسای فردوسی و شاهنامه کرد و احسان نراقی نیز تشویق و ترغیب کرد که چنین کنند. دیگران نیز سخنی گفتند و من نیز به نمایندگی از پژوهشکده نکاتی را اشاره کردم
اما باید اشاره کنم که متأسفانه آقایان دیر اقدام کرده‌اند و فکر نمی‌کنم یونسکو پیشنهاد آنان را بپذیرد. یونسکو برای نام گذاری بین‌المللی سال‌ها کمیسونی دارد که تقاضای نام‌گذاری‌های دو سال آینده را بررسی و پس از تصویب اعلام می‌کند. از این رو، نام‌گذاری سال ٢٠٠٩ در ٢٠٠٧ انجام شد و به تصویب رسید. به عبارتی آقایان یک سال و نیم دیر اقدام کرده‌اند. سال گذشته همین روزها بود که کتاب مهاجرت و زندگی آریاییان اثر دکتر جنیدی را می‌خواندم. ایشان در پاورقی اشاره کرده بود که سال ٨٨ به تاریخ شمسی هزارمین سال پایان سرایش شاهنامه است. همان روزها نیز در شورای پژوهش هنر فرهنگستان هنر با نماینده یونسکو ملاقاتی داشتم و موضوع را گفتم و اشاره به این که کمیسیون ملی یونسکو این فرصت را غنیمت شمرد. وی گفت این کار غیر ممکن است چون نام‌گذاری سال‌ها برای دو سال آینده تصویب شده است. اما خواست که نامه‌ای بنویسم. من نیز نامه‌ای نوشتم و برای ایشان در کمیسیون یونسکو ارسال کردم. کاری پیش نرفت. موضوع را در شورای علمی پژوهشکده طرح کردم که ما می‌توانیم کارهایی را سامان دهیم که طرح‌هایی را نیز در دست بررسی داریم
به هر صورت، این نام‌گذاری از دستمان رفت. همان طور که سال مولوی از دستمان رفت و سال رودکی که سال آینده نام‌گذاری شده است از دستمان رفت(ظاهرا ما دیر اقدام کردیم ولی در نهایت این سال به نام مشترک ما و تاجیکستان ثبت شد). حضرات ما آنقدر درگیر منازعات گروهی و سیاسی و هسته‌ای و تدارک ظهور امام زمان و قیمت گوجه فرنگی و برنج هستند که مسائل جاری فرهنگی و هویت‌بخش جامعه را به فراموشی سپرده‌اند. بیایید هر کداممان به سهم خود برای سال آینده به نام فردوسی گامی موثر برداریم

شاهنامه به تصحيح دكتر جنيدي

2008-05-17T16:44:00.001+04:30

شنبه 28 ارديبهشت 1387

احتمالا دکتر فریدون جنیدی را می‌شناسید. رییس بنیاد نیشابور و زبان‌شناس زبان‌های باستانی ایران. او سال‌ها در حوزه زبان‌های باستانی ایرانی پژوهش کرده و اکنون تلاش سی‌ساله‌اش در تصحیح شاهنامه به نتیجه رسیده است. در کلاس بارها گفته بود که در حال تصحیح شاهنامه است و ابیات افزوده شده به شاهنامه فردوسی را مشخص کرده است. اکنون این اثر نفیس و تلاش گرانسنگ ایشان آماده انتشار است. در گفت و گوی کوتاهی که با استاد داشتم می‌گفت ابیاتی را که فکر می‌کند سروده فردوسی است با قلم درشت و ابیاتی را که به شاهنامه افزوده شده است با قلم ریزتر آورده است. علاوه بر این درباره ابیات افزوده شده در پاورقی به تفصیل بحث کرده و دلایل خود را در این باره که این ابیات از آن فردوسی نیست نوشته است. به نظرم اثری ماندگار خواهد بود. این کتاب به قیمت ۷۵ هزار تومان از سوی بنیاد نیشابور به چاپ می‌رسد که پیش فروش آن ۶۰ هزار تومان می‌شود. دوستانی که علاقه‌مند هستند می‌توانند با پیش‌خرید کتاب کمکی در تسریع انتشار کتاب کنند. برای اين منظور می‌توانيد به آدرس خيابان پورسينا در ضلع شمالی دانشگاه تهران ـ خيابان جلاليه ـ پلاک ۱۰ بنياد نيشابور مراجعه کنيد و ضمن پر کردن فرم ارسال شاهنامه مبلغ پيش فروش را بپردازيد

پرسشي از كاهش سود تسهيلات بانكي

2008-04-02T17:15:00.001+04:30

چهارشنبه 14 فروردين 1387

در خبرهای خواندم که علی‌رغم کاهش نرخ سود تسهيلات بانکي٬ درآمد بانک‌های خصوصی افزايش داشته است. ظاهرا اين وضعيت تناقض‌آميز به اين جهت است که نرخ سود پايين به تسهيلات تکليفی مانند جعاله٬ فروش اقساطی٬ وام مسکن مربوط می‌شود و تسهيلات غيرتکليفی مانند مضاربه و وام مشارکتی و ... را در بر نمی‌گيرد. بانکهای دولتی مجبور به پرداخت تسهيلات تکليفی هستند ولی موسسه‌های خصوصی چنين اجباری ندارند. به همين جهت آن‌ها بيشتر به تسهيلات غيرتکليفی روی آورده‌اند که همچنان سود آن بالا است. اين امر موجب می‌شود بانکهای دولتی بيشتر توان خود را در بخش تکليفی بگذارند و محدوديت منابع و کاهش سود به کاهش اعطای وام نيز می‌انجامد. در عوض افراد خواهان وام به سراغ موسسه‌های خصوصي می‌روند و از آنان قاضای وام می‌کنند که چون غيرتکليفی است سود آن بالا است. اما آيا اين اقدام واقعا برای حمايت از توليد داخلی و اقشار محروم بوده است؟با نگاهی به موسسه‌های خصوصی می‌توان اين فرض را درانداخت که ماجرا می‌تواند چيز ديگری نيز باشد. بيشتر اين موسسه‌های اعتباری خصوصی در اختيار اقتدارگرايان است که به گفته خودشان اصولگرا هستند و از ارزش‌های اسلامی و انقلابی دفاع می‌کنند. موسسه انصار٬ موسسه بنياد٬ موسسه قوامين٬ ثامن الائمه٬ مولی الموحدين از اين جمله‌اند که وام‌های غيرتکليفی را با سود بالا پرداخت می‌کنند. بانک‌های خصوصی ماننند پست بانک٬ پارسيان٬ پاسارگاد٬ سرمايه و اقتصاد نوين نيز در اين مجموعه جای می‌گيرند که قطعا بسياری از آقايان در آن سهمی و سهامی دارند. به هر روی٬ مصوبه کاهش سود تسهيلات بانکی موجب کاهش درآمد بانکهای دولتی و افزايش درآمد بانکهای خصوصی و موسسه‌های اعتباری شده است که بخش عمده درآمد آن مربوط به نهادهای حافظ ارزش‌های اسلامی و انقلابی است. آيا فشار دولت بر تغيير مدير عامل بانک پارسيان نمی‌تواند نشانه‌ای از شائبه کنترل درآمد اين بانک به نفع همان ارزش‌ها باشد؟ و آيا کاهش سود تسهيلات بانکی با هدف افزايش درآمد موسسه‌های متصل به نهادهای ارزشی نبوده است؟

هويت گمشده

2008-02-27T10:05:00.001+03:30

چهارشنبه 7/12/86

جشنوارة تئاتر فجر كه يكي از مهم‌ترين رويدادهاي هنري كشور است، با انتخاب برترين‌هاي تئاتر در بخش مسابقة بين‌المللي به پايان رسيد. همان‌طور كه از ابتدا مشخص بود، خارجي‌ها، بيشترين و برترين جوايز را به خانه‌هاي خود بردند. از هفت نمايش خارجي، شش نمايش جايزه بردند. آلمان، روسيه، فرانسه، لهستان، سوييس و كانادا هر يك جوايزي را به خود اختصاص دادند و تنها گروه ارمنستان بي‌نصيب ماند كه دلايلش را نمي‌دانم؛ هر چند از كار ايراني‌ها مقبول‌تر مي‌نمود. مرور و بررسي بخش مسابقة بين‌المللي چند نكته را به خوبي نشان مي‌دهد

الف) بين تئاتر ايران و تئاتر غرب فاصلة بسيار زيادي وجود دارد. اين نكته اظهر من الشمس است و همه از آن اطلاع دارند. مانند هر محصول دنياي مدرن كه نمونة ايراني آن از نمونه زادبوم آن فاصله دارد. نمي‌توان و نبايد اين انتظار را داشت كه تئاتر ما با تئاتر اروپا رقابت كند. شكل دادن به اين انتظار هر چند مي‌تواند فوايدي داشته باشد ولي مضاري نيز دارد كه مهم‌ترين آن خودباختگي در مقابل كار آنان خواهد بود. از اين رو، مسابقة بين دو دنياي متفاوت كه از توانمندي‌هاي متفاوتي برخوردار هستند، بي‌معني مي‌نمايد. مانند اين مي‌ماند كه فردي را كه از ناتواني‌هاي بسياري رنج مي‌برد، به ميدان مسابقه با دونده‌اي با آمادگي‌هاي جسمي بالا بفرستيم. قطعا در اين مسابقه، دوندة داراي سابقه، مدال مسابقه را خواهد ربود
ب) اگر بخواهيم بر مبناي آن چه كه از تئاتر ايران در بخش مسابقه به نمايش در آمد قضاوت كنيم، با تئاتري بي‌هويت مواجه مي‌شويم؛ تئاتري كه نمي‌تواند به زادبومي متعلق باشد. به عبارتي ديگر، فارغ از قوت و ضعف‌هايي كه اين نمايش‌ها به لحاظ ساخت و عناصر نمايشي دارند، به لحاظ هويتي، هيچ كدامشان نمي‌توانند هويت ايراني را نمايندگي كنند؛ حتي ذره‌اي
«ترمينال» تئاتري بي‌مكان و بي‌زمان از وضعيتي گنگ و مبهم است. انسان‌هاي در ترمينال‌مانده، كه در انتخاب مسير زندگي ماندند و نتوانستند خود را از ترمينال كه مكاني نه براي ماندن كه براي انتخاب مسيري ديگر است، نجات دهند. ترمينال هويت ايراني ندارد، حتي در دكور صحنه با رديف توالت‌هاي فرنگي
«امپراطور و آنجلو» قصه‌اي است از دو مهاجر، دو از جنگ گريخته با ديالوگ‌هاي بيشتر انگليسي كه هر چند در پي بيان احساسات انساني است ولي فاقد هويت ايراني است
«زندگي متناقض‌نماي من» نمايشي فرماليستي از انسان بي‌مكان است كه علي‌رغم نكات قابل تأمل‌اش، فاقد هويت ايراني است
«سودالايادي» نمايشي است با قصه‌اي بودايي پس فاقد هويت ايراني
«كشتي شيطان»، «لمنوس»، «يرما» و «ماچيسمو» ترجمه يا برگرفته از آثاري خارجي هستند. هر چند تلاش شده به كشتي شيطان رنگ و بويي بومي داده شود، ولي هر چهار اثر فاقد هويت ايراني هستند
بگذاريد از «من آليس نيستم ...» و «هفت دستور كليدي براي معاصر شدن» چيزي ننويسم كه كه در اين زمينه هيچ حرفي براي گفتن ندارند
مرور خيلي گذار و تند ده نمايش ايراني به اجرا درآمده نشان از سلطة تئاتر غير ايراني بر بخش قابل توجه هنرمندان تئاتر و مديران هنري كشور مخصوصا مديران جشنواره تئاتر فجر دارد. اين در صورتي است كه در بخش مسابقه، ما بيش و پيش از آن كه به شكل و اجرا توجه دهيم بايد به محتوا توجه داشته باشيم. چرا كه ما در بخش مسابقه بايد محصولي ايراني را به نمايش بگذاريم و از هويت خود در مقابل آناني كه محصول خود را آورده‌اند و هويتشان در تمام اجزاي نمايششان جاري و ساري كرده‌اند، دفاع كنيم. بدون اغراق مي‌توان گفت هر هفت نمايش خارجي، با مسأله، ارزش‌ها و اجزاي فرهنگي كشورشان پيوند داشت. متأسفانه در بخش مسابقه، اين تئاتر ما بود كه داراي چنين پيوندي نبود. تئاتر بي‌هويت ما به مسابقة تئاتر با هويت ديگران رفت و اين گام اول شكست بود كه در نهايت خود را در داوري و جوايز نيز نشان داد
ج) اگر نگاهي به بخش چشم‌انداز تئاتر ايران بياندازيم، با نمايش‌هاي خوبي مواجه مي‌شويم كه ارزش آن را داشتند تا در بخش مسابقه وارد شوند. نمايش‌هايي كه به لحاظ كارگرداني و طراحي چيزي كمتر از نمايش‌هاي گروه‌هاي ايراني بخش مسابقه ندارند و حتي گوي سبقت را از برخي از آنان ربود‌‌ه‌اند. علاوه بر اين كه مي‌توان آن‌ها را نمايش ايراني نام نهاد كه تلاش دارند هويت اين مرز بوم و يا مسألة آن را بازنمايي و بازتوليد كنند. «تهرن» كار محمود استادمحمد، «خنجره‌ها» كار مهدي پوررضاييان، «شب روي سنگ‌فرش خيس» كار هومن ميرمعنوي كه اثري از زنده‌ياد اكبر رادي است، از اين جمله‌اند؛ حتي «غولتشن‌ها» و «كلبه عمو تم» هر چند ايراني نيستند ولي يكي به خاطر تم كمدي و پرداخت خوب و ايراني‌شدة آن، و ديگري به جهت قلم ايراني، كارگرداني دلنشين و ساختاري كلاسيك به خوبي مي‌توانستند به عنوان آثار ترجمه‌اي (غولتشن‌ها) و الهام گرفته از متن خارجي(كلبه عمو تم) در اين بخش قرار گيرند. به عبارتي ديگر، تئاتر با هويت ايراني را بايد در بخش چشم‌انداز پي‌مي‌گرفتيم نه در بخش مسابقه. در بخش‌هاي ديگر نيز اين ويژگي كم و بيش قابل مشاهده بود كه البته امكان قراردادن آن‌ها در بخش مسابقه نبود. ولي در بخش چشم‌انداز مانعي از اين جهت وجود نداشت
د) هر چند بايد اذعان كرد، جشنوارة امسال به جهت گستردگي‌اش هم به لحاظ تعداد نمايش‌ها، تعداد بخش‌ها، گستردگي جغرافيايي در شهر تهران و نفوذ در اقشار گوناگون اجتماعي، قابل مقايسه با سال‌هاي پيش نيست و از اين رو، كاري در خور تحسين صورت گرفته است و تداوم اين روند مي‌تواند براي تئاتر ما مثبت باشد، ولي از آنجا كه تئاتر به عنوان عنصري فرهنگي نمي‌تواند فارغ از ويژگي‌هاي هويتي ما باشد؛ ما نيز بايد در اين داد و ستد و بازار بين‌المللي كاري را ارائه دهيم كه در مجموع كپي‌برداري ضعيف و متزلزل از مسائل ديگران نباشد. مگر اين كه آقايان تأكيد داشته باشند هويت ما چيزي بيش از اين نيست

بازتوليد تمامت‌خواهي در مداحي

2008-01-20T13:09:00.000+03:30

یکشنبه سی دی 1386

نوحه‌‌خواني در كشور ما سنتي ديرينه دارد. اما براي امام حسين جايگاه ويژه‌اي يافته است. در دهه‌ي اول محرم مخصوصاً روزهاي تاسوعا و عاشورا بازار نوحه‌خوانان داغ داغ است؛ جامعه مي‌طلبد و مردم نيز خواهان. اما رفته رفته مداحان جايگاهي ديگر يافته‌اند و نسبت به گذشته از موقعيت برتري در روابط قدرت برخوردار شده‌اند. در گذشته نوحه‌خوان عمدتاً پامنبريِ روحاني بود و با پايان وعظ روحاني، او نوحه‌ مي‌خواند و در پايان نيز دعا كردن به واعظ سپرده مي‌شد. علاوه بر اين كه در مراسم نوحه‌خواني و سينه‌زني نيز تقسيم كاري شكل گرفته بود بين مداح، ميان‌دار و جماعت سينه‌زن. ميان‌دار رابط بين سينه‌زنان و مداح بود و نظم گروه را حفظ مي‌كرد و به گروه شور و حال مي‌داد و با خواندن قطعه‌هايي و سردادن اشعاري كوتاه، همراهي جماعت سينه‌زنان را مي‌طلبيد و آنان را از هدايت نوحه‌خوان جدا مي‌كرد و به خود مي‌آورد. سينه‌زنان در لحظاتي خودشان بودند به همراه مياندارشان كه از خودشان بود و در ميان خودشان. مداح از همان قشر بود ولي در كنار مي‌ايستاد. براي همين با ميان‌دار كه در ميان جمع بود، احساس نزديكي بيشتري مي‌شد و به اشعار او كه كوتاه بود و با چند بار تكرار تغيير مي‌كرد و شعري حماسي و غمگنانه‌ي ديگري جايگزين آن مي‌شد، همراهي بيشتري مي‌كردند. ميان‌دار اشعارش را به نرمي شروع مي‌كرد و كم كم ريتم آن تند مي‌شد و تند و تندتر كه در انتها بار ديگر ميان‌دار هدايت سنيه‌زنان را به نوحه‌خوان مي‌سپرد و او از اين اوج شور استفاده مي‌كرد و اشعاري ديگر مي‌خواند و طلب حاجات جمع مي‌كرد و دعا را به روحاني مي‌سپرد. اكنون اين ساختار شكسته شده است. ديگر روحاني بعد از وعظ براي شنيدن نوحه‌خواني نمي‌نشيند و دعاي پاياني را نيز به خود مجلس محول كرده است. او مي‌رود تا به مجلسي ديگر برسد. روزها، روزهاي كسب و كار است
علاوه بر اين، امروزه ذيل توجّهات نظام اسلامي، نسلي ديگر از مداحان شكل گرفته‌اند كه از يك سو شيوه‌ي اجرايي عزاداري و سينه‌زني و نوحه‌خواني‌شان با گذشتگان بسيار متفاوت است(كه پرداختن به اين، فرصتي ديگر مي‌خواهد مخصوصاً در مورد مداحاني كه جايگزين واعظ هم شده‌اند) و از سوي ديگر همه چيز را براي خود مي‌خواهند. براي اين مداحان، وجود ميان‌دار بي‌معني است. آنان وجود ميان‌دار را به معناي تنگ شدن عرصه‌ي حضور خود مي‌يابند. براي همين نقش ميان‌داري را نيز خود به عهده مي‌گيرند. مداح جديد علاوه بر اين كه از بين جماعت برنخواسته و در كنار و حاشيه مي‌ايستد، به جهت دروني شدن ايدئولوژي تمامت‌خواهي در او و ارتباط تنگاتنگ هويتي‌اش با ساختار سياسي، نمي‌پذيرد و يا نمي‌تواند بپذيرد كه دقايقي از برنامه‌ي مداحي خارج از حضور فعال او باشد. او ميان‌دار را رقيبي مي‌بيند كه مي‌تواند برنامه‌ي او را تحت تأثير قرار دهد. او مي‌خواهد همه چيز فقط به نام خودش تمام شود. او يك تمامت‌خواه است و همه‌ي مراسم را براي خودش مي‌خواهد. اگر ميان‌داري سنتي، جماعت را به خود آورد، نوحه‌خوان خيلي زود دخالت مي‌كند، و توجه دسته را به سمت خود مي‌كشاند. رفتار او ايدئولوژيك است نه سنتي، كه در سنت، ميان‌دار به جهت مسن و ريش‌سفيد بودنش از احترام خاصي برخوردار بود. او اين تخريب را شكل داده است و پس از مداحي‌اش هيأت را ترك مي‌كند و مي‌رود و هيأت با حضور اين تمامت‌خواه، ميان‌داري خود را نيز از دست داده است

برف و احتياط و ناتواني

2008-01-06T14:36:00.000+03:30

يكشنبه 16 دي ماه 1386

امروز كه از خانه بيرون آمدم، همه جا سفيدپوش بود و برف همچنان مي‌باريد. با احتياط قدم برمي‌داشتم و مي‌ديدم مردم نيز با احتياط راه مي‌روند. اتومبيل‌ها با احتياط حركت مي‌كنند و حق تقدم‌ها بيشتر رعايت مي‌شود. گويي به ظاهر تلاشي مي‌شود تا احترام يكديگر را حفظ كنند. با خود انديشيدم كه كاش هواي تاريخ اين خراب‌آباد كمي برفي بود تا مردم اين ديار و سياستمدارانش با احتياط گام برمي‌داشتند. حق تقدم‌ها را رعايت مي‌كردند و به يكديگر احترام مي گذاشتند. اگر هواي سياستمان كمي ابري بود و مردم احتياط مي‌كردند شايد كساني كه لياقت تصدي حكومت را نداشتند، به قدرت نمي‌رسيدند. شايد و شايد. يكي از دوستان گفت اگر حِكمي ببينيم، مي‌توانيم بگوييم وقتي نعمت باشد، مردم مهربان‌تر مي‌شوند. وقتي نعمت براي همه باشد، همه بهره و لذت مي‌برند. خداوند نعمتش را بر سر همه مي‌بارد. اين هم ديدگاهي است. ولي بعد انديشيدم كه اگر در هواي ابري احتياط مي‌كنيم،‌ اگر احترام يكديگر را رعايت مي‌كنيم، اگر به يكديگر تنه نمي‌زنيم، اگر كمي حق‌ تقدم‌ها را رعايت مي‌كنيم، لزوماً از فهم ما از شرايط موجود يعني خطرزا بودن شرايط نيست. بلكه مي‌تواند ناشي از ناتواني‌مان در ماجراجويي باشد. در شرايط برفي ما نمي‌توانيم تنه بزنيم، نمي‌توانيم سبقت بگيريم، نمي‌توانيم بي‌احترامي كنيم؛ نه از آن جهت كه آن را نادرست و خطا مي‌يابيم، بلكه از آن جهت كه مي‌ترسيم براي خودمان خطرناك باشد. به عبارتي، به لحاظ سلبي به عمل احتياط‌آميز روي‌ مي‌آوريم نه به لحاظ ايجابي. ما مردماني سلبي هستيم نه ايجابي. به خاتمي رأي مي‌دهيم از لج ناطق‌نوري و به احمدي‌نژاد از لج هاشمي. گويي اين حماقتمان به برفي بودن يا آفتابي بودن هواي تاريخمان ربطي پيدا نمي‌كند

سكوت

2007-12-23T17:53:00.000+03:30

يكشنبه 2 دي ماه 1386

وقتي در اداره‌اي، كارمندي دانسته يا نادانسته كاري كند كه موقعيت، ثبات،‌ پايداري، منافع، امكان رشد و ترقي آن اداره با بحران مواجه شود، اگر چنين وضعيتي براي آن اداره اهميت داشته باشد، ضمن مؤاخذه و تعليق، او را به مراجع قضايي معرفي مي‌كنند تا در دادگاه صالحه پاسخگو باشد و جزاي عمل خود را ببيند. حالا اگر به جاي كارمند، مدير آن اداره چنين كند چه اتفاقي مي‌افتد؟ چه كسي بايد مدير را مؤاخذه و به مراجع قضايي معرفي كند؟ او به چه كسي پاسخگو است؟ احتمالا مدير سازمان اصلي و مراجعي كه براي آن تعريف كرده‌اند. حالا اگر رييس آن سازمان اصلي چنين وضعيتي داشته باشد، چه؟ و اگر او رييس وزارتخانه و يا رييس دولت باشد چه؟ و اگر مجلسي كه تمام تلاشش را بر حمايت از آن رييس دولت گذارده و به نحوي نان‌خور آن دولت شده باشد، چشم بر روي خطاهاي بزرگي ببندد كه كشور را با بحران‌هاي عظيم مواجه كرده، چه؟ اگر كارمند اداره برق ضرري صد هزار توماني به اداره وارد كند، تاوان آن را بايد بپردازد. حالا اگر مصوبه‌اي غيركارشناسي ساعات كار را دستكاري كند كه 400 ميليارد تومان ضرر وارد كند، چه بايد كرد و كه بايد به آن رسيدگي كند؟ اگر شهرداري، 350 ميليارد تومان بدون مستندات مالي هزينه كرده باشد، چه؟ همين مثال را بگيريم برويم جلو. اگر كسي فقط در دو سال 150ميليارد دلار درآمد يك كشور را در دست داشته باشد و با ندانم‌كاري و خارج از برنامه‌هاي مصوب پول‌ها را در جامعه تزريق كند(البته روي سرسره‌اي بريزد كه به جاهاي خاص برود)‌ و نقدينگي را ظرف دو سال، بيش از دو برابر كند، و وضعيت تورمي و ركودي بر كشور حاكم نمايد، و بعد هم از انواع و اقسام ترفندهاي زباني و دروغ استفاده كند كه ديگران را مقصر جلوه دهد، چه بايد كرد؟ اگر فردي تجربة چند دهه برنامه‌ريزي در كشور را ناديده بگيرد و با حذف نظام برنامه‌ريزي كشور، انباشت تجربه را معدوم كند و به سنت نظام سياسي ايران پيش از مشروطه روي آورد و تجربة گسست را بار ديگر بر جامعه تحميل كند و نظامي را تحت مديريت خود سامان دهد كه به قول مدرس بازتوليد مجدد قانون 23 جوزا است كه حاكي از گسترش بي حد و حصر قوة مجريه و حكومت مركزي است، چه بايد كرد؟ اگر آن‌هايي كه بايد بر چنين عملكردي نظارت و بازخواست كنند، تنها قلم و زبان نقد در پيش گيرند و الزمات مسؤوليت خود را ناديده بگيرند، چه بايد كرد؟ راستي در چه وضعيتي، مدير، نالايق تشخيص داده مي‌شود؟ شرايط لياقت چيست

بازگشت به ارادة شخصي در امور ا جتماعي

2007-11-13T13:11:00.000+03:30

سه‌شنبه 22 آبان 1386

اين يادداشت در روزنامه‌ي اعتماد ملي امروز به چاپ رسيد
جامعه‌نشاسان در سير تحول جوامع، از دوره‌هاي مختلفي سخن مي‌گويند. در يك تقسيم‌بندي كلي، آنان زندگي اجتماعي بشر را به دو دنياي قديم و دنياي جديد تقسيم مي‌كنند. آن چه وجه مميزة اين دو دنياست، ماهيت روابطي است كه بر جامعة انساني حاكم است. در دنياي قديم كه بيشتر مردم در روستاها زندگي مي‌كردند، وجه غالب روابط حاكم، شخصي، چهره به چهره، عاطفي، غيررسمي و نخستين بود. اما در دنياي جديد كه با شكل‌گيري مدرنيسم آغاز شده است و بيشتر مردم در شهرها زندگي مي‌كنند، وجه غالب روابط حاكم، غيرشخصي، تعريف‌شده بر اساس هنجارهاي درون پايگاه‌هاي اجتماعي، عقلاني و رسمي است. البته اين به آن معنا نيست كه جوامع كنوني عاري از روابط شخصي و عاطفي هستند. بلكه اين روابط تعيين‌كنندة حيات جامعه محسوب نمي‌شود. هر چند روابط شخصي و عاطفي، اس و اساس گروه‌هاي غيررسمي و برخي نهادهاي اجتماعي مانند خانواده است، ولي جامعة كنوني فارغ از روابط رسمي و عقلاني در سطح جامعه‌اي و ملي نمي‌تواند جامعه‌اي سالم باشد و مبتلا به مجموعه‌اي پيچيده از مصائب اجتماعي خواهد بود
سيد حسن مدرس، نمايندة مردم تهران در مجلس سوم، چهارم، پنجم و ششم دوران مشروطه و نمايندة علما در مجلس دوم، اين موضوع را به خوبي فهميده بود. او از جمله نوادري بود كه خود را محصور علوم حوزوي، آنهم در آن دوران نكرده بود و بسياري از كتب تاريخ، مخصوصا تاريخ تحولات غرب و برخي كتب مبنايي فلسفة غرب را خوانده بود و به دركي قابل توجه از دوران مدرن رسيده بود
در دورة پنجم مجلس كه سردار سپه ميخ خود را محكم كوبيده و به عنوان رييس‌الوزرا بسياري از روشنفكران خواهان تغيير و تحول را به هواخواهي خود كشانده بود، مدرس در دهم آبان ماه[1] 1303 در مجلس نطقي ايراد كرد كه به عنوان يكي از مهم‌ترين نطق‌هاي تاريخ مجلس مشروطه و به اعتقادم از مهم‌ترين نطق‌هاي تمام مجالس شصت‌ سال گذشته ثبت شده است. اين نطق نشان از فهم عميق او از تاريخ ايران و سير تحولات جوامع بشري دارد
مدرس، مرز اساسي بين دنياي قديم و جديد را در ماهيت ارادة حاكم بر امور اجتماعي تعريف مي‌كند. او معتقد است در گذشته بر امور اجتماعي، ارادة شخصي حاكم بود و در دورة جديد اين ارادة جمعي است كه امور اجتماعي را اداره مي‌كند و سامان مي‌دهد. سخن او چنين است
ـ«يك عمرهايي اين مملكت و ساير قطعات دنيا و نقطه‌هاي مختلفه دنيا اداره مي‌شد با ارادة شخصي يك نفر[2]، هر قطعه از قطعات دنيا
يك قطعة دنيا هم اين ايران شما بود كه شما نمايندگان اهالي آن هستيد، ارادة ‌شخصي در امورات نوعي و امورات اجتماعي حكمفرما بود ... استبداد طول كشيد تا بيست سال قبل، كه ... اشخاص منورالفكر از داخلة مملكت به خيال افتادند كه امورات اجتماعي اين مملكت از ارادة شخصي خارج شود و ارادة اجتماعي شود؛ و نسبت به اين مسئله هر عاقلي كه به درجة اول عقل باشد تصديق مي‌كند كه اداره كردن امور شخصي با اردة اجتماعي اقوي و امتن است تا اداره كردن امور شخصي با ارادة شخصي ...چه رسد به امور اجتماعي،و اين مسئله از بديهياتستــ» ـ
او حتي در اين باره به جايگاه روحانيت نيز اشاره مي‌كند كه منصب قضاوت را به عهده داشت و در اين مورد خاص تقاوت ارادة‌ شخصي و ارادة اجتماعي را چنين به تصوير مي‌كشد: «حالا از خودم مي‌گويم، بنده در زمان استبداد هم آخوند بودم، ‌تازه آخوند نشده‌ام. به من مراجعه مي‌كردند. اگر خوب بودم، ‌خوب مرافعه مي‌كردم؛ اگر بد بودم، بد مرافعه مي‌كردم؛ چيزي مي‌نوشتم مي‌بردند دارالحكومه، پول از آنها مي‌گرفتند آن حكم را اجرا مي‌كردند، پول را مي‌گرفتند مي‌گفتند بلي حكم آقاي حجت‌الاسلام است بايد اجرا شود؛ اگر پول نمي‌دادند، ‌مي‌گفتند برو فردا بيا، برو پس‌ فردا بيا و به همين طريق او را سر مي‌دواندند. اين ترتيب جريان استبداد بود. و اگر غير از اين هم بود استبداد معني نداشت
آمد زمان مشروطه؛ بسيار خوب، مي‌آيند پيش من، مي‌گويم بابا برويد عدليه عارض شويد، از آن جا ارجاع كنند،‌ آخر ترتيب اجتماعي شده است. مي‌رفتند و مي‌آمدند دو سه مرتبه از آن جا به آن جا و ارادة‌ اجتماعي در يك كار شخصي مدخليت پيدا مي‌كرد از باب مثل است»ـ
مدرس در همين نطق ادامه مي‌دهد كه تبلور ارادة ‌اجتماعي در تأسيس اداره‌ها، سازمان‌هاي گوناگون و نهادهاي واسط به نمايش درمي‌آيد و قطعا مجلس سرآمد اين سازمان‌ها است. يعني با شكل‌گيري نيازهاي جديد كه مختص دوران معاصر زندگي بشر است، وظايف و كاركردهاي جديدي ايجاد مي‌شود كه با تأسيس سازمان‌ها و توزيع قدرت به جاي تمركز آن، آن وظايف و كاركردها جاري و ساري مي‌شود. او در آن زمان با طرح اين مباحث هشدار مي‌دهد كه مشروطه از مسير خود منحرف شده است؛ چرا كه ارادة ‌شخصي در حال قبضه كردن قلمروهاي ارادة ‌اجتماعي‌اي است كه توسط مشروطه در ايران شكل‌ گرفته بود و در حال گسترش بود
ظرافتي كه مدرس به خرج مي‌دهد اين است كه طرح مي‌كند با داشتن نهاد مدرن، نمي‌توان جامعه‌اي مدرن داشت. بلكه اساس، همان روابط و نوع ارادة حاكم است. او با دقت طرح مي‌كند كه اين امكان وجود دارد در نهاد مدرن نيز ارادة شخصي حاكم شود و آن را رجوع مجدد و بازتوليد استبداد مي‌داند. در اين باره به سازمان و عملكرد بلديه اشاره مي‌كند كه سازماني مدرن و متعلق به مشروطه است ولي عملكردش برآيند ارادة شخصي برآمده از كودتاست. براي همين در انتهاي همان نطق در نتيجه‌گيري مي‌گويد بايد خيابان را گشاد كرد، ولي توسط بلدية مشروطه نه بلدية كودتا كه صبح بگويد خراب كن، تا شب خراب كند كه نداند خاكش را كجا بريزد
يكي از اتفاق‌هاي مهم در ماه‌هاي گذشته كه هنوز هم تبعات آن ادامه دارد و همچنان ادامه خواهد داشت، انحلال سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور و تغيير اساسي در نظام بودجه‌نويسي كشور است. سازمان مديريت و برنامه‌ريزي به عنوان مهم‌ترين نهاد تدوين بودجه، با تجربه‌اي طولاني در اين حوزه، برآيندي از عقل جمعي بود. در نظر گرفتن تجربة گذشتگان و تاريخ تحولات اجتماعي، اقتصادي و فرهنگي، مكلف دانستن خود به در نظر گرفتن اسناد بالادستي، توجه به توانمندي‌هاي ملي و بخشي، طي كردن مراحل گوناگون كارشناسي در تدوين بودجه، دوري‌گزيني از مراكز قدرت و فشارهاي آن‌ها(البته در حد توان) و نكات ريز و درشت ديگر از جمله مواردي است كه در تدوين و تخصيص بودجه لحاظ مي‌شد. علاوه بر اين كه همان بودجه به طور كامل با تمام جزييات در سازماني ديگر كه برآيند ارادة اجتماعي يك ملت است، يعني مجلس شورا، در كميسيون‌هاي تخصصي و صحن علني به بحث و بررسي گذارده و در نهايت با رأي اكثريت نمايندگان تصويب مي‌شد(در اين مهم فرآيند اهميت دارد نه كيفيت و توانمندي)، و در مجموع تدوين بودجه نه برآمده از خواست مراكز قدرت دولتي، بلكه برآمده از ارادة اجتماعي تلقي مي‌گرديد
حال جاي اين پرسش به طور جدي مطرح است كه آيا انحلال سازمان مديريت و برنامه‌ريزي و به دست‌گيري كل نظام بودجه‌ريزي و تغيير اساسي در ساختار آن و حذف تمام تبصره‌هاي بودجه و بي‌ارتباط دانستن آن با وظايف مجلس شوراي اسلامي به عنوان بالاترين نهاد تبلور ارادة اجتماعي ملت، به معناي محدود كردن ارادة اجتماعي و بازتوليد و تثبيت ارادة شخصي در امور اجتماعي نيست؟ آيا اين قبيل تصميم‌ها و اقدام‌ها به معناي بازگشت به دوران ارادة شخصي و از بين بردن دهه‌ها تلاش ملي براي شكل‌گيري، تقويت و نفوذ ارادة اجتماعي در امور نوعي و اجتماعي نيست؟ تاريخ و گفتار صريح نابغة ملي ايران، شهيد مدرس به اين پرسش‌ها پاسخ مثبت مي‌دهد
منبع نقل قول‌ها: محمد تركمان. مدرس در پنج دورة تقنينيه، جلد دوم، تهران: مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگي، 1374 صفحه‌هاي 97 تا 103
[1] . زمان نوشتن اين يادداشت به طور اتفاقي با تاريخ نطق مدرس مصادف شد. الخير في ما وقع
[2]. آن يك نفر مي‌تواند خوب يا بد باشد. مدرس مي‌گويد: «بعضي اراده‌اي قوي داشتند، بعضي اراده ضعيف داشتند. بعضي عياش بودند. بعضي به فكر مردم بودند. بعضي نبودند.» چگونه بودن فرد، امري فرعي است. اصل و اساس نوع اراده و روابط حاكم است

غيبت نگاه انساني به حقوق شهروندي

2007-11-04T10:17:00.000+03:30

يكشنبه 13 آبان ماه 1386

ـ 137 نهادينه كردن فرهنگ شهري است؛ شهروند گرامي، شما مي‌توانيد در حوزة امور اجتماعي و مزاحمت‌هاي شهري شامل سد معبر، جمع‌آوري متكديان و كارتن‌خواب‌ها، حيوانات موذي، سگ‌هاي ولگرد و زوايد فيزيكي مزاحم اعم از ساخت و سازهاي غيرمجاز، جمع‌آوري خودروهاي فرسودة رهاشده، فروشندگان دوره‌گرد و ... با شهرداري تماس بگيريد.»ا
اين جملات، تبليغاتي است كه پشت بليت‌هاي آبان و آذرماه شركت واحد اتوبوسراني تهران به چاپ رسيده است. خواندن همين چند جمله «نهضت نوين» شهرداري را در «نهادينه كردن فرهنگ شهري» به خوبي نشان مي‌دهد؛ نهضتي كه ناخواسته با ناكارآمدي خود در همين گام‌هاي اوليه براي فهم و نهادينه كردن حقوق شهروندي و حقوق انساني اعتراف مي‌كندشهرداري تهران ناخواسته متكديان، كارتن‌‌خواب‌ها و فروشندگان دوره‌گرد را از جمع شهروندان خارج كرده است، چرا كه به شهروندان خطاب مي‌كند تا اين افراد را معرفي كنند و شهرداري نيز با آنان برخورد مي‌كند

شهرداري تهران ناخواسته متكديان، كارتن‌خواب‌ها و فروشندگان دوره‌گرد را در دريف حيوانات موذي، سگ‌هاي ولگرد، زوايد فيزيكي مزاحم و خودروهاي فرسودة رهاشده قرار داده است. در اين صورت مي‌توان بر اساس اين تبليغات نتيجه گرفت كه حقوق شهروندي شامل آن‌ها نمي‌شودابتدا اين را بايد بپذيريم كه بخشي از متكديان، گروه‌هاي سازمان‌يافته هستند و برخي از كارتن‌خواب‌ها، معتادان طردشده از خانواده، ولي اين تمام قضيه نيست. حتي اگر چنين باشد آنان نيز شهرونداني هستند كه محصول سازوكارها و روابط ناعادلانة‌ مسلط بر زندگي اجتماعي و اقتصادي بوده‌اند. از اين رو، آنان شهرونداني هستند كه نيازمند حمايت‌هاي خاص اجتماعي‌اند
اما روي ديگر قضيه چيز ديگري است. شما قطعاً فروشندگان دوره‌گردي را ديده‌ايد و يا مي‌شناسيد كه عمدتاً افرادي آبرومند و قابل اعتماد هستند كه با حداقل امكانات و سرمايه تلاش مي‌كنند با كسب مشروع، زندگي خو و خانواده را در اين فضاي نابسامان اقتصادي و اجتماعي در سطح اوليه و يا قابل قبولي از نگاه خود تأمين كنند. حتي برخي از دستفروشاني كه كنار خيابان‌ها بساط مي‌كنند، چنين وضعيتي دارند. برخي كارتن‌‌خواب‌ها نيز از اين قاعده خارج نيستند؛ آن‌ها افرادي هستند كه توان مالي تأمين هزينة مسكن را ندارند. برخي آن‌ها در طول روز مشغول فعاليتي هستند كه ذيل حمايت‌هاي بيمه‌اي قرار نمي‌گيرد. از اين رو، دستمزد به نسبت پاييني دارند و امكان تأمين هزينة اجاره‌هاي سنگين را ندارند. البته شهردارين نيز خوابگاه‌هاي عمومي ندارد تا آنان با حداقل هزينه بتوانند شب را در آن جا بگذرانند
در شهرداري گويا حقوق و فرهنگ شهري اغلب با پول اندازه‌گيري مي‌شود. آن كه عوارض مي‌پردازد شهروند است و از حقوق شهري برخوردار و در حوزة فرهنگ شهري زيست مي‌كند و آن كه نمي‌پردازد، شهروند نيست
اجازه بدهيد مشاهده‌ام را از برخورد شهرداري منطقة‌19 با بساط‌داران كنار خيابان شرح دهم: مكان بازار پارچه عبدل‌آباد. هر دو سوي خيابان بساط‌كنندگان ايستاده‌اند. خيابان مملو از خريدار است. به ندرت اتومبيلي عبور مي‌كند. مردم يعني همان شهرونداني كه شهرداري سنگ‌شان را به سينه مي‌زند، اين وضع را پذيرفته‌اند. به جهت ارزان‌تر بودن قيمت‌ها در مقايسه با ديگر نقاط شهر، شهروندان ديگر مناطق نيز بخشي از خريد خود را آن جا انجام مي‌دهند. روزي براي انجام كاري آن جا بودم. ولوله‌اي درافتاد. بساط‌داران، بساط خود را با عجله جمع‌ مي‌كردند. مغازه‌داران به آنان پناه مي‌دادند
پنج نيسان شهرداري وارد خيابان شده بود. جلوي آن چند نفر بي‌سيم به دست و پشت سر آنان حدود 20 مرد قوي‌هييكل. اموال دستفروش بي‌نوايي كه نتوانسته بود مال خود را نجات دهد، به داخل نيسان پرتاپ مي‌كردند. نيسان‌ها عبور مي‌كردند و نفرين مردم، همان شهروندان بدرقه‌شان بود. هر كس چيزي مي‌گفت(داخل پرانتز از نوشته‌ام حذف شد: يكي مي‌گفت پس مردم چه كنند. ديگر مي‌گفت مثل قوم مغول مي‌مانند. حمله مي كنند و مال مردم را غارت مي‌كنند. آن يكي مي‌گفت حقوق اين افراد را از مال دستفروشان تأمين مي‌كنند) شهرداري با هدف نهادينه كردن فرهنگ شهري، ناخواسته، تخم نفرت مي‌پاشيد. جالب آن كه دقيقه‌اي از گذشتن مأموران مبارزه با سد معبر نگذشت كه بساط دستفروشان پهن شد و آرامش به بازار بازگشت و چيزي كه ماند؛ ناخرسندي از عملكرد شهرداري، اموال از دست رفتة برخي دستفروشان و فرهنگ شهري مورد پذيرش مردم بود
شهرداري به عنوان نهادي كه خود را متولي فرهنگ شهري مي‌داند ابتدا بايد نگاه خود را به دوره‌گردان، دستفروشان و كارتن‌خواب‌ها تغيير دهد و آن‌ها را هم‌رديف زباله‌هاي شهري نداند. دوم بايد به حقوق آنان به عنوان شهروندان صاحب حق احترام بگذارد. سوم بايد فرصت و امكان لازم را براي زندگي آبرومندانة آنان فراهم آورد و چهارم اين كه از آنان در قالب برنامة حمايت‌‌هاي اجتماعي حمايت كند نه برخورد. (و پنجم اين كه بايد عذرخواهي كند)ا

كمدي انتقاد

2007-10-31T18:11:00.000+03:30

چهارشنبه 9 آبان 1386

مي‌خواهد جشنواره‌ي انتقاد به دولت راه بياندازد و منتقد برگزيده انتخاب كند و جايزه بدهد. اين هم از آن طنزهاي تلخي است كه سراغش را در اين خراب‌آباد مي‌توان گرفت. همه چيز به صورت يك كمدي مضحك و مسخره جلوه مي‌كند و يا به دنبال اين هستند كه چنين جلوه بدهندش. مگر همه چيز به بازي گرفته نشده است، اين هم يكي ديگر. نقد و انتقاد كه از دين و ايمان مردم بالاتر نيست كه چنين مضحكه شده و توپ بازي اصحاب قدرت. و الا مگر بر كسي پنهان است كه در اين ديار بر سر مطبوعات و دانشگاهيان كه مهم‌ترين كانون‌هاي انتقادي هستند، چه بلايي آمد كه هنوز هم ادامه دارد. در همين سال جاري چند نشريه حكم تعطيلي گرفتند و چند استاد دانشگاه كه نقدي بر زبان مي‌راندند خانه‌نشين شدند. اصلا اين حديث تكراري تاريخ اين ديار است، و در اين سال‌ها حديث روزمرگي‌مان شده است. حرف‌هاي تكراري هر روزمان كه فلان نشريه بسته شد. فلاني اخطار گرفت، فلاني احضار شد، فلاني تنبيه شد، فلاني حكم گرفت. ديگر برايمان عادي عادي شده است. براي همين جشنواره انتقاد امري مسخره مي‌نمايد. علاوه براين كه مسخرگي در ذات آن نيز نهفته است. چرا كه براي انتخاب انتقاد خوب كلي شاخص تعريف مي‌كنند كه دولتي است؛ يعني برآمده از كانون قدرت سياسي. ذات انتقاد، نپذيرفتن محدوديت است. محدوديت در نقد قدرت بي‌معنا است. مي‌گويند: نقد منصفانه. انصاف از نگاه كه؟ همين كلمه محدوديت‌آور است. انصاف را عقل جمعي تعريف مي‌كند كه به لحاظ حقوقي مي‌شود همان هيأت منصفه‌اي كه هيچگاه حضور ندارد و اگر دارد با گزينش دولتي شكل‌ مي‌گيرد. حكم عقل جمعي دربار‌ه‌ي نقد، نياز به كناره‌گيري قدرت از حيطه‌ي نقد دارد. اين نيز در اين خراب‌شده امكان‌پذير نيست

بي‌خبري آل‌احمدوار

2007-10-28T09:32:00.000+03:30

يكشنبه 6 آبان 1386

كم و بيش همه مي‌دانيم كه آل‌احمد يكي از طرفداران نهضت ملي شدن صنعت نفت و از فعالان سياسي آن دوره بود كه به همراه خليل ملكي از حزب زحمتكشان بيرون آمد و از افراد مؤثر نيروي سوم شد. او در آن دوره در كوران حوادث سياسي بود؛ آن هم به صورتي فعال نه منفعل. با اين حال، جلال پس از سه روز از كودتاي 28 مرداد با خبر شد. اين فعال سياسي كه لحظه‌اي آرام و قرار نداشت، در روزهايي كه تهران روزهاي سرنوشت‌ساز يك ملت را پشت سر مي‌گذاشت در خانه‌اش در محله‌ي دزاشيب مشغول رسيدگي به امور بنايي خانه بود و از همه چيز بي‌خبر و شايد تعمدي هم در آن بوده باشد
حكايت روشنفكران و فعالان سياسي ما در دوره‌ي فعلي، حكايت تكراري آل‌احمد شده است. گويي همه در اين روزهاي پرمسأله خسته از كوله‌بار سنگيني كه تاريخ بر دوشمان گذارده است، به كنج خانه‌هامان رفته‌ايم و امور شخصي‌مان ارجحيت يافته‌ است. اين بي‌توجهي كه به تقويت روند موجود مي‌افزايد ممكن است شرايطي را در پي داشته باشد كه نه از تاك نشاني ماند و نه از تاك‌نشان و هنگامي به خود آييم كه بساط خيلي چيزها جمع شده باشد و امكان پهن كردن آن ديگر مهيا نباشد
تنها گروهي كه در اين ميان با جرأت به ميان آمد و در مقطعي كوتاه به تنوير افكار عمومي پرداخت و چون تداوم نداشت، از اثربخشي بلندمدت چشم پوشيد، اقتصاددانان بودند كه به نقد علمي و دقيق عملكرد و سياست‌هاي دولت نهم پرداختند
نه اهالي علم سياست، نه اصحاب جامعه‌شناسي، نه روان‌شناسان و اهالي علوم تربيتي، نه تربيت‌يافتگان علوم مديريتي، نه اصحاب فرهنگ و هنر هيچ يك به صورتي منسجم و يك دست تلاشي را براي جلوگيري از شتاب اضمحلال در پي نگرفتند. گويي همه در خفا براي فروپاشي به انتظار نشسته‌اند و آماده‌ي شادماني‌اند. اما غافل از آن كه ابتدا دامان خود آنان آلوده خواهد شد. هنرمندانمان كه بدتر از ديگران، بايد مراقبشان بود كه به ملت گل نزنند
گوش شنوا را لزوماً‌ نبايد در حاكمان جست كه آنان صم و بكم به راه خود مي‌روند. به قول مدرس، خطايي كه سيدجمال كرد اين بود كه به دنبال گوش سلاطين بود و نصايحي براي علما. ولي اگر براي مردم مي‌نوشت و مي‌گفت اثربخشي بيشتري داشت. گوش را بايد در ميان مردم يافت؛ مردمي خسته از ناملايمات و ناتواني‌هاي چندباره و تكراري مديريتي كلان كشور. همه‌ي اين‌ها يك جو صداقت مي‌خواهد كه هيچ گاه در احزابمان چه چپ و چه راست نيافته‌اند

عمادالدين باقي در زندان

2007-10-15T09:04:00.000+03:30

دوشنبه 23 مهر 1386

عمادالدين باقي بازداشت و روانه‌ي زندان شد. با او در روزنامه‌ي جمهوريت كار كردم. پيش از آن نيز مي‌شناختمش. نزديك به سه ماه تلاش براي انتشار روزنامه‌اي كه وقتي آغاز به كار كرد، تفاوتش را با ديگر روزنامه‌ها به خوبي مي‌شد مشاهده كرد و اصحاب قدرت كه امنيت ملي را معادل امنيت خود مي‌پندارند تنها تحمل دوازده شماره‌‌اش را داشتند؛ يا باقي و چند تن از اعضاي تحريريه بايد مي‌رفتند يا روزنامه، و روزنامه بدون باقي نمي‌توانست بماند. ايده و رويكرد از او بود. صبوري، دقت و تأكيد بر منافع ملي و پاي‌بندي به اصول و قواعد دموكراتيك از ويژگي‌هاي باقي است. حال اين كه اتهام اقدام عليه منافع ملي چگونه مي‌تواند به او بچشبد، حضرت حق هم سر در نمي‌آورد
سالياني است كه او به همت تعدادي از دوستان و همفكرانش، كانون دفاع از حقوق زندانيان را تأسيس و سامان داده است و الحق كه نقش مؤثري در سامان دادن به بخشي از مسائل و مشكلات زندانيان و دفاع از حقوق آنان و حتي جلوگيري از اجراي برخي احكام خشن داشته‌اند؛ اقداماتي كه غير از وجوه انساني‌اش، نقش قابل توجهي در تعديل چهره‌ي جمهوري اسلامي به عنوان نظامي خشن داشته است. هر چند ديگراني هستند كه اين چهره را پر از خشونت به تصوير مي‌كشند ولي تلاش باقي در جهت زدودن اين خشونت از چهره‌ي نظام بود. البته اقدامات او در اين فرآيند با منافع و مصالح بسياري از اصحاب قدرت ـ نه منافع و مصالح ملي ـ خواسته يا ناخواسته در تعارض قرار گرفته است. اين نيز او را در سيبل آنان قرار داده؛ سيبلي كه او را هر چند سال يك بار روانه‌ي زندان مي‌كند. اين را نيز از ياد نبريم كه نام باقي با پرونده‌ي قتل‌هاي زنجيره‌اي پيوند خورده است. او از جمله كساني است كه به جد در اين باره نوشت و تاوانش را با به زندان رفتن پرداخت
رييس كانون دفاع از حقوق زندانيان، اكنون در زندان به سر مي‌برد. اين اقدام شايد از نگاه برخي آقايان به مصالح صاحبان قدرت باشد، اما از يك سو، عاري از هر مصلحت‌انديشي ملي است، چرا كه بازتاب جهاني مثبتي به همراه نخواهد داشت و از سوي ديگر، صاحبان قدرت بدون نقد شدن ناتوان از فهم مصالح خود خواهد بود. باقي، مصالح حاكمان را نيز گوشزد مي‌كرد
بايد ديد، آيا احزاب اصلاح‌طلب نسبت به دستگيري رييس يك كانون غيردولتي اعتراض خواهند كرد

مصادره‌ي سياسي هنر

2007-09-30T11:19:00.000+03:30

يكشنبه 8 مهر 1386

شايد اولين يادداشت در تمجيد از موسيقي ـ‌ نمايش «اين فصل را با من بخوان»‌ از من بود كه در اعتماد ملي روز شنبه به چاپ رسيد. اين موسيقي ـ نمايش با تمام ضعف‌هايش مخصوصاً در بخش نمايش، در مجموع و به عنوان يك كليت كه فرآيند سي سال زندگي جمعي ما را به تصوير مي‌كشد و ارتباط خوبي با شنونده برقرار مي‌كند، قابل تقدير است و در نوع خود بي‌نظير. مخصوصاً اين كه وقتي بار اول ديدم، از فضاي ايدئولوژيك حاكميت فاصله گرفته بود و وجه ملي و ميهني آن پررنگ بود. اگر از فطعه‌ي اول آن بگذريم كه در صدد پيوند تاريخي جنگ تحميلي به نبرد كربلا است، بقيه‌ي آن روايت جنگ است و بخشي از پيامدها و عواقب آن؛ آنهم آن جايي كه با زندگي روزمره و جاري ما در هم مي‌آميزد، و شايد به جهت همين در هم آميختگي و تكرار شدنش نسبت به آن بي‌توجه و فراموش كار بوده‌ايم. «اين فصل را با من بخوان» همه‌ي آن خاطرات را زنده مي‌كند. اما در جنگ و پيامدهاي ناگوار آن نمي‌ماند و با قطعه‌اي شاد از سمفوني ايثار ما را به زندگي و عنصر مهم آن يعني گذشت و فداكاري پيوند مي‌دهد. در همين قطعه است كه ترانه‌اي درباره‌ي ايران خوانده مي‌شود و حس ملي و ميهني شنونده را كه در طول اجراي سمفوني به جهت مقاومت هشت ساله‌ي جنگ و يادگارهاي خودماني‌اش زنده شده است، به اوج مي‌رساند و در حين خواندن آواز، عكس‌هايي از ميدان آزادي و قله‌ي دماوند نمايش مي‌دهد. قله‌ي دماوند؛ نماد استقامت و پايداري و ماندگاري ملتي در طول بيش از دو هزار سال
متأسفانه و هزار بار تأسف، وقتي بار دوم به تماشاي برنامه رفتم، ديدم فكر كوته‌بين و محدود زعماي قوم، همين نقطه‌ي اوج پاياني را كه حس زيبايي در حاضران ايجاد مي‌كند، مصادره كرده‌اند و هنر را در خدمت سياست ناپاك و اغراض‌شان گرفته‌اند و با حذف عكس‌هاي ميدان آزادي و قله‌ي دماوند، عكس‌هايي از تأسيسات هسته‌اي بوشهر و نطنز را گذاشته‌اند. مولوي چه زيبا گفته است: چون غرض آمد هنر پوشيده ماند
ميدان آزادي كه نمادي تصرف شده است و حتماً به لحاظ ايدئولوژيك براي آقايان معنا ندارد. قله‌ي دماوند كه نمادي طبيعي است، چه ارتباطي با نظام پيدا مي‌كند. پس نماد آقایان چه مي‌تواند باشد كه پس از اين بيست و هشت سال بتوانند به آن ببالد و بنازد؛ چيزي غير از سايت‌هاي هسته‌اي كه آن نيز فاقد پيام‌هاي انساني و جهاني است. چرا بايد برنامه‌اي هنري كه مي‌تواند به زيبايي، پيام‌هاي ملي و انساني و جهاني داشته‌ باشد، چنين ناجوانمردانه تصرف شود و با گذاشتن چند عكس، در كل كار وصله‌ي ناجوري ايجاد كنيم كه آن را تحت‌الشعاع قرار دهد. من چقدر احمقم كه در مقابل اين بي‌عقلي، از چرايي مي‌پرسم!ا
تمام تلاش «اين فصل را با من بخوان» ايجاد پيوند و يادآوري ارزش‌هاي والاي انساني همچون گذشت و فداكاري و پاس‌‌داشت زندگي و مقاومت و ميهن‌دوستي است، نه يادآور نزاع‌هاي سياسي و بين‌المللي كه معلوم نیست ته آن ارزشي نهفته باشد؛ نزاعي كه آينده‌اي تيره و تار برايمان ترسيم كرده است. چرا آقايان دست كثيف سياست را از عرصه‌ي هنر كوتاه نمي‌كنند. اگر وزارت ارشاد هزينه‌ي اين كار را تأمين كرده است، پول آن را از جيب ملت داده است، و به همين جهت حق ندارد كاري را كه مي‌تواند ملي باشد، دولتي و حكومتي كند

تاختن بر دموكراسي

2007-08-30T11:24:00.000+03:30

پنجشنبه 8 شهريور 1386

سریالی از یکی از شبکه‌های تلویزیون با عنوان «گل یا پوچ» پخش می‌شود. بخش‌هایی از آن را دیدم. ماجرای مرفه بی‌دردی است که به عنوان داوطلب در انتخابات شرکت کرده است تا خلق‌الله به او رای دهند. ماجراهای گوناگونی اتفاق می‌افتد که محور اصلی و مهم آن این است که وی از دموکراسی سخن می‌گوید ولی نمی‌داند چیست. آن چه را که می‌گوید سخن خودش نیست. کس دیگری که رفتارهای مزورانه‌ای دارد در گوش او می‌خواند و او طوطی‌وار از دموکراسی و آزادی سخن می‌گوید
انتخابات و ساز و کارهای دموکراتیک در این سریال طنزگونه به سخره گرفته می‌شوند و چنین تلقین می‌کند که در پس هر آزادی‌خواهی و دموکراسی‌خواهی اجنبی‌ای خفته است که در تلاش است تا با نام آزادی و دموکراسی طرفداران خود را بر شما حاکم کند. بماند که همین تلویزیون که چنین به انتخابات می‌تازد روزهای مرتبط با انتخابات مجلس و ریاست جمهوری و غیره گلوی خود را پاره می‌کند که باید مشتی به دهان دشمنان زد
سریال تلاش دارد تا از نیروها و افرادی که از آزادی و دموکراسی سخن می‌گویند اعتمادزدایی کند. این در صورتی است که اکنون در جمهوری اسلامی کسانی از این گفتمان دفاع می‌کنند که خود از نیروهای آن محسوب می‌شوند. به عبارتی دیگر تلویزیون بر سر شاخ بن می‌برد و بخشی از توان جمهوری اسلامی را تلف می‌کند. اعتماد سرمایه‌ای اجتماعی است که در طول زمان و به سختی ایجاد می‌شود ولی تخریب آن بسیار آسان است. آیا تلویزیون به عواقب کار خود می‌اندیشد؟

در جمهوری اسلامی ساز و کارهای نظارتی و استصوابی وجود دارد که هر کسی داوطلب نمایندگی نشود. چه نمایندگی مجلس و چه شورای شهر. در صورتی که در این سریال این بخش نادیده گرفته شده است و چنین تلقین می‌کند که هر کسی بخواهد می‌تواند کاندیدای نمایندگی شود. پس فیلترهای شوراهای نظارت کجاست که چنین بی‌درد وابسته به اجانبی توانسته است وارد گود بازی شود. در صورتی که فیلترهای موجود به خود نیروهای انقلاب و جمهوری اسلامی که قرائتی متفاوت از اقتدارگرایان دارند چندان اجازه‌ی حضور در عرصه‌های سیاسی داده نمی‌شود

بار دیگر بر من مسجل شد که هنرمند با شعور ملی بسیار کم داریم. اکبر عبدی در این سریال نقش محوری دارد. او همان مرفه بی‌دردی است که تلاش دارد تلقین کند دموکراسی‌خواهان و آزادی‌خواهان وابستگان به اجانب هستند و منافع ملی برای آنان اصلا اهمیتی ندارد. اکبر عبدی شاید در گفت و گوهایش خود را دموکرات نشان دهد و نمی‌تواند چنین نباشد. چرا که فضای هنرمندی چنین می‌طلبد. ولی آیا این بازی تلاشی در جهت مبارزه با ایده‌های دموکراسی‌خواهانه نیست؟ این بازی تا چه حد به تخریب تلاش صد ساله‌ی ما برای برقراری حکومت قانون بر حسب نظر جمع که از مشروطه به این سو در این دیار استبدادزده شکل گرفته است یاری می‌رساند. مسلما تلاش عبدی در جهت تقویت بنیه آزادی‌خواهی و جریان مظلوم مردم‌سالاری در ایران نیست. به راستی عبدی و امسال او چگونه در مقابل ملت و تاریخ ایران پاسخگو خواهند بود؟

انحلال سازمان مديريت در 23 جوزا

2007-07-14T09:20:00.000+03:30

شنبه 23 تير 1386

در دوره‌ي سوم مجلس مشروطه كه مدرس به عنوان نماينده‌ي مردم تهران رأي آورده بود، در بحث قانون تشكيلات ماليه، تذكري تاريخي مي‌دهد كه مي‌تواند در اين باره راهگشا باشد. مدرس به عنوان مخالف كليات قانون چنين مي‌گويد: «در دورة سابقه يك فانوني از مجلس گذشت اسمش قانون (23) جوزا بود و بدبختانه از روزي كه از مادر متولد شد اسباب زحمت شد و زحماتي كه در اين دو سه سال به واسطة اين قانون وارد شد چيزي نيست كه محتاج به ذكر و توضيح و بيان باشد، و بعد از تأمل معلوم شد منشأ اين زحمات اين بود كه سه كار در يك مورد جمع شد كه واقعاٌ اگر آن سه كار به دست يك نفر صالحترين اشخاص هم باشد اين زحمات توليد مي‌شود

يكي تشخيص آن چه بايد از مردم بگيرد، يكي ديگر وصول از همان مردم، و ديگري خرج كردن همان چيزي كه از مردم گرفته مي‌شد، و اختيار اين سه مطلب به دست يك نفر بود، و به عقيدة بنده رفع آن اشكالات ... اين طور خواهد شد كه اين سه كار از يكديگر تفكيك شود تا رفع اين زحمات بشود. يعني تشخيص دهنده غير از وصول‌كننده باشد،‌ و شايد آن عيب‌ها كه ديده شده بعدها ديده نشود». هر چند مدرس در اين بحث به قانون تشكيلات ماليه اشاره دارد، ولي خوب فهميده است كه نمي‌توان اختيار دخل و خرج را در سطح ملي به يكي سپرد. او براي اين كه بگويد قانون فعلي همان قانون 23 جوزا است از مثالي كمك مي‌گيرد: «يك عادت عاميانه زمانه در ميان مردم است كه بعضي از اشخاص اولادي پيدا مي‌كنند، چند سال كه مي‌گذرد يا مريض مي‌شود يا زخمي پيدا مي‌كند آن وقت آن مردم جمع مي‌شوند مي‌گويند خوب است كه اسم اين طفل را تغيير بدهيد و دو نفر منجم هم زايچه مي‌كشند و مي‌گويند بايد اين اسم تغيير داده شود. و حالا اين قانون هم تغيير اسم قانون 23 جوزا داده، ابداً عرضي كه مي‌كنم مبالغه نيست و بايد بلند گفت كه تمام اهالي مملكت بفهمند كه وكلاشان اين مسئله را ملتفت شدند كه در قانون تفاوتي پيدا نشده»(منبع 1. صفحه‌ي 93). و در جايي ديگر مي‌گويد اين قانون «بالاخره اسمي پيدا مي‌كند كه شامل همه اسمهاي گذشته باشد يعني قدرت مركزي باشد كه تشخيص بدهد چه بايد از مردم بگيرد و چگونه بگيرد و هر طوري كه تشخيص داد خرج كند ... چند سال اضافه بر آن منورالفكرهايي كه انشاءالله همه مذهبي ملي هستند بايد اين 23 جوزا را از همان اول صفويه بچسبند و بيايند جلو زماني كه اسمش را عوض كرده فرياد بزنند كه اين همان 23 جوزا است و نگذارند زير اسمهاي جديد پنهان شود»(منبع 2. صفحه 646
مي‌دانيم سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور، هر چند سازماني دولتي بود ولي كارشناسان آن تلاش داشتند فارغ از جريان‌هاي سياسي و با نگاهي كارشناسانه و علمي بودجه‌ي بخش‌هاي گوناگون كشور را طراحي و تدوين كنند. شكل‌گيري اين سازمان با توجه به درآمد نفت ضرورتي اجتناب‌ناپذير بود تا افراد، گروه‌ها و جريان‌هاي سياسي، بر اين درآمد هنگفت چنگ نزنند و از آن بر اساس برنامه‌هاي عمراني و توسعه‌ي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي استفاده شود؛ هر چند در اين زمينه موفقيت كامل نبود ولي بودجه از دست‌درازي سلايق افراد تا حدود زيادي به دور بود. با اين وجود افزايش درآمد نفت، هوس قدرت را فزوني مي‌بخشيد و در هر دوره به اشكال مختلف، سازمان برنامه دور زده مي‌شد. پيش از انقلاب، در سال‌هاي افزايش درآمد نفت در دهه‌ي پنجاه، شاه فراتر از برنامه و بر حسب سليقه‌ي خود عمل مي‌كرد؛ يعني او خود تعيين مي‌كرد چه مقدار پول، كه منبع به دست آوردن آن را در اختيار داشت براي چه كاري و چگونه خرج شود
احمدي‌نژاد به انحلال سازمان مديريت و برنامه‌ريزي اقدام كرد و با ايجاد يك معاونت بودجه‌نويسي را در اختيار گرفت. يعني تحت نظر او تشخيص داده شود چه ميزان پول (از منابع مالياتي و غيرمالياتي) جمع‌ شود، دوم جمع‌آوري اين پول چگونه باشد، و سوم براي خرج كردن آن چه برنامه‌اي تدوين شود. انحلال سازمان مديريت، اين تجميع را به همراه دارد؛ تجميعي كه مدرس به با تيزهوشي و نگاه ملي‌اش دريافت باعث مزاحمت بسياري براي مردم و جامعه خواهد شد؛ تجميعي كه قدرت را متمركزتر، غيرشفاف‌تر و فسادپذيرتر مي‌كند؛ تجميعي كه در طول تاريخ ايران بارها اتفاق افتاده و به قول مدرس هيچ كس آن را به زبان ساده به مردم نگفت. او مي‌گويد: «اگر همان قانون 23 جوزا را به اين سادگي مورخان ما به همه مردم مي‌گفتند و با هر زحمتي و به هر زباني بود به قانونگذاران ما مي‌فهماندند چه بسا كه افرادي در ميان تهيه‌كنندگان قرارها و قرارداده و قوانين به فكر مي‌افتادند كه 23 جوزا مبادا به نامهاي ديگر به ملت و مردم تحميل شود ولي متأسفانه كسي نه رخدادش را گفت و نه حادثه‌اش را و نه واقعه اش را و نه نتايج سوء حاصله از آن را و بعد از آن هم آن قدر اين 23 جوزا به نامهاي ديگر متولد شد كه فقط ضبط سجل احوالش احتياج به ده بيست شبستان نظير شبستان مسجد جامع اصفهان را براي انبار لازم دارد»(منبع 2. صفحه 645
آيا دستور احمدي‌نژاد مبني بر انحلال سازمان برنامه و به دست گرفتن بودجه‌ريزي كشور در اختيار خود، نمي‌تواند نام ديگر قانون 23 جوزا باشد؟
منبع اول: مدرس در پنج‌ دورة تقنينية مجلس شوراي ملي/ منبع دوم: مرد روزگاران

آنتيگونه در نيويورك

2007-07-05T14:46:00.000+03:30

پنجشنبه 14 تير 1386

ديشب را به تماشاي «آنتيگونه در نيويورك» كاري از هما روستا در تالار مولوي رفتم. در مجموع بازي‌ها و كارگرداني خوب بود. نمايش دو ساعت تمام طول كشيد و هر چند از تم يكنواختي برخوردار بود، توانست تماشاگر را به جاي خود به خوبي بنشاند. به مسائل فني نمايش نمي‌پردازم كه در تخصص من نيست. اما نكته‌اي كه برايم مهم آمد كه در اين نوشته به آن مي‌پردازم، محتوا و داستان نمايش بود. داستان به زندگي مهاجراني مربوط مي‌شود كه هنوز نتوانسته‌اند جذب جامعه‌ي آمريكا شوند و در گوشه و كنار خيابان و پارك‌ها زندگي را به سختي مي‌گذرانند و دموكراسي، قانون را براي همه يكسان مي‌خواهد؛ چه فردِ برخوردار جامعه و چه آن كه از زندگي تنها شمدي دارد و چند خرت و پرت و شبها روي نيمكت پارك مي‌خوابد. با اين حال، قانون با او كه داراي مكاني براي خوابيدن نيست، به جهت بر هم زدن نظم و آسايش عمومي برخورد مي‌كند. ماجرا زير و بم زيادي داشت ولي در مجموع پانوش گلوواتسكي، با ظرافت هنري و زيبايي به نقد دموكراسي امريكا پرداخته بود؛ نقد حكومت قانون در امريكا و هما روستا هنرمند احتمالاً ‌روشنفكر ما آن را به خورد ما مي‌دهد؛ ما كه هنوز دموكراسي را تجربه نكرده‌ايم
نمي‌خواهم بگويم نقد گلوواتسكي غلط است. اما نقد او مربوط به جامعه‌ي امريكايي است نه جامعه‌ي ما. نقد دموكراسي امريكايي، مسأله‌ي جامعه‌ي امريكا است نه مسأله‌ي جامعه‌ي ما. ما هنوز گام‌هاي اوليه‌ي دموكراسي‌خواهي را در جاده‌اي پر سنگلاخ داراي سربالايي طي مي‌كنيم كه هر بار سنگ‌ها به زير پايمان سر مي‌خورد و ما را چند گام به عقب مي‌كشد. چرا ما بايد نقدهاي آن‌ها را براي جامعه‌ي خودمان نشخوار كنيم. آيا همين كه بگوييم مي‌خواهيم كار هنري بكنيم، كافي است؟ در اين صورت، سركار خانم روستا با آن اقتدارگرايان وطني كه به دموكراسي فحش مي‌دهند و اين فحش را به آراي فيلسوفان و جامعه‌شناسان منتقد امريكايي كه كتاب‌ها و مقالاتشان مخصوصاً در اين سال‌ها بيشتر هم چاپ شده، ارجاع مي‌دهند، چه تفاوتي دارد؟ شايد تنها تفاوت‌ آن‌ها اين باشد كه اقتدارگرايان نتيجه مي‌گيرند به همين دليل دموكراسي فاسد است و روشنفكران ما منحرف و وابسته هستند كه به تبليغ آن مي‌پردازند، ولي خانم روستا به اين نتيجه نمي‌رسد يا جرأت نمي‌كند برسد. چون بالاخره ايشان دوست دارند موهاي جلو چتري خود را داشته باشند و كسي چيزي به او نگويد. كسي هم چيزي به او نمي‌گويد، چون او خواسته و ناخواسته در همان جهتي گام مي‌زند كه اقتدارگرايان مي‌خواهند؛ يعني نقد ناقص و طرد دموكراسي
متأسفانه بسياري از هنرمندان ما چنين هستند و از عمق بينش ملي برخوردار نيستند و ظاهراً‌ براي آن كه بيكار نباشند حاضر هستند به هر كاري تن دهند. مگر نبود در دوران اوج جريان اصلاح‌طلبي، كه كيف انگليسي ساخته شد. مصفا و حاتمي و شريفي‌نيا و ديگران مگر با بازي در آن فيلم با تيشه به بدنه‌ي اصلاح‌طلبي نكوبيدند. جريان اصلاح‌طلبي ملت ايران، نه فقط از بحران‌آفريني‌هاي اقتدارگرايان بلكه از فقدان درك ملي هنرمندانمان نيز لطمه خورده است. البته نمي‌خواهم عملكرد نادرست و ناقص اصلاح‌طلبان در قدرت را ناديده بگيرم بلكه بايد با جرأت به اين نيز اعتراف كرد كه برخي از هنرمندان ما كه اگر بپرسيم احتمالاً‌ مي‌گويند به خاتمي رأي داده‌اند و اكنون نيز به زبان در محفل انس‌شان و بين دوستان به نقد عملكرد دولتيان مي‌نشينند، همان‌ها با آثارشان به آگاهي كاذب در جامعه دامن زده و مي‌زنند و به پاي نهال ضعيف اصلاح‌طلبي و دموكراسي‌خواهي آب ناسالم مي‌ريزند

http://bluefuture.persianblog.com/

اسراف در عزاداری، اپیدمی بیماری در سیستان

2007-06-21T10:26:00.000+03:30

پنجشنبه 31 خرداد 1385

صبح روز دوشنبه را اگر در خيابان‌هاي تهران گشتي مي‌زديد، جاي جاي به چادرهايي در گوشه‌ي خيابان و چهارراه‌ها برمي‌خورديد كه شربت توزيع مي‌كردند؛ شربتي به مناسبت وفات دخت گرامي پيامبر اسلام،‌ حضرت فاطمه سلام‌الله عليه. در مسيري نسبتاً كوتاه به پنج چادر برخوردم. با خودم انديشيدم كه نصب چادرها نياز به داربست و برزنتي دارد كه دور آن كشيده‌اند؛ در هر چادر سه تا پنج نفر مشغول كار و تهيه‌ي شربت و توزيع آن بين تهراني‌هايي هستند كه براي عزاداري بيرون نيامده‌اند؛ شربتِ بسيار و صدها هزار ليوان يك بار مصرف استفاده شد؛ ليوان‌ها در گوشه‌ و كنار خيابان و پياده‌روي محدوده‌ي چادرها به زمين ريخته شده بود كه رفتگراني بايد به نظافت آن بپردازند؛ ترافيك ناشي از توقف اتومبيل‌ها براي گرفتن يك ليوان شربت، سوخت بنزين را كه سرمايه‌اي ملي است و با سوبسيدِ متعلق به همه‌ي ايرانيان تأمين مي‌شود، افزايش ‌داد، و همه‌ي اين‌ها يعني صرف كردن پول و هزينه كه غير از پول بنزينش كه در سطح خُرد از جيب رانندگان و در سطح كلان از جيب ملّت مي‌رود، نمي‌دانم بقيه‌ي هزينه از كجا تأمين شده است؛ به نظر نمي‌رسد كه سازماني دولتي از چنين طرحي استقبال نكرده باشد و هزينه‌ي آن از بيت‌المال تأمين نشده باشد و كمتر مي‌توان سراغ داشت كه مردم در سطحي وسيع چنين كرده باشند. حتي اگر تأمين تمام اين هزينه‌ها از بيت‌المال نباشد، صورت مسأله تغيير چنداني نمي‌كند.
پرسش اين جاست كه توزيع چنين حجم وسيعي از شربت در تهران ـ كه ممكن است در ديگر شهرها نيز به وفور انجام شده باشد ـ چه كاركردي داشته است؟ آيا واقعاً تشنگاني را سيراب كرده‌ايم؟ آيا به عزاداراني كه در گرماي شهر بيرون آمده‌اند، خير مقدم گفته‌ايم؟ آيا روح حضرت زهرا را شاد كرده‌ايم؟ غير از نمايشِ هزينه چه كاري انجام داده‌ايم؟
حال نگاهمان را از تهران و شهرهايي كه چنين دست و دل باز هزينه مي‌كنند، به جنوب شرقي كشور سوق دهيم. جايي كه دو هفته پيش بارندگي شديد و توفان گونو زندگي فقيرترين مردم كشور را درنورديد و متأسفانه همچنان امدادرساني با مشكلات بسياري مواجه است و عدم دسترسي مردم به آب سالم ـ نه شربت گواراي توزيع شده در روز وفات بانوي بزرگ اسلام ـ آنان را در معرض شدید بيماري‌هاي انگلي، وبا و مالاريای فراگیر قرار داده است. اگر بانيان توزيع شربت، هزينه‌ي شربت، آب، نصب داربست و چادر، نيروي انساني، نظافت، ليوان و بنزين سوخت‌شده را محاسبه مي‌كردند و در اقدامي هماهنگ آن را براي حادثه‌ديدگان گونو ارسال مي‌كردند، اقدامي سمبليك در ابراز همدردي با آسيب‌ديدگان در روز وفات حضرت زهرا بود. اقدامي كه به دل همه مي‌نشست، نه فعاليت‌هاي قشري‌گرانه‌اي كه نتيجه‌اش فقط سوخت سرمايه است

این پست را به آدرس دیگری نیز گذاشته ام: http://bluefuture.persianblog.com

دموكراسي؛ ما و ديگران

2007-05-19T17:28:00.001+03:30

شنبه 29 ارديبهشت 1386

اول/ ساركوزي در فرانسه پيروز انتخابات شد و با شش درصد بيشتر از رقيب خود به رياست جمهوري اين كشور رسيد. با اين حال، مي‌شنويم و مي‌بينيم كه گروه‌هاي مخالف سياست‌هاي او كه عمدتا چپ‌ها و جوانان هستند، پس از پيروزي و روي‌كار آمدن او راهپيمايي‌هاي گسترده‌اي را سامان دادند و به سياست‌هاي هنوز اجرا نشده‌ي وي اعتراض كرده‌اند. دولت، پليس و ديگر نهادهاي حكومتي جلوي اين راهپيمايي‌ها را نگرفتند و نخواهند گرفت و توان آن را نيز ندارند. همه پذيرفته‌اند كه اعتراض به سياست‌هاي ساكن كاخ اليزه حق همه است و اين حق به منافع ملي ضربه نمي‌زند و دشمنان فرانسه را عليه فرانسه متحد نمي‌كند. اين اعتراض‌ها موقعيت فرانسه و حكومت آن را تضعيف نمي‌كند. در اين ميان كسي جاسوس بيگانگان معرفي نمي‌شود. درگيري‌هاي اندكي كه اتفاق مي‌افتد به دستگيري موقتي تعداد اندكي مي‌انجامد كه آنان البته عاملان بيگانه نيستند. شهرونداني هستند كه از حق خود براي اعتراض استفاده كرده‌اند و همه اين حق را پذيرفته‌اند. آنان به اين دموكراسي فخر مي‌فروشند و تهوع نيز نمي‌آورند.
دوم/ با به پايان رسيدن جنگ 33 روزه‌ي حزب‌الله و صهيونيست‌ها زمزمه‌ي اعتراض به عملكرد دولت اولمرت در سرزمين‌هاي اشغالي شكل گرفت و در نهايت كميته‌ي بررسي جنگ تشكيل شد. اين كميته پس از چند ماه به اين نتيجه رسيد كه اولمرت و ارتش به اشتباه وارد جنگ شده‌اند و آنان را مورد پرسش و مؤاخذه قرار دادند. گفته مي‌شود در گزارش به تأثيرپذيري اولمرت و ارتش از امريكاييان اشاره و انتقاد شده است كه آنان منافع ملي را فداي منافع و خواست امريكا كرده‌اند. در نظر داشته باشيم كه در كنار اسراييل مبارزان فلسطيني و حزب‌الله وجود دارند كه تحديدي جدي براي آنان محسوب مي‌شوند. اعراب هنوز روابط كاملا مناسبي با اسراييل ندارند و نسبت به اعمال اين كشور هر از گاهي اعتراضي مي‌كنند. ايران، خواهان حذف اين كشور از نقشه‌ي جغرافيا است و اگر از بيرون ببينيم، اين كشور موقعيت كاملا تثبيت شده‌اي ندارد. با اين حال، با انتشار گزارش، كسي محكوم به عمل خلاف مصالح حكومت نمي‌شود. كسي دستگير نمي‌شود و كسي نمي‌گويد در اين شرايط كه دشمنان ما را محاصره كرده‌اند، بايد سكوت كرد و سخن نگفت و نقد نكرد و اگر چنين شود، موافق دشمنان عمل شده است. شنيدم سيد حسن نصرالله اين اقدام اسراييلي‌ها را ستود.
سوم/ زناني به اعتراض محاكمه‌ي چند زن ديگر جلوي دادگستري تجمع مي‌كنند. آنان ظاهراً به جهت اقدام عليه امنيت ملي دستگير مي‌شوند. معلماني براي احقاق حقوق مادي خود جلوي مجلس تجمع مي‌كنند، تعدادي از آنان دستگير و گويا متهم به اقدام عليه نظام جهموري اسلامي مي‌شوند. كارگران، دانشجويان و هر قشر و طبقه‌اي كه به هر اعتراضي برخيزد، گفته مي‌شود همسوي با دشمنان اسلام و انقلاب و جمهوري اسلامي و با بودجه‌ي دشمنان چنين كرده‌اند. گفته مي‌شود آنان در صدد براندازي نرم و سخت بوده‌اند و هزار اتهام ديگر كه نصيب آنان مي‌شود. مگر ماجراي مطبوعات و اصلاح‌طلبان غير از اين بود؟! اين اتهامات چنان شده است كه مخالفان نظام نيز از آن بهره‌برداري مي‌كنند و هر اعتراضي را به معني اعتراض به نظام مي‌گيرند و روي آن هزاران تبليغ مي‌كنند. در صورتي كه نه آن اتهام درست است و نه اين برداشت. با اين حال، دموكراسي براي ما تهوع‌آور هم هست!!!ا

عزت‌الله سحابي، سرمايه‌ي بزرگ ايران‌زمين

2007-05-08T16:33:00.000+03:30

سه‌شنبه 18 ارديبهشت 1386

روز يكشنبه جايزه‌ي قلم طلايي از سوي انجمن دفاع از آزادي مطبوعات به مهندس عزت‌الله سحابي تعلق گرفت و تقديم شد. نشستي در اتاق نشست‌هاي انجمن صنفي روزنامه‌نگاران برگزار شد. بيشتر باشندگان، سياسي بودند: از اعضاي نهضت آزادي، ملي ـ مذهبي‌ها، كانون نويسندگاني، كانون دفاع از حقوق بشر، انجمن صنفي و انجمن دفاع از آزادي مطبوعات و تعدادي روزنامه‌نگار. تعدادي نيز سخنراني كردند مانند اشكوري، يزدي، رييس‌طوسي، كديور و دو بيانيه نيز از طرف انجمن دفاع از آزادي مطبوعات و خانم شيرين عبادي خوانده شد. در پايان نيز مهندس سحابي سخناني ايراد كرد. الحق و الانصاف سخنان او در جمع سخناني كه ايراد شده بود، درخشيد و به قول معروف يك سر و گردن بالاتر ايستاد

سحابي سخنش را به اين بيت شعر از نشريه‌ي طنز چلنگر آغاز كرد كه در سال‌هاي بيست و پنج تا 32 منتشر مي‌شد و وابسته به حزب توده بود كه: بشكني اي قلم، اي دست اگر/ پيچي از خدمت محرومان سر

او گفت هميشه اين شعر آويزه‌ي گوشش بوده ولي اكنون بايد ديد كه محروم كيست؟ بحثي كرد كه ديگر نمي‌توانيم كارگر و كشاورز را كه در ادبيات ماركسيستي محروم تلقي مي‌كردند، امروزه نيز محروم بدانيم. چرا كه انواع و اقسام حمايت‌هاي قانوني رسمي و غيررسمي از اين قشر بزرگ جامعه مي‌شود و در مجموع زندگي‌شان نيز نسبت به گذشته تغيير بسياري كرده و از ثبات بيشتري برخوردار است. حال اگر اين دو قشر را محروم نناميم، چه كسي محروم است؟ او نتيجه گرفت كه مصداق محروم براي اين شعر، «ايران» است. كشور ايران، امروزه محروم‌ترين است و بايد دست و قلم را به خدمت او درآورد. او بحث كرد پس از انقلاب نيروهاي مادي و انساني اين سرزمين به جهت مديريت غلط به اضمحلال كشيده شده است و كشور در شرايط بحراني جدي است. او گفت علي‌رغم اين كه فردي مذهبي و پاي‌بند شريعت است، ولي معتقد است كه اسلام نيازي به دفاع ما ندارد چرا كه خدا خود گفته است «انا له لحافظون». و اين تنها ايران است كه هيچ مدافعي ندارد و از داخل و خارج در تلاشي سازمان‌يافته در مسير نابودي و اضمحلال و فروريزي آن گام برمي‌دارند. او از وضعيت آب‌هاي زيرزميني و برداشت‌هاي بي‌حساب پس از انقلاب، وضعيت جنگل‌ها و نابودي مراتع، استخراج نفت و به نابودي كشاندن سرمايه‌ي حاصل از فروش آن و نيروي انساني به هدر رفته در اين سي سال گفت كه اكنون در وضعيتي است كه چنان زخمه‌هايي بر پيكر ايران پس از انقلاب وارد شده كه تقريبا تمام نيروهايش تحليل رفته است و او تنها نگراني‌اش اين است كه ايران نتواند از پس اين آسيب جان سالم به در برد. او گفت علي‌رغم اين كه خود را ناسيوناليست در معناي نژادپرستانه‌اش نمي‌داند ولي هيچ ابايي ندارد كه او را از منظري كه خود به تعريفش نشست، او را ملي‌گرا بخوانند

سحابي به سختي از روي‌ صندلي برخواست، به سختي و با عصا قدم برداشت و پشت تريبون قرار گرفت. ولي به گرمي سخن گفت و الحق به حق گفت و دلسوزانه و با صميميت از ايرا ن و نگراني‌هايش گفت. او هميشه چنين بود. و آقايان او را كه هجده سال قبل از انقلاب داغ زندان را كشيده بود، دو سال نيز به زندان جمهوري اسلامي فرستادند و انرژي و توانش را ستاندند. اما قلب سحابي همچنان براي ايران مي‌تپد. پاينده باد او و سرمشقي براي ما

مصلاي تهران و حجاب

2007-05-02T11:21:00.000+03:30

چهارشنبه 12 ارديبهشت 1386

همان طور كه در يادداشت قبلي نوشتم، مسأله‌ي حجاب در جامعه‌ي ما اصلا به عرف و شرع ربطي ندارد. پس موضوع چيست؟ به اعتقادم حجاب، تنها نماد ايدئولوژيك جمهوري اسلامي شده است. درست يا غلط بودنش بماند. مهم اين است كه در فرآيند اجتماعي و سياسي اين بيست و هشت سال، و نفوذ انديشه‌هاي قشري و سلطه يافتن آن، حجاب به عنوان نماد ايدئولوژيك اين حكومت مستقر شده است. تقريبا در تمام جوامع و حكومت‌ها مي‌توان نمادهايي را يافت. مثلا قبل از انقلاب تأكيد زيادي به ايران باستان مي‌شد و تخت جمشيد و پاسارگاد در كنار بار تاريخي‌شان، وجهي نمادين نيز يافته بودند. علاوه بر اين كه در آن حكومت، برج آزادي كه شهياد خوانده مي‌شد،‌ نماد تهران بود كه هنوز نيز چنين است. هر چند تلاش شده است با ساختن برج ميلاد آن را به عنوان نماد تهران معرفي كنند، ولي به نظرم اين امر شدني نيست؛ چرا كه ميدان آزادي كه به قول يكي از دوستان نمادي تسخيرشده است، از جايگاهي برخوردار است كه رقابت با برج ميلاد برايش امكان‌پذير نيست؛ بالاخص آن كه برج آزادي در يكي از مهمترين ورودي‌هاي شهر و نيز جايي واقع است كه مي‌تواند مقصد برخي راهپيمايي‌ها و مراسم باشد. مصلي نيز هنوز نتوانسته به عنوان نماد حكومت مطرح شود. چون هنوز به پايان نرسيده است و معلوم چه زماني به پايان مي‌رسد. تقريبا اگر براي هر طرح عمراني زماني براي پايان آن مشخص باشد، براي مصلي هيچ زماني مشخص نيست، چون با اتمامش مي‌توان انتظار فروريزيش را داشت. شايد به همين جهت است كه چند سالي است تغيير كاربري هم داده است و نمايشگاه پوشاك و كتاب را در آن برگزار مي‌كنند. حال، با فقدان چنين نمادهايي، تنها حجاب مي‌ماند كه در آن نيز عرف راه ديگري را مي‌پيمايد كه خواست نظام سياسي نيست و اگر در برابر آن مقاومتي نشود اين نماد با بحران بزرگي مواجه مي‌شود. اما نظام سياسي، موضوعي پارادوكسيكال را به عنوان نماد خود برگزيده است، چرا كه دست‌گذاردن به اين موضوع و فشار آوردن به عرف و هنجارهاي مقبول جامعه، آن را با بحران مواجه مي‌كنند و تمام اقدامات انجام شده براي ترويج آن را به ضد خود بدل مي‌كند. مشاهده‌ام از برخورد پليس با دختران و زناني كه حداقل حجاب مقبول آقايان را ندارد، نشان مي‌دهد كه نگرش مثبتي را در مردم ايجاد نمي‌كند و اين همان چالشي است كه نظام سياسي با آن مواجه است. برخورد نكردن به افول نماد مي‌انجامد و برخورد كردن به افول مقبوليت

اين هم دو لينك مرتبط: انسان در شطرنج و آينده

حجاب، در عرف و شرع

2007-04-30T18:35:00.000+03:30

دوشنبه 10 ارديبهشت 1386

مدتي است كه طرح امنيت اجتماعي با محوريت برخورد با كساني كه پوشش مقبول نظام سياسي را ندارند، آغاز شده است. پريشب نيز تلويزيون نحوه‌ي برخورد زنان انتظامي را با برخي از زنان نشان مي‌داد كه پليسان مرد، زنان و دختراني كه از نظرشان پوشش مناسب نداشتند را نزد زنان ارشادكننده راهنمايي مي‌كردند. زنان انتظامي به زنان و دختراني كه داراي پوششي معمولي بودند و كمي از موي سرشان بيرون بود مي‌گفتند آيا اين نحوه‌ي پوشش به لحاظ عرف و شرع جامعه‌ي ما اشكال ندارد؟ من به اين پرسش آنان كوتاه پاسخ مي‌گويم

اول آن كه عرف، قاعده‌ي رفتاري پذيرفته‌شده در جامعه است كه ممكن است به زبان نيايد ولي در عمل خود را به نمايش مي‌گذارد. از اين منظر بخش عمده‌ي پوشش موجود در عرف پذيرفته شده است. به اين جهت كه به آن عمل مي‌شود و جامعه ـ نه نهادهاي انتظامي و وابسته به حكومت ـ نسبت به آن عكس‌العمل نشان نمي‌دهد. پوشش مانتو و روسري يا با مقنعه حتي اگر مو نيز بيرون باشد از نظر جامعه مطرود نيست؛ اگر چنين بود مورد پذيرش واقع نمي‌شد. پذيرش عمومي يك رفتار به معناي پذيرش آن از سوي عرف است. نتايج مطالعات انجام شده نشان مي‌دهد كه تنها نزديك به يك پنجم از مردم حجاب مورد پسندشان را چادر و مقتعه‌اي عنوان كرده‌اند كه تن همان زنان انتظامي مي‌بينيم و نهايت اميد حاكمان ماست و چهار پنجم نحوي ديگر از حجاب را مي‌پسندند

دوم به لحاظ شرع، كه قاعده‌ي رفتاري بر مبناي متون ديني است در اين زمينه اجماع مشخصي وجود ندارد. مخصوصا اگر به متون اصلي شيعه و آراي فقهاي قديمي تمسك جوييم، آرا و ديدگاه‌ها كاملا متفاوت از آراي فعلي مجتهدان مي‌شود. هر چند در حال حاضر نيز ديدگاه‌هاي متفاوت وجود دارد تا جايي كه برخي حجاب مو را مستحب مي‌دانند نه واجب. حتي از آيات سي و سي و يك سوره‌ي نور نيز حكم وجوب بيرون نمي‌آيد. در انتهاي آن دو آيه كه احكامي در مورد پوشش آمده نگفته بر شما واجب است كه چنين باشيد، گفته لعلكم تفلحون، باشد كه رستگار شويد. احمد قابل طي مقاله‌اي در اين باره آورده است كه سيد محمد عاملي صاحب مدارك الاحكام بيان مي‌كند كه تا آن زمان در اكثر عبارات فقهاي شيعه، بحثي از وجوب پوشاندن مو نشده است. حتي علامه مجلسي نيز حكم به وجوب پوشاندن مو نداد و بنا را بر احتياط گذارد و برخي از فقها نيز حكم به عدم وجوب پوشش مويي داده‌اند كه از محدوده‌ي سر به محدوده‌ي صورت و كتف مي‌ريزد. علامه حلي نيز كم و بيش چنين حكمي داشته است. بگذريم از اين كه تمام اين احكام مربوط به زنان مسلمان غيربرده است. حتي همين حجاب نيز بر كنيزان حرام قلمداد مي‌شد. ظاهرا از قدما تنها شيخ طوسي است كه نظري متفاوت دارد و پوشش كامل را واجب مي‌داند. در چنين فضايي از فقدان يكدستي آرا بين فقهاي بزرگ شيعه، نيروي انتظامي چه چيزي را به نام شرع پيگيري مي‌كند؟

درآمد سرانه كجاست؟

2007-04-25T18:59:00.000+03:30

چهارشنبه 5 ارديبهشت 86

چند روز پيش در خبرها شنيدم كه درآمد سرانه هر ايراني در سال گذشته دو ميليون و نهصد هزار تومان محاسبه شده است؛ يعني ماهيانه حدود 242 هزار تومان. با توجه به اين كه اين مبلغ درآمد شاغلان نيست، بلكه درآمد سرانه‌ي هر ايراني اعم از شاغل و غيرشاغل، بزرگ و كوچك مي‌شود براي اين كه ميزان آن را بهتر دريابيم مي‌توانيم به مثال تمسك بجوييم. ابتدا بايد اشاره كرد كه در ايران عمدتا پدر خانواده شاغل است و به عبارتي ديگر فرض را بر اين بگيريم كه در اكثر موارد در هر خانواده تنها يك نفر شاغل است. از سوي ديگر مثال را در مورد يك خانواده‌ي چهار نفري پي بگيريم. در اين مورد درآمد سرانه اين خانواده حدود يازده ميليون و ششصد هزار تومان در طول سال خواهد شد. اما چون فقط يك نفر شاغل است، و اگر درآمد او را در ماه چهارصد هزار تومان فرض كنيم، درآمد اين خانواده در طول سال چهار ميليون و هشتصد هزار تومان مي‌شود يعني شش ميليون هشتصد هزار تومان كمتر از مبناي درآمد سرانه

حالا به دور و بر خودمان نظري بياندازيم و درآمد ماهانه‌ي خانواده‌ها را مورد ارزيابي قرار دهيم. چند درصد داراي چند درآمدي هستند؟ چند درصد زير اين خط و چند درصد بالاتر هستند؟

بدون اين كه بخواهيم به سراغ آمار و ارقام برويم به سادگي مي‌توانيم نتيجه بگيريم كه بخش عظيمي از جمعيت فاقد اين درآمد بلكه بسيار كمتر از اين دريافت مي‌كنند و بخش نسبتا اندكي درآمدي بسيار كلان دارند. ممكن است گفته شود بخش اصلي اين درآمد در بودجه‌هاي دولتي صرف و سرمايه‌گذاري مي‌شود. البته آن نيز در درآمد سرانه محاسبه مي‌شود ولي بد نيست به يك نكته توجه كنيم. سال گذشته بيش از 50 ميليارد دلار درآمد داشتيم. سال قبل از آن بيش از 40 ميليارد دلار. حدود 80 ميليارد دلار نيز گفته مي‌شد ذخيره ‌ارزي بود. در مجموع نزديك به 170 ميليارد دلار طي اين دو سال در اختيار دولت احمدي‌نژاد بوده است كه گفته مي‌شود ذخيره‌ي ارزي در اواخر سال حدود يك رقم بوده است. 170 ميليارد دلار عدد كوچكي نيست. حتي اگر 20 ميليارد نيز در برآوردها اشتباه باشد باز اين عدد خيلي بزرگ است. اين پول كجا رفته است؟ در كجاي زندگي من و تو خود را نشان داده است؟ اين پول عظيم به جيب چه كساني رفته است؟ در كجا خرج شده است؟ چرا اين حجم عظيم خود را در جامعه‌ي ما به نمايش نمي‌گذارد؟

اولين اولتيماتوم پس از انقلاب به بار نشست

2007-04-08T16:35:00.000+03:30

شنبه 19 فروردين 1386

ماجراي 15 ملوان انگليسي در چنان حجم وسيعي از تبليغات رسانه‌اي تلويزيون(پروپاگاندا به معناي دقيق كلمه) پيش رفت تا همه باور كنند نتيجه‌اي جز اقتدار جمهوري اسلامي در پي نداشت و بارها يك جمله از مقاله‌ي يك نويسنده در ميان هزاران مقاله‌اي در يك روز در روزنامه‌هاي اروپايي و امريكايي منتشر مي‌شود خوانده شد كه امريكا و انگليس در اين ماجرا تحقير شدند.اما واقعيت ماجرا چه بود؟ هر چند در آن روزها به اطلاعات ديگري دسترسي نداشتم اما وقتي با بزرگنمايي‌هاي تلويزيون مواجه شدم از همان ابتدا متوجه بودم كه ماجرا دقيقا آن چيزي نيست كه گفته مي‌شود. به دوستان پيشنهاد مي‌كنم كتاب قدرت تلويزيون اثر ژان كازنو ترجمه مرحوم اسدي را بخوانند. اين كتاب مي‌آموزد كه تبليغات و گزارش‌هاي تلويزيون را اصلا نبايد جدي گرفت

به هر صورت ما 15 متجاوز را گرفتيم كه گفته مي‌شد براي جاسوسي آمده بودند. البته حدود 300 متر وارد آب‌هاي ايران شده بودند. بعد شروع به تبليغات كرديم كه آن‌ها متجاوز بودند و بايد محاكمه شوند. اما پس از اولتيماتوم بلر كه گفته بود اگر ايران ظرف 48 ساعت ملوانان را آزاد نكند به شيوه‌ي ديگري برخورد خواهد كرد، زمان به نصف نرسيده بود كه رأفت اسلامي‌اي كه شب عيد دامن معلمان را نگرفت، دست كارگران را نفشرد، زنان معترض را كوفت، بر متجاوزان از بيت‌المال كشور كت و شلوار شيك پوشاند و با كلي هديه و سوغات و شادي و هلهله و مشايعت رسمي و گپ دوستانه‌ي احمدي‌نژاد و عكس يادگاري و هزار كوفت و زهرماري به كشورشان گسيل داشت. هيچ كس هم در نهايت به درستي نفهيد براي چه اين افراد دستگير شده‌اند و براي چه آن جنجال به راه افتاد و براي چه آزاد شدند و چه نتيجه‌اي براي آقايان داشت؟ البته گفته شد كه انگليسي‌ها طي نامه‌اي قول داده‌اند چنين اعمالي را تكرار نكنند ولي اين نامه هيچگاه خوانده نشد و يا بخش‌هايي از آن در اختيار رسانه‌ها قرار نگرفت

عقل سليم درمي‌ماند چرا در چنين موقعيتي كه به لحاظ سياسي و روابط بين‌الملل در ضعيف‌ترين موضع خود پس از انقلاب قرار داريم، بايد چنين ماجراجويانه براي خود و كشور مسأله درست كنيم كه هيچ سودي را عايد كشور نكند. كدام اقتداري در پس اين اقدام نهفته است كه با يك تشر بلر و با آن سلام و صلوات پر سر و صدا به پايان برسد. چرا بايد كار را به جايي رساند كه با اولتيماتوم آنان مواجه شويم و چرا در مقابل اين اولتيماتوم مقاومت نشد. ما پس از انقلاب اسلامي اين يكي را نداشتيم كه در دولت احمدي‌نژاد تجربه كرديم و جالب آن كه آن را نشانه‌ي اقتدار خود مي‌ناميم. اما يك چيز مي‌ماند بالاخره اين انگليس است كه مي‌تواند چنين كند؛ مگر در ايران داراي پايگاه سنتي نيست؟!ا

احمدي‌نژاد و حاشا كردن‌

2007-03-26T06:47:00.000+03:30

يكشنبه 6 فروردين 1386

شنيدن سخنراني‌ها و مصاحبه‌هاي احمدي‌نژاد برايم غيرقابل تحمل است؛ محتواي سخنش، نحوه‌ي حرف‌ زدنش، حركات و سكناتش، به تمسخر گرفتن‌هايش و حاشا كردن‌هايش و حتي قيافه‌اش هيچ جذابيتي ندارد. براي همين عمدتا از راويان مي‌شنوم و يا از مطبوعات مي‌خوانم. اما پريشب اواخر مصاحبه‌ي او را با كانال دو فرانسه ديدم. در همان چند دقيقه سه ادعا كرد كه به نظرم براي خبرنگاران مطلع فرانسوي نيز عجيب مي‌آمد
اول، وقتي خبرنگار درباره‌ي مخالفت دانشجويان با او پرسيد گفت: كي چنين حرفي زده. از 2000 دانشجو، 1900 نفر طرفدار من بودند و 100 نفر مخالف كه در سالن شلوغ مي‌كردند و اين نشانه‌ي آزادي است. احتمالا احمدي‌نژاد نمي‌داند يا فراموش كرده است كه روز قبل از ورود وي دانشجويان دانشگاه اميركبير معترض حضور وي بودند و از ترس گسترش تظاهرات دانشجويان، پليس ضد شورش جلوي دانشگاه صف كشيده بود و روز سخنراني طرفدارانش را از دانشگاه‌هاي ديگر آوردند و مي‌خواستند سالن را با آنان پر كنند كه البته به طور كامل موفق نشدند و همان تعداد اندكي كه خود را به مجريان جلسه تحميل كردند، جايگاه احمدي‌نژاد را در دانشگاه و در بين دانشجويان به نمايش گذاشتند. خبرنگاران فرانسوي از موضوع به خوبي اطلاع داشتند و حاشاي او هيچ چيز را عوض نمي‌كند
دوم، وقتي خبرنگار درباره‌ي شكست حزب او در انتخابات شوراها پرسيدف گفت: من حزبي ندارم كه در انتخابات شركت كرده باشم. خبرنگاران نجابت كردند و در اين موارد با وي وارد چالش نشدند. همه مي‌دانند كه رايحه‌ي خوش خدمت، حزب اوست(اگر چه به لحاظ رسمي او عضو آن نباشد). ولي پدر زنش بعد از انتخابات گفت كه احمدي‌نژاد با ائتلاف با اصولگرايان(البته اين كلمه را مناسب آنان نمي‌دانم) مخالف بود و معتقد بود كه كانديداهاي حامي او رأي خواهند آورد (تصوير و فهمي كه او از سفرهاي استاني دارد، معادلاتش را به هم ريخته است). اين را خبرنگاران فرانسوي به خوبي مي‌دانستند و ما نيز و حاشاي او هيچ چيز را تغيير نمي‌دهد
سوم، وقتي خبرنگار درباره‌ي عدم رعايت شئونات رسمي رياست جمهوري مانند پوشش از طرف او پرسيد، گفت: اين حداقل آزادي است كه پوشش را خودم انتخاب كنم و بعد ادامه داد «اگر لباس آمريكايي بپوشيم همه چيز از دست خواهد رفت، بايد خودمان باشيم». بر چه مبنايي او فكر مي‌كند كت و شلوار لباس آمريكايي است؟ اگر چنين است، كه البته نيست، آيا فقط كت لباس آمريكايي است و شلواري كه تن او بود نيست؟ مواقعي كه مي‌پوشد آيا آمريكايي مي‌شود؟ آيا اين پاسخ براي شنونده‌ي فرانسوي تعجب‌برانگيزترين و خنده‌دارترين پاسخ نخواهد بود؟
در انتهاي مصاحبه به ياد اين شعر حكيم ايران زمين افتادم: نه ترك و نه دهقان و تازي بود/ سخن‌ها به كردار بازي بود

مصادره‌ي جنبش ملي شدن نفت

2007-03-22T16:13:00.000+03:30

پنجشنبه 2 فروردين 1386

بيست و نه اسفند سالروز ملي شدن صنعت نفت بود؛ نفت ملي‌شده‌اي كه از همان ابتدا دولتي شد و براي افزايش قدرت دولت و سركوب انديشه‌هاي ملي به كار رفت. در شب منتهي به سال نو، تلويزيون به صورت جسته گريخته به اين روز پرداخت ولي با تحريف بزرگ و پررنگ كردن نقش كاشاني و درجه دوم بودن نقش دكتر مصدق. نه دقيقا، ولي كم و بيش ايده‌ي طرفداران بقايي در اين باره‌ي بازتوليد مي‌شد.البته، كاشاني به جا و به سهم خود نقش مهمي در جنبش ملي شدن نفت داشت ولي نمي‌توان چشم بر اشتباه‌ها و تلاشش براي سقوط دولت مصدق بست. همان طور كه نبايد چشم به اشتباه‌هاي مصدق بست. انحلال مجلس خطايي بود كه در همان موقع نيز بسياري از دلسوزان و روشنفكران به مصدق گوشزد كردند و وي نپذيرفت؛ هر چند همان دلسوزان همچون خليل ملكي تا انتها ماند. ولي كاشاني كنار كشيد. نه فقط كنار كشيد در مقابل مصدق ايستاد و با اين كه حكم تحريم انتخابات داد، ولي حضور مردم موجب دلسردي و رنجش خاطر و شايد بغض وي نيز شد؛ به طوري كه بعدها براي جبران رواني اين شكست مدعي شد توده‌اي‌ها ده تا ده تا رأي مي‌دادند. او پس از كودتا، نظاميان و اوباشي كه به خانه‌ي مصدق يورش بردند و منزل وي را تخريب كردند، مردم ناميد؛ همان طور كه شاه از آنان ياد مي‌كرد. خوشبختانه تمام مكتوبات، سخنراني‌ها و پيام‌هاي آيت‌الله كاشاني به چاپ رسيده است. كافي است جلد چهارم را كه مربوط به بعد از كودتا تا مرگ آيت‌الله است مطالعه كنيد. روز سوم بعد از كودتا زاهدي به ملاقات كاشاني مي‌رود. پنج روز بعد از كودتا، كاشاني در يك مصاحبه اميدواري خود را به حكومت زاهدي اعلام مي‌كند و صريحا مي‌گويد تحريم رفراندوم از سوي او در سقوط دولت مصدق مؤثر افتاد و طوري بيان مي‌كند كه اين را افتخار خود مي‌داند. او ساده‌لوحانه برداشتن مجسمه‌هاي شاه را دستور مصدق مي‌داند و قصد او را تغيير حكومت از پادشاهي به جمهوري اعلام مي‌كند(يعني همان خواسته‌ي كودتاچيان را به زبان مي‌آورد). او چند روز بعد از آن، در يك مصاحبه با روزنامه‌ي المصري مي‌گويد «مادام كه سپهبد زاهدي به نفع ايران قدم بردارد از او پشتيباني» مي‌كند و آن چه بر سر مصدق آمد را ننتيجه‌ي عدل الهي معرفي مي‌كند.. خلاصه آن كه وقتي پيام‌ها و مصاحبه‌هاي كاشاني را پس از كودتا مي‌خوانيد، مشمئز مي‌شويد كه چگونه كسي را كه رهبر جنبش نفت معرفي مي‌كنند، چنين به تمجيد كودتاچيان مي‌نشيند و براي كسب اعتبار خود، تلاش مي‌كند تا چهره‌ي آزاد مرد تاريخ معاصر را تخريب كند. نمي‌توانيد در همان چند صفحه‌ي اول بغض او را نسبت به مصدق نيابيد؛ بغضي كه او را به راحتي در جهت خواسته‌هاي انگلستان و امريكا نشاند؛ شايد كاشاني كه خود را خيلي ساده معرفي مي‌كرد، ناتوان از فهم پيچيدگي‌هاي سياست و بازي‌هاي زمانه بود و به همان سادگي نيز بازي مي‌خورد. جالب آن كه همين كاشاني طي نامه‌اي ـ كه در اصالتش شك است‌ ـ يك روز قبل از كودتا به مصدق هشدار مي‌دهد و زاهدي را عامل كودتايي براي سركوب جنبش نفت معرفي مي‌كند

فيلم ضد ايراني 300؛ ما و آن‌ها

2007-03-14T16:54:00.000+03:30

چهارشنبه 23 اسفند 1385

اين يادداشت امروز در روزنامه‌ي سرمايه به چاپ رسيد

كم و بيش شنيده و خوانده‌ايد كه هاليود، بزرگترين كمپاني ساخت فيلم، با ساخت فيلم 300 و تحريفي بزرگ از تاريخ باستان، چهره‌اي كاملا مخدوش و غيرواقعي از ايرانيان به تصوير كشيده است. فيلم در زماني كوتاه و به سرعت ساخته شد و اكنون در 4 هزار سالن سينماي آمريكا در حال نمايش است. در اين روزها اعتراض‌هايي را در رسانه‌ها مي‌خوانيم و مي‌شنويم كه بايد آن‌ها را پاس داشت. نمي‌توان اين فرضيه را ناديده گرفت كه در پس ساخت اين فيلم، اغراض سياسي نهفته است و آن‌ها با اين فيلم پيام مي‌دهند: «براي پيروزي مهيا شويد!» و ايراني را وحشياني معرفي مي‌كنند كه بايد كمر به سركوب آنان بست و در صدد دامن زدن هر چه بيشتر تقابل جهاني مخصوصا دنياي غرب با ايران هستند. اجازه بدهيد بپذيريم اين فرضيه صد در صد اثبات شده است و سهم آن‌ها را در ساخت اين فيلم كاملا سياسي و مغرضانه و با اهدافي خبيثانه ارزيابي كنيم. اما اين بخشي از واقعيت است و ضروري است نگاه از بيرون را به نگاه از دورن بازگردانيم سوزني به خود زنيم و با مرور بخشي از رفتارمان دريابيم كه از ماست كه برماست

اول/ مرحوم مدرس بر آن بود كه «ديانت ما عين سياست ماست و سياست ما عين ديانت ما» و در اين باره تأكيد مي‌كرد كه ديانت ما مبتني بر رحمت و عطوفت و دوست داشتن است و سياست ما نمي‌تواند جز اين باشد. ما براي نشان دادن چنين عطوفتي چه گام‌هايي برداشته‌ايم؟ نمي‌خواهم بگويم مسؤولان ما چه كرده‌اند، مقصودم جامعه است كه مسؤولان نيز بخشي از آن هستند؛ هر چند نقش آنان مي‌تواند مؤثرتر و پررنگ‌تر باشد و از اين رو، سهم‌شان نيز بيشتر خواهد بود. جامعه‌ي ايراني چه گامي براي نشان دادن عطوفت نهفته در فرهنگش كه در آموزه‌هاي ايراني و ديني‌اش موج مي‌زند برداشته است. بارها و به كرات ديده‌ام كه غربيان در گوشه‌ي خيابان به نزاع بيهوده‌ي برخي راننده‌ها و مردم بر سر كوچكترين مسائل كه با چشم‌پوشي اندك و گذشت مي‌توانست شكل نگيرد، خنديده‌اند و به تمسخرمان گرفته‌اند. بگذريم از اين كه آنان در نقد رفتار سياسي‌مان ما را ناتوان از شكل‌دادن به روابط دموكراتيك ارزيابي مي‌كنند و حذف تام يكديگر را الگوي كنش سياسي‌مان مي‌دانند و براي آن مثال‌هاي متعدد نيز مي‌آورند

دوم/ ما چه گام مشخص و مثبتي براي تقويت فرهنگ ايران در معناي عام آن و نه خرده‌فرهنگي خاص برداشته‌ايم. اساسا برخي از فعاليت‌ها و مواضعمان در جهت مخالفت با رواج اين فرهنگ باستان كه مملو از آموزه‌هاي انسان‌دوستانه است، بوده است؛ تو گويي اين فرهنگ هيچ ارتباطي با اين مرز و بوم نداشته است. كدام خيابان نامي از ايران باستان را بر خود دارد. همين كافي است تا دريابيم كه ما خود در صدد حذف و كم‌رنگ كردن آن دوران شكوفا در تاريخ اين سرزمين بوده‌ايم. وقتي ما چنين به خود بي‌حرمتي مي‌كنيم و احترام گذشته‌مان را نگه نمي‌داريم و براي ترويج آن گامي برنمي‌داريم و گاه به كراهت و مخالفت از آن ياد كرده‌ايم، چه جاي اعتراض به ديگران؟ شهيد مدرس كه رحمت واسعه‌ي الهي بر روانش باد معتقد بود ما بايد وطن‌خواه باشيم و وطن‌خواهي يعني دوست داشتن ارض آن و كساني كه در آن ارض ساكن بوده و هستند. او حتي از انوشيروان نيز به نيكي ياد مي‌كرد و گذشته‌ي باستاني خود را به دور نمي‌ريخت
سوم/ ما تا چه حد بر همگرايي‌هاي ملي، فارغ از لحظات نيازمان و استفاده‌ي ابزاري از آن، چه در سخن و چه در عمل، تلاش كرده‌ايم. اجازه‌ بدهيد با صراحت بگويم كه ما صدها نشريه‌ي قومي(قوم‌گرا) در دانشگاه‌ها و ده‌ها هفته‌نامه‌ي قومي (با انتشار محلي كه وجودشان ضروري‌ است) داريم، ولي دريغ از يك نشريه‌ي ملي‌گرا(نه به معناي باستاني‌گرا). حتي انتشار نشريه‌هاي ملي‌گرا و شكل‌گيري گروه‌هايي چنين را در دانشگا‌ه‌ها نيز برنمي‌تابيم و با آن برخورد مي‌كنيم، چه رسد در سطح جامعه. چنين فضايي موجب ضعف نهادهاي مدني در پاس‌داشت فرهنگ ايراني شده است
چهارم/ ما در اين سال‌ها براي همه چيز، چه با اهميت و چه بي‌اهميت، ميليون‌ها تومان پول براي برگزاري انواع سمينارها و همايش‌ها خرج كرد‌ه‌ايم. حتي گفته مي‌شود از پول ملت براي حضور نژادپرستان امريكايي در كشور خرج كرده‌ايم، ولي دريغ از يك سمينار براي شناخت فرهنگ ايران باستان. دريغ از برگزاري جشن و يادبودي از آن دوران. كاش فقط دريغ بود. ما چنان به جان آن رسوم افتاديم كه اكنون از محتوا تهي‌شان كرده‌ايم. فقط به همين چهارشنبه سوري بنگريم كه به جهت تقابل‌ها و مخالفت‌هاي بي‌ثمرمان، اكنون فقط نامي از آن باقي مانده است و خشونت و ديگر آزاري مسلط شده بر آن. چهارشنبه‌سوري زماني يكي از محور‌هاي گسترش دوستي و محبت و انسجام اجتماعي و همبستگي ملي بود، و اكنون لحظاتي براي خوش‌گذراني ساديستيك شده است و از اين كه زير پاي رهگذران ترقه مي‌تركانيم و شب‌هنگام و ديروقت صداي نارنجكمان محله را به لرزه درمي‌آورد، لذت مي‌بريم و جالب‌تر آن كه پنهان مي‌شويم و يا به دنبال كسي مي‌گرديم كه چنين كرده‌ است! اين تهي‌شدن در ابعاد ارزشي و اخلاقي نيز خود را نشان مي‌دهد
پنجم/ «خواست خدا در زمين آشوب نيست، بلكه صلح، نعمت و حكومت خوب است». اين جمله‌اي از سنگ‌نوشته‌اي از سخن خشايار شاه است كه اكنون در تخت جمشيد نگهداري مي‌شود. آيا ما توانسته‌ايم اين انديشه‌ي او را به نيكي پاس داريم كه اكنون خواهان پاس‌داشت ديگراني هستيم كه از هر فرصتي براي تقابل با حيثيت و وجود اين مرز و بوم تلاش مي‌كنند؟ بياييد با گذشته‌مان دوست شويم، و با احترام به آن اجازه ندهيم ديگران به آن بي‌حرمتي كنند

اين جزو سنت نبوده

2007-03-14T10:21:00.000+03:30

چهارشنبه 23 اسفند 1385

ديشب مجري يكي از برنامه‌هاي كانال پنج درباره‌ي حوادث چهارشنبه سوري حرف مي‌زد و اين كه اين ترقه‌بازي‌ها چه خطراتي را در پي دارد كه چقدر موجب اذيت و آزار مي‌شود. او گفت: اين ديگه جزو سنت ما نبوده است

به درستي و غلطي سخن او كاري ندارم. ولي صدا و سيما، كي و كجا به سنت باستان ما به ديده‌ي مهر نگريسته كه در اين روزها به ياد سنت افتاده است. پس از انقلاب و مدتي طولاني تلاش راديو و تلويزيون ضديت و مخالفت با فرهنگ ايران باستان و زدودن آن از اذهان بوده است. مگر همين‌ها از چهارشنبه سوري بد نمي‌گفتند و اين سنت را سخيف بيان نمي‌كردند و تلاش نمي‌نمودند كه مردم اين شب را گرامي ندارند كه البته به وجهي هم موفق شدند؛ به اين وجه كه آن را از درون تهي كردند و ارزش‌هاي نهفته در آن به نسل‌هاي بعدي منتقل نشد و همان طور كه خودشان تلاش مي‌كردند فقط ظاهر اسلامي حفظ شود و برايشان همين نيز كفايت مي‌كند، ظاهري از چهارشنبه سوري باقي مانده است كه نمي‌تواند ما را به درون مايه‌ي آن ببرد. اكنون كه همه چيز را خراب كرده‌اند به ياد سنت افتاده‌اند و مي‌گويند چنين چيزي در سنت نبوده است.بسيار خب، در سنت نبوده، ولي آن چه كه بوده چرا ترويج نمي‌شود؟ فقط از زاويه‌ي سلبي سخن مي‌گويند نه ايجابي. مثلا در مورد همين فيلم 300، اگر اعتراضي هست نه از اين جهت كه به ايران و ايراني و تاريخ آن اهانت شده، بلكه از آن جهت كه آن‌ها مي‌خواهند ما را جنگ‌طلب معرفي كنند و مي‌خواهند ذهن جمعي غربيان را براي مقابله‌ي خشونت‌آميز با ايران آماده كنند. به عبارتي ديگر به نظر مي‌رسد حال و هواي مخالفت براي دفاع از خود است نه دفاع از ايران و اين مرز بوم و تاريخ آن

هشت مارس در ميدان وليعصر

2007-03-11T09:58:00.000+03:30

يكشنبه 20 اسفند 1385

پنجشنبه براي انجام كاري به ميدان وليعصر رفتم. در گوشه‌ي ضلع جنوب شرقي ميدان، كه فضاي سبزي نيز هست، ده – دوازده زن جمع شده بودند تا هشت مارس را گرامي بدارند و عليه تبعيض زنان شعار دهند. دو برابر آنان پليس ايستاده بود كه بعد به نفرات آنان افزوده شد. احتمالا همان تعداد نيز پليس و نيروي امنيتي با لباس شخصي بودند. پليس تلاش مي‌كرد آن چند زن را متفرق كند. سرهنگي با آنان به صورتي مؤدبانه وارد گفت و گو شد. اصرار از پليس و ابرام از آنان. بالاخره فرد ديگري كه قوي‌هيكل نيز بود وارد معركه شد و با داد و فرياد خواست كه آنان خيلي زود از محل دور شوند. آن‌ها در حال رفتن بودند كه زني حدود پنجاه و پنج ساله از آن ميان گفت من اصلا مي‌خواهم اين جا بنشينم، اين كه اشكالي ندارد. آن پليس دو لگد محكم نثارش كرد و بي‌سيم را با عصبانيت از دوستش گرفت و با آنتن آن چند بار محكم به پشت زن كوبيد و با سردادن بد و بيراه فرياد مي‌كشيد. بالاخره زن را از آن ميان بردند كه از ضربات پليس خلاص شود مخصوصا همان سرهنگ اول كه ظاهرا مخالف ضرب و شتم بود. مردي تنومند از نظاره‌گران به اعتراض جلو رفت كه چرا زن مردم را بيهوده كتك مي‌زنيد، بر او نيز چند لگد و مشت نواخته شد. به يكي از لباس شخصي‌ها كه در حال پراكنده كردن مردم بودند گفتم با اين زن‌ها چكار داريد. چند نفر كه بيشتر نيستند. بگذاريد حرفشان را بزنند و بروند. گفت مي‌خواهند كشف حجاب كنند. گفتم يعني چه؟ گفت اين‌ها جمع‌ شده‌اند كه دسته‌جمعي روسري‌شان را بردارند. ماهواره گفته و آنان نيز جمع شده‌اند كه چنين كنند
زن‌ها پراكنده شدند و تعدادي گوشه و كنار ايستادند تا ببيند خبري مي‌شود يا نه و پليسان موتورسوار و زن نيز به مجموعه افزدوه شدند و ديگر اتفاقي نيافتاد ولي سخن آن لباس شخصي باقي ماند و جاي پرسش و تأمل
زنان هر چند در دهه‌ي اخير براي احقاق حقوق خود تلاش بسياري كرده‌اند ولي بخشي از اين تلاش همچون آب در هاون كوبيدن بوده است و غير از اين كه نتيجه‌اي به بار نمي‌آورد، انرژي و توان آنان را نيز در مسيري بيهوده هدر مي‌دهد. من معتقدم در شرايط فعلي دامن زدن به شكاف اجتماعي زن و مرد راه به جايي نخواهد برد. چرا كه اين شكاف خود ناشي از شكاف حاكميت مردم و قدرت است. اگر بتوان هر گامي در جهت تحقق دموكراسي در اين كشور برداشت، بخشي از مشكلات و مسائل مربوط به زنان نيز خواه ناخواه حل خواهد شد. به عبارتي ديگر، بخش اعظم مسائل مربوط به زنان و حقوق آنان ناشي از فرآيند دموكراسي در ايران است. از اين رو، تلاش زنان نيز اگر در اين جهت نباشد، به سادگي بيشتر سركوب و از هدف دور خواهد شد. اميدوارم آن سخن لباس شخصي نادرست باشد، ولي اگر چنين باشد، چقدر چنين عمل و شعاري در وضعيت موجود جامعه‌ي ما به تحقق دموكراسي كمك مي‌كند و چقدر فرآيند دموكراسي‌خواهي را با دشواري مواجه مي‌كند؟ طرح چنين شعارها و خواسته‌هايي در شرايط فعلي براي اين فرآيند، دشواري‌هايي ايجاد مي‌كند و بخشي از انرژي جامعه را بيهوده تلف مي‌كند. اميدوارم زنان چنين ساده‌انگار نبوده باشند

اعتماد عمومي؛ آسيب‌ديدگي يا شكستگي

2007-03-04T13:36:00.000+03:30

يكشنبه 13 اسفند 1385

اين يادداشت در روزنامه‌ي سرمايه‌ امروز به چاپ رسيد

چند شب پيش يكي از مسؤولان قضايي كشور يكي از نتايج فرار شهرام جزايري را آسيب‌ ديدن اعتماد عمومي عنوان كرد و ادامه داد، تلاش بر اين خواهد بود تا اين اعتماد آسيب‌ديده، اصلاح شود

مي‌دانيم كه اعتماد يكي از اجزاي سرمايه‌ي اجتماعي است كه البته نه مي‌توان آن را با رانت به دست آورد و نه با دستور و بخشنامه ايجاد كرد. سرمايه‌اي است كه طي ساليان متمادي و بر حسب تجربه‌ و نتايج حاصل از روابط بين افراد، و افراد و نهادها شكل‌ مي‌گيرد. اگر بخواهيم تعريفي ساده از اعتماد داشته باشيم آن گاه خواهيم ديد كه اعتماد با چه مشقتي از تجربه‌ي زيست اجتماعي شكل مي‌گيرد. اعتماد،‌ اطمينان نسبت به درستكاري و داشتن گمان نيك و حسن ظن نسبت به ديگران است. چنين اطميناني پس از شكل‌گيري و دوام روابط اجتماعي و پذيرفتن قواعد رفتار از سوي دو طرف ايجاد خواهد شد؛ به عبارتي ديگر، پس از برآوده شدن انتظارات مستتر در روابط، ايجاد مي‌شود و دوام و قوام مي‌گيرد. اگر انتظارات درون روابط پاسخ مناسب نگيرند، اعتمادي شكل نمي‌گيرد و يا اعتماد شكل‌‌گرفته آسيب مي‌بيند. اينگلهارت، اعتماد را نوعي قمار مي‌داند؛ قمار بر سر اين توقع كه ديگران هم به جاي سوء استفاده از اعتماد شما، به شما اعتماد كنند. از اين رو،‌ اعتماد،‌ عنصري متقابل و دو طرفه است و آن كه در فقر به سر مي‌برد نمي‌تواند قمار كند. چرا كه ممكن است با اين قمار هستي‌اش را از دست بدهد. اين فقر لزوما فقر مادي نيست، بلكه مي‌تواند فقر فرهنگي و حتي شرايط فقر اعتماد باشد. در چنين شرايطي، با باخت در اين قمار، هستي اجتماعي با مسأله يا بحران مواجه مي‌شود
هنگامي كه ما با فقر اعتماد مواجه باشيم، به همراه احساس اين كه از اعتماد،‌ سوء استفاده شده است، ديگر فقط اعتماد آسيب نمي‌بيند، بلكه با شكستگي آن مواجه مي‌شويم. به اين وضعيت هنگامي دامن زده مي‌شود،‌ كه سطوح انتظارات افزايش يابد. وقتي انتظارات ناشي از رفتارها افزايش يابد،‌ فاصله‌ي آن تا تحقق رفتار نيز فزوني مي‌گيرد و امكان تحقق آن نيز كمتر مي‌شود. در چنين شرايطي ما در دور باطل كاهش اعتماد، افزايش انتظارات قرار مي‌گيريم كه ديگر پاسخ‌گويي به آن براي ترميم اعتماد آسيب‌ديده، كه ديگر وجهي شكسته شده به خود گرفته،‌ بسيار دشوار خواهد بود
بر حسب نتايج طرح ارزش‌ها و نگرش‌هاي ايرانيان، تنها 3/14 درصد از پاسخگويان كه نمونه‌اي از ساكنان مراكز استان‌هاي كشور بوده‌اند، گفته‌اند فكر مي‌كنند مردم تا حد زيادي قابل اعتماد هستند. در مقابل،‌ دو برابر اين نسبت را كساني تشكيل داده‌اند كه مردم را تا حد كمي قابل اعتماد مي‌دانند؛ يعني قابل اعتماد نمي‌دانند. بقيه نيز مردم را تا حد متوسطي قابل اعتماد معرفي كرده‌اند. در اين ميان، زنان بيشتر از مردان، گروه‌هاي سني پايين‌تر بيش‌تر از گروه‌هاي سني بالاتر و مجردان بيشتر از متأهلان،‌ مردم را غير قابل اعتماد دانسته‌اند. بر اساس نتايج اين بررسي، نسبت عدم اعتماد به مديران دولتي، بيشتر از عدم اعتماد به مردم است. 1/34 درصد از پاسخگويان گفته‌اند به مديران دولتي اعتماد كمي دارند. 6/21 درصد اعتماد خود را به اين گروه از افراد در حد زياد و 3/44 درصد در حد متوسط بيان كرده‌اند كه البته ميانگين اعتماد كمتر از اعتماد به مردم مي‌شود. در مجموع،‌ همان گونه كه ملاحظه مي‌شود،‌ اعتماد عمومي و اعتماد به مديران دولتي از وضعيت و چشم‌انداز خوبي برخوردار نيست؛ به بياني ديگر،‌ اعتماد عمومي در وضعيت شكننده‌اي قرار داشته است. به همين جهت است كه در صورت آسيب‌ديدن،‌ بايد تلاش بسياري براي ترميم آن انجام داد. حال اگر پس از آسيب‌ديدگي،‌ انتظارات مردم را افزايش دهيم، در صورت پاسخ نگرفتن انتظارات، سطح اعتماد به ميزان قابل ملاحظه‌اي كاهش خواهد يافت
در ماجراي شهرام جزايري، بدگماني و سوء ظن در جامعه موج مي‌زند. به طوري كه هم راديو و تلويزيون و هم مسؤولان مربوطه به آن اشاره داشته‌اند و حتي تلويزيون گزارشي را پخش كرد كه محور آن فراري دادن يا فرار كردن جزايري بود؛ نكته‌اي كه كم و بيش در افكار عمومي به بحث گذارده شده است. فارغ از اين كه چه سناريويي وجود دارد، توجه به اين نكته اهميت دارد كه اعتماد عمومي هنگامي آسيب ديده كه در شرايط شكنندگي خود بوده است. از اين رو،‌ وقتي مسؤولان مربوطه در پي اين آسيب، انتظارات مشخصي را در جامعه ايجاد مي‌كنند كه ممكن است ناتوان از پاسخگويي و برآوردن آن انتظارات باشند، در دور كاهش اعتماد عمومي پاي فشرده‌اند؛ سرمايه‌اي كه دست‌يابي به آن اصلا سهل نيست

مرگ بر سيرك

2007-02-24T15:11:00.000+03:30

شنبه 5 اسفند 1385

اين مطلب را براي روزنامه‌ي سرمايه نوشتم كه پنج‌شنبه به چاپ رسيد
چندي پيش فرزندم به همراه دانش‌آموزان مدرسه به سيرك ارم رفت. دانش‌آموزان چند مدرسه‌ي ديگر نيز آمده بودند. ولي به جهت عدم آمادگي كاركنان سيرك و نبود تعدادي از آنان،‌ برنامه‌ي سيرك با تأخير آغاز شد. اين تأخير چنان بود كه خستگي دانش‌آموزان را همراه داشت. آنان پيش از آغاز برنامه‌ها به ستوه آمدند و خستگي و اعتراضشان را در صداي‌شان جمع‌ كردند و يكصدا شعار دادند: مرگ بر سيرك! هر چند پس از آن كاركنان سيرك آمدند و از تأخير خود عذر خواستند و چند برنامه را اجرا كردند و كودكان را لبريز از خنده و شادي نمودند و برنامه‌ها در مجموع با رضايت دانش‌آموزان پايان يافت، ولي صداي دانش‌آموزان باقي ماند و اين پرسش مهم كه چرا كودكانمان اعتراضشان را با چنين شعاري نشان دادند؟ چرا آنان شعار ديگري ندادند؟ مثلا نگفتند: ما سيرك مي‌خواهيم،‌ يا سيرك تعطيل نمي‌خواهيم. چرا گفتند: مرگ بر سيرك!ا
ابتدا بايد اشاره كرد كه كودكان نسبت به شعارشان هيچ آگاهي نداشتند. اگر آنان لحظه‌اي به شعارشان تأمل مي‌كردند،‌ در مي‌يافتند با مرگ سيرك،‌ سيرك و برنامه‌هايش به نقطه‌ي پايان خود مي‌رسد و آن گاه حضور آنان در آن محل و انتظارشان كاملا بيهوده و بي‌معني است. مرگ، پايان هر چيزي است و مرگ سيرك يعني نبود برنامه و نبود خنده و شادي در آن لحظات. ولي كودكان ما فقط شعار دادند، مرگ بر سيرك و طنين صدايشان،‌ لذتي بر وجودشان نشاند؛ اين كه مي‌توانند با صداي بلند اعتراض كنند مي‌انديشم، چون شناختي در پس شعار نبود و شعار از عنصر آگاهي تهي بود، پس عنصر احساسي بر آن مسلط بود. بچه‌ها خسته از انتظار،‌ راه اعتراض را در پي گرفتند و لب كه گشودند به مرگ رسيدند! شايد به جاي ديگري نمي‌توانستند برسند، و شايد با سابقه‌ي تاريخي‌اي كه در وجود هر كدامشان شكل گرفته است، رفتار احساسي و واكنشي، آنان را به جاي ديگري نمي‌توانست سوق دهد
رفتار واكنشي، به وجهي ناشي از خلق و خويي است كه آنان در فرآيند اجتماعي شدن آموخته‌اند و دروني كرده‌اند. آنان اين رفتار واكنشي را در خانه، مدرسه، بين يكديگر،‌ در كوچه و خيابان و در رسانه‌ها مخصوصا تلويزيون،‌ بارها و بارها ديده‌اند؛ رفتارهاي غيرمنطقي‌اي كه وقتي خود لحظه‌اي به آن تأمل كرده‌اند، دريافته‌اند راه ديگري نيز براي خاتمه يا تداوم رابطه‌ي شكل گرفته،‌ مي‌توانست وجود داشته باشد. ولي تحمل‌ناپذيري طرفين رابطه و ناتواني‌شان از برقراري كنشي قصدمند به واكنش‌هاي هيجاني و احساسات زودگذر انجاميده است. آنان اين ويژگي را كه اكنون جزئي از شخصيت پايه‌ي ما ايرانيان شده است، با خود دروني كرده‌اند و در آن لحظه بروز داده‌اند. به بياني ديگر، آنان بر اساس الگوهاي مدلينگ،‌ رفتارهاي بزرگان خود را سرلوحه‌ي عمل خود قرار داده و با پيروي از آن بزرگان و ديگران مهم، امور را احساسي و واكنشي معنا مي‌كنند. هر چند رفتار جمعي مملو از احساسات و واكنش‌هاي رفتاري است،‌ ولي سمت و سوي واكنش‌ها اهميت دارد كه گاه خود را در شعارها و عكس‌العمل‌ها نشان مي‌دهد
كودكان ما بارها ديده‌اند كه در روابط اجتماعي، دو رنگ بيشتر نداريم، امور يا سفيد است و يا سياه. مردم در روابطشان يكديگر را يا سفيد مي‌بينند و يا سياه. گويي طيفي از رنگ‌ها در كار نيست. يا با يكديگر خوب هستند و يا دشمن. يا از كنار يكديگر مي‌گذرند و يا با كوچكترين بهانه‌اي گريبان يكديگر را چاك مي‌دهند و دشنام را بر سر و روي يكديگر مي‌ريزند. به ندرت عذرخواهي از يكديگر را مشاهده مي‌كنند. به ندرت مي‌توانند ببينند دو نفر با گفت و گو مشكلشان را حل مي‌كنند. يا تا ته دعوا مي‌رويم يا وارد آن نمي‌شويم. از همان ابتدا به انتهايش مي‌رسيم. تو گويي راه ميانه‌اي وجود ندارد. در اين فضاي اجتماعي،‌ شكل‌گيري چنين شعاري در ذهن كودكان طبيعي مي‌نمايد و بر طبيعي بودن چنين فضايي بايد هشدار داد
كودكان ما، اعتراض را در شيوه‌هاي حذفي‌اش آموخته‌اند. گويي ذهن و زبانشان در اعتراض نمي‌تواند سمت و سوي ديگري بيابد. آن چه آنان ديده‌اند و شنيده‌اند و دروني كرده‌اند، شيوه‌هاي حذفي بوده‌ است. بازتوليد چنين فضايي نمي‌تواند خوشايند باشد. بايد به تأمل جدي در رفتار و انديشه‌ي خود بنشينيم. بايد به تأثير و اثرات رفتار خود در فضاي جامعه و روابط اجتماعي بيانديشيم. كودكان ما،‌ محصول بي‌تأملي، عجولي، لجاجت، بي‌خردي و واكنشي بودن اجتماعي و نه صرفا فردي اعمال ما هستند

فيلترينگ بازتاب نه، فيلترينگ ايران آري

2007-02-21T09:58:00.000+03:30

چهارشنبه 2/اسفند 1385

فليتر شدن بازتاب صداي بسياري از آقايان را درآورد. سخنگوي قوه‌ي قضاييه نسبت به اين اقدام دولت اعتراض كرد. بسياري از نمايندگان مجلس با امضاي نامه‌اي خطاب به احمدي‌نژاد اعتراض كردند و تعدادي از آنان با مصاحبه‌ اعتراض خود را به محدود كردن فضاي سالم اطلاع‌رساني بيان كردند. همچنين پيشتر نمايندگان نسبت به حضور مشايي در افتتاحيه‌اي كه رقص گروهي نيز برگزار شد، اعتراض جدي كردند و هنوز نسبت به پاسخگويي او اصرار دارند، در اين يكي دو روز نيز نمايندگان مجلس در صدد پرسش يا استيضاح وزير آموزش و پرورش هستند تا وي را در مورد سؤالات آزمون آموزش ضمن خدمت معلمان كه توهين به پيامبر گرامي اسلام قلمداد مي‌شود، مؤاخذه كنند. همان گونه كه مي‌بينيم، نمايندگان نسبت به امور حساس كشور بسيار حساس هستند و به موقع موضع‌گيري مي‌كنند. اصلا اجازه نمي‌دهند كوچكترين امور از نگاه تيزبين آنان دور بمانند. آنان ذره‌بين به دست گرفته و با دقت تمام اتفاقات بسيار كوچك را نيز از نظر دور نمي‌دارند و نسبت به آن موضع‌گيري مي‌كنند. اما مشكل اين جاست كه اين ذره‌بين ديگر اجازه نمي‌دهد آنان امور بزرگ را ببينند

چطور است كه فيلترينگ بازتاب و اتفاقات مشابه آن كه البته پيگيري آن مفيد است، چنين مورد توجه آقايان قرار مي‌گيرد ولي

الف) فيلترينگ ايران كه امكان دست‌يابي به اطلاعات را براي مردم بسيار اندك كرده است، هيچ اعتراضي را برنمي‌انگيزاند

ب) فيلترينگ ايران از طريق تهديد‌هاي كشورهاي قدرتمند،‌كه ناشي از بي‌خردي سياستمداران است، هيچ اعتراضي را برنمي‌انگيزاند

ج) فيلترينگ ايران از طريق عدم اجازه به صداهاي مخالف براي بيان مخالفتشان با نحوه‌ي پيشبرد پرونده‌ي هسته‌اي، اعتراضي را موجب نمي‌شود

د) فيلترينگ ايران از طريق تنش در سياست خارجي و آغاز تحريم‌ها عليه ايران و تداوم آن،‌ اعتراضي را نمي‌آفريند

هـ) فيلترينگ ايران از طريق تخريب منابع و به هدر رفتن دارايي‌ها و ناتواني در رشد اقتصادي تكاني ايجاد نمي‌كند

و) فيلترينگ ايران از طريق بودجه‌ريزي غيرتخصصي كه البته خود آقايان سهم عمده‌اي در آن داشته‌اند، اعتراضي برنمي‌انگيزاند

ز) فيلترينگ ايران از به بن‌بست رساندن آن و پاي‌فشاري بر تداوم حيات سياست‌هاي احمقانه‌ي امريكا، تعجب و گفتاري را شكل نمي‌دهد

و بالاخره، فيلترينگ ايران از طريق سياست‌هاي غلط داخلي و خارجي، آري ولي فيلترينگ سايت بازتاب خير! عجب ديد وسيعي داريم ما. آيا اين فيلترينگ ناشي از همان سياست‌هاي نادرست و تمامت‌خواهانه نيست؟ پس چرا آن سياست‌ها نقد نمي‌شود و كشور هر لحظه به سوي بحراني پيچيده‌تر سوق داده مي‌شود؟ نمايندگان ملت چه مي‌كنند؟

برآمدن خرافه‌گرايي؛ افول عقل سليم

2007-02-03T08:40:00.000+03:30

شنبه 14 بهمن 1385

پيشتر نوشتم كه خرافه‌گرايي نرم‌افزاري يعني خرافه‌پرستي اعتقادي ريشه‌ي خرافه‌گرايي سخت‌افزاري و رفتارهاي غيرمعقول است كه اين مي‌تواند نه فقط در رفتارهاي فردي كه در رفتارهاي جمعي و حتي رفتارهاي سياستمداران نيز بازتوليد شود. و نوشتم كه اين خرافه‌گرايي، با سخنراني‌هاي بعضي از واعظان بر منابر ـ كه البته به قول حافظ بسياري‌شان اصلا به آن اعتقادي ندارند ـ و نيز از طريق برنامه‌هاي تلويزيون ترويج مي‌شود. به عنوان مثال بد نيست سريال جابر بن حيان را ببينيد كه مملو از اين خرافات است. ديشب اين روايت پرطرفدار واعظان شيعي را در سكانسي گنجانده بودند كه: روزي تعدادي از اهالي خراسان نزد امام آمدند و از ايشان خواستند تا قيام كند و رهبري امت اسلامي را به عهده بگيرد. امام گفتند اگر به تعداد انگشتانشان يار واقعي داشتند اين كار را مي‌كردند. آنان گفتند كه ما و مردم خراسان هستيم. امام گفت اگر اين طور است وارد اين تنور روشن شويد. آن‌ها اعراض كردند و امام به يكي از نزديكان خود گفت و او كه اعتقاد كامل به ولايت بود و به قول امروزي‌ها ذوب در ولايت، وارد تنور شد و تا انتهاي مذاكره‌ي امام با خراساني‌ها در تنور ماند تا امام دستور خروج داد و او سالم خارج شد. امام مقصود خود را از طرفدار واقعي با اشاره به اين يار خود بيان كردند
اول اين كه تقريبا افكار عمومي مسلمين كه در آن زمان اكثريت با اهل سنت بود، چنين اعتقادي داشت كه مناسب‌ترين فرد براي حكومت جعفر بن محمد است. حتي بسياري از علماي اهل سنت در همان ابتداي سقوط بني‌اميه از ايشان دعوت كردند كه حكومت را بپذيرد ولي ايشان اعراض كردند. دلايلش مي‌تواند متعدد باشد از جمله اين كه حضرت صادق معتقد بودند حكومت از آن قائم آل محمد است. ايشان حتي خمس را نيز جمع‌آوري نمي‌كردند و آن را منوط به حكومت قائم مي‌دانستند
دوم وقتي با عقل سليم مي‌سنجيم، از توجيه اين رفتار امام با خراساني‌ها درمي‌مانيم. مخصوصا اين كه امام در زمان خود به عنوان دانشمندي برجسته و محل رجوع بسياري از علماي بلاد اسلامي شناخته شده بود. چنين فردي چگونه مي‌تواند از استدلال‌ عقلي بگريزد و به اعمال و رفتاري دست زند كه براي قانع كردن عوام مناسب است. اصلا چه نيازي به معجزه بازي است؟ و چرا اين معجزات اصلا اثري ندارد؟ آيا واقعا امام صادق،‌ معجزه را حجتي الهي است، چنين بيهوده خرج كرده‌اند؟ چه نتيجه‌اي در برداشت؟‌ آيا قانع كردن اين كه فعلا شرايط مهيا نيست، از طريق ديگري وجود نداشت كه حجت الهي بي‌ثمر نماند؟ طرح چنين رواياتي كه در تلويزيون از شمار خارج شده، چيزي جز وهن امامان شيعه نيست. علاوه بر اين كه بر خرافه‌گرايي در جامعه دامن مي‌زند و خود به گسترش بي‌عقلي و خرافه‌گرايي ابزاري نيز مي‌انجامد
سوم با ترويج چنين ايده‌هايي آن گاه خواسته و ناخواسته رفتار ما نيز از حسابگري‌هاي عقلاني تهي مي‌شود؛ مبتني بر احساس و هيجان و ناتوان از پيش‌بيني نتايج رفتارهاي احساسي مي‌شود. به خوبي مي‌توان توجيه كرد كه چرا ما نه؟ ما نيز مانند آن شيعه‌ي ذوب در ولايت وارد آتش مي‌شويم و آن را به جان مي‌خريم. ما با دستان خالي، ملتي فقير، اقتصادي نحيف، فوران بحرا ن‌هاي اجتماعي، شيوع بي‌اعتمادي، كاهش كارآمدي‌ نظام اداري، تحريم‌هاي اقتصادي، وابستگي‌هاي شديد اقتصادي، ورود ضربات سخت و مهلك به بدنه‌ي كشاورزي كه مي‌توانست مبناي قدرت اقتصادي ما باشد و بدون هيچ انديشه‌اي براي ساختن، فقط وارد تنور مي‌شويم تا امري را اجرا كرده باشيم؛ باشد كه خود آقا نجاتمان دهد!! مگر ماجراي هسته‌اي اكنون غير از اين است

گام‌هاي آخر حكومت مداحان

2007-01-31T14:20:00.000+03:30

چهارشنبه 11/11/85

پيش‌تر و با پيروزي آبادگران و احمدي‌نژاد بر شهرداري، نوشته بودم كه مي‌توان از به قدرت رسيدن مداحان سخن گفت. پس از آن نيز ديديم نوع نگاه مداحان و رفتارهاي هيأتي ر فعاليت‌هاي شهرداري حاكم شد؛ رفتاري كه طي يك و نيم سال اخير تاحدودي در قوه‌ي مجريه بازتوليد شده است. در همان دو سال ديديم كه هيأت‌هاي مذهبي در مقايسه با قبلشان قدرت بيشتري گرفتند و به صورتي عجيب رشد كردند. هيأت‌هايي كه محور آن مداحان بودند نه روحانيان. در همان دو سال چهره‌ي شهرها در ايام عزاداري محرم بسيار دگرگون شد. دسته‌هاي عزاداري همچون قارچ از كوچه پسكوچه‌هاي شهر رشد كردند. در هر كوي و برزني هيأتي به راه افتاد كه مداح‌محور بود؛ بر عكس هيأت‌هاي سنتي و قديمي‌مان كه آخوندمحور بودند و مداح، پامنبري محسوب مي‌شد. عكس‌هاي شهداي كربلا با چهره‌هاي بسيار شسته و رفته و زيبا كه شايع بود با پول بيت‌المال و به سفارش شهرداري و ظاهرا واريز به جيب انجمن حجتيه، كشيده شده بود، سطح شهر را فراگرفت. اين مداحي جان‌گرفته، سال گذشته كه با پيروزي احمدي‌نژاد در رياست جمهوري همراه بود،‌ تقويت شد و در مجموع طي اين سال‌ها روحانيت جاي اصلي خود را در عزاداري‌هاي محرم تا حدودي از دست داد و در بسياري از مجالس فرع بر مداحان قرار گرفت. امسال، اما با شكل‌گيري تقابل نسبي با بخشي از عزاداري‌ها كه حتي با حمله‌ي پليس به برخي از دسته‌هاي عزاداري در ساعات پاياني شب همراه بود و در برخي از موارد شنيده شد كه عكس‌هاي منتسب به شهداي كربلا نيز توسط پليس پاره شد، و در مجموع با افول قابل مشاهده‌ي‌ دسته‌هاي عزاداري، مي‌توان حكايت افوال زود هنگام قدرت مداحان را خواند؛ هر چند اين افول با افت و خيزهايي همراه است. همچنين، فضاي جهاني شكل‌گرفته عليه ايران در چند ماه اخير كه ناشي از رفتارهاي احساسي و هيجاني در عرصه‌هاي سياست داخلي و خارجي و دوري‌گزيني از عقل سليم بود، بر به خود آمدن نسبي روحانيان و به دست‌گيري مجدد گوي قدرت از رقيبان تاريخي خود (يعني مداحان)، بي‌تأثير نبوده است. از اين رو، اميد مي‌رود با تضعيف موقعيت مداحان، نوري اندك از روزنه‌اي بر حيات كشور تابيده شود

خرافه‌گرايي در عزاداري

2007-01-27T15:49:00.000+03:30

شنبه 7/11/85

اين شب‌ها خبرنگار تلويزيون به ميان دسته‌هاي عزاداري و هيأت‌ها مي‌رود و از افراد درباره‌ي عزاداري صحيح و خرافات در عزاداري پرسش مي‌كند. آن چه پخش مي‌شود از جهاتي قابل توجه است
اول، وقتي با دوربين تلويزيون به سراغ مردم مي‌رويد و درباره‌ي خرافات در عزاداري مي‌پرسيد،‌ قطعا كسي خود را موافق با اين خرافات معرفي نمي‌كند و همه شروع مي‌كنند به كلي تعريف و تمجيد از عزاداري واقعي و بيان مخلوط شدن خرافات در عزاداري‌هاي امام حسين. مثال هم مي‌زنند: اين علم‌كشي‌ها و به كار بردن سازها را ببينيد. اصلا خبرنگار موضوع را طوري طرح مي‌كند كه موضوع به همان علم و طبل و سنج و موسيقي ختم شود. همان مردمي كه در همان دسته‌اي حضور دارند كه علم‌كشي مي‌كنند و طبل و سنج مي‌نوازند،‌ آن را نيز نقد مي‌كنند! و اين تزويري است كه ما داريم و پررنگ‌تر از ما به قول حافظ «شيخ و محتسب» دارند
دوم، آن چه تلويزيون به آن مي‌پردازد و در صدد نقد آن برآمده است، بيشتر بخش سخت‌افزاري خرافات است كه مورد نقد و توجه فقها نيز واقع شده است،‌ و هيچ بحثي از بخش نرم‌افزاري خرافات نمي‌شود. اشعاري كه خوانده مي‌شود و وعظ‌هاي برخي از روحانيان بر منابر خالي از خرافه‌گرايي و ترويج آن نيست. كم نيست اعتقادات خرافي كه درباره‌ي امام حسين و بر حواشي قيام آن بزرگوار بافته شده است؛ چه مي‌گويم چنان است كه خود به متن تبديل شده و اصل ماجرا به حاشيه رانده شده است. آيا واقعا تلويزيون خود از اين خرافات نرم‌افزاري مبرا است. چه بسا تحليل سخنراني‌هاي پخش‌‌شده از تلويزيون نيز نشان د هد اين رسانه نيز در اين زمينه سهمي دارد. ديگر اين بخش از خرافات را جوانان خلق نكرده‌اند،‌ بلكه كار همان خطبا و وعاظ و شعرا در باره‌ي آن حضرت است
سوم، با حلوا حلوا كردن كه دهان شيرين نمي‌شود. اين كه بگوييم اين‌ها خرافات است مگر ماجرا درست مي‌شود؟ مگر 27 سال بر طبل اين خرافه‌گرايي كوفته نشد؟ مگر همين تلويزيون براي نشان دادن عظمت امام حسين،‌ علم‌هاي عزاداران و طبل و سنج آنان را به تصوير نمي‌كشيده است كه حالا خرافات شده‌اند؟ غير از اين چه فضايي ايجاد شده است كه اين خرافه‌گرايي رشد نكند؟
چهارم، ترويج موسيقي و انواع و اقسام علامت‌ها كه ارتباطي هم با حركت امام حسين ندارد و بيشتر نمادهاي مناسكي هستند و هر مناسكي نيز نماد خود را دارد، از يك سو، به جهت وجود و ترويج خرافه‌گرايي نرم‌افزاري در بالاي منابر و همين صدا و سيما و از سوي ديگر به جهت فقدان فضاهايي مربوط مي‌شود كه جوانان در آن فضاها به صورت آزادانه تا دير وقت دور هم باشند و كسي مزاحم آنان نباشد. وقتي هميشه از ظاهر اسلامي تبليغ شده نه از باطن آن،‌ چه انتظاري است كه جوانان محروم از فضاهاي مورد نيازشان، به سمت ظاهرگرايي در عزاداري سوق پيدا كنند. و چرا حالا كه آنان به آلات موسيقي تنوع بخشيده‌اند، خرافه‌گرايي شده است و تاكنون نبوده است و آن چه در بالاي منابر و به قول مطهري آن زهرماري‌ها بيان مي‌شود، خرافه نيست؟

وكلاي ملت، يكسال وكيل خود مي‌شوند!ا

2007-01-24T11:23:00.000+03:30

چهارشنبه 4 بهمن 1385

اين يادداشت را ديشب براي اعتماد ملي فرستادم كه روز پنجشنبه به چاپ رسيد

توكيل كردن خودمان، خودمان را اين محال است نه غلط، كه خودمان خودمان را وكيل بكنيم. فرق است بين غلط و محال. بسا هست كه كار غلط خيلي بكنيم،‌ اما محال ممكن نيست. و بنده نمي‌توانم خودم را وكيل بكنم. طريقه‌ قانوني منحصر است به رأي اكثريت ملت
اول. اين جمله فرازي است از نطق روحاني آزادانديش شهيد مدرس در اواخر مجلس دوم (1329 هـ. ق.) و هنگامي بيان شد كه او به عنوان يكي از پنج مجتهد طراز اول براي نظارت بر مصوبات در مجلس حضور يافته بود. در ماه‌هاي پاياني مجلس دوم كه پنج سال از پيروزي مشروطه و دو سال از استبداد صغير مي‌گذشت و فضاي سياسي و اجتماعي كشور پر آشوب بود، طرحي در مجلس بررسي شد كه شش ماه عمر مجلس را تمديد مي‌كرد. مدرس در اين باره طي دو روز، مواضع خود را مطرح كرد. او ابتدا به درستي با استدلالي عقلي بيان كرد كه نمايندگان از آن جا كه خود وكيل مردم هستند،‌ نمي‌توانند وكالت خودشان را تمديد كنند و اين تصميم را نه صرفا امري غلط كه امري محال مي‌دانست؛ چرا كه نمايندگان انتخاب نشده‌اند تا دوره‌ي وكالت خود را افزايش دهند، بلكه انتخاب شده‌اند تا قوانين مورد نياز كشور را به تصويب برسانند. از سوي ديگر، او به درستي طريقه‌ي قانوني تمديد دوره‌ي مجلس را منوط و منحصر به رأي اكثريت ملت مي‌دانست، نه رأي نمايندگاني كه ممكن است در آن شائبه‌ي لحاظ منافع شخصي و گروهي‌شان براي تمديد دوره‌ي مجلس منتفي نباشد. علاوه بر اين كه بنا بر نظر او، تنها معيار براي صحت بقاي مجلس، مصالح كشور است؛ به اين صورت كه اگر بخواهيم انتخابات برگزار كنيم، مفاسد عظيمي براي كشور ايجاد ‌شود كه جبران آن امكان‌ناپذير است. اگر موضوع فقط صرفه‌جويي مالي است كه مي‌توان به نحوي ديگر انديشيد كه مصالحش نيز بر مفاسد تمديدش مي‌چربد

دوم. شنيده‌ايد ديروز در مجلس طرحي با موافقت 121 نماينده به تصويب رسيد كه نمايندگان بر دوره‌ي وكالت و نمايندگي خود يكسال افزوده‌اند. به عبارتي ديگر، و بر حسب استدلال مرحوم مدرس، نمايندگان مجلس هفتم به امري محال رأي داده‌اند و خود را به مدت يكسال وكيل خود كرده‌اند
سوم. تنها استدلال موافقان اين طرح لزوم هماهنگي بين دوره‌ي رياست جمهوري و مجلس و لزوم صرفه‌جويي هزينه‌هاي انتخاباتي است. اين در صورتي است كه براي حل مشكل هماهنگي بين دوره‌ي رياست جمهوري و مجلس مي‌توان به راه‌هاي ديگري انديشيد كه حداقل محال عقلي نباشد. مثلا مي‌توان دوره‌ي رياست جمهوري را براي يكسال كاهش داد كه محال عقلي نيست و در صورت وجود ادله و دلايل كافي در حيطه‌ي اختيارات مجلس نيز هست. و يا عمل دقيق قوه‌ي مجريه و مقننه در چارچوب قوانين بالادستي و چشم‌اندازهاي بلند مدت توسعه‌ي كشور مي‌تواند شكاف يكساله را پر كند. اگر قوه‌ي مجريه و مقننه در اين چارچوب عمل كنند و در برنامه‌هاي خود، آن قوانين را تكه پاره‌هاي كاغذ نبينند، و هر دولت و مجلسي بر انباشت دوره‌ي قبل بايستد و عمل كند و تمام فعاليت‌هاي دوره‌هاي قبل را باطل و نادرست تلقي نكند، آن يكسال تفاوت بين دوره‌هاي رياست جمهوري و نمايندگي در هماهنگي بين دولت و مجلس خلل ايجاد نمي‌كند. علاوه بر اين كه چرا نمايندگان محترم صرفه‌جويي مالي را در كاهش سازوكارهاي دموكراتيك مي‌جويند؟ بايد تأكيد كرد هزينه در تقويت سازو كارهاي دموكراتيك، هزينه نيست. فرصت‌هاي اجتماعي و سياسي ايجاد شده‌ي ناشي از اين هزينه‌هاي مالي، اگر به درستي و در جهت مصالح ملي مورد استفاده قرار گيرد، صدها برابر فوايد و سود نصيب كشور خواهد كرد. مشكل را بايد در جاي ديگر جست
چهارم. خوشبختانه وضعيت سياسي و اجتماعي كشور نيز از ثبات لازم براي جابه جايي نمايندگان برخوردار است و ساز و كار قانوني نيز به گونه‌اي است كه تا شروع به كار مجلس بعدي، مجلس فعلي از اعتبار لازم و كافي برخوردار است. در چنين شرايطي چرا بايد نمايندگان مجلس به امور محال روي آورند و براي يكسال، وكلاي خودشان باشند نه وكلاي ملت؟

انگشت‌نگاري امريكاييان در تعليق

2007-01-17T08:49:00.000+03:30

چهارشنبه 27 دي 1385

احتمالا به ياد داريد كه چندين ماه پيش مجلس طرحي را با كلي تبليغات و سر و صدا به تصويب رساند مبني بر اين كه از تمام اتباع امريكايي كه وارد ايران مي‌شوند، انگشت‌نگاري شود. از همان ابتدا معلوم بود، قانوني وضع مي‌شود كه هيچگاه حاكم نخواهد بود و به دايره‌ي عدم حاكميت قانون افزوده مي‌شود. ديشب در خبرها شنيديم كه تيم كشتي امريكا وارد بندر عباس شد و مورد استقبال خوبي قرار گرفت. حتي دو زن با پوشش محلي را نشان داد كه به امريكاييان گل هديه مي‌دادند( استفاده‌ي ابزاري از زن كه اصلا جمهوري اسلامي به آن باور ندارد). نمي‌گويم چنين تيمي نبايد وارد ايران شود و نبايد از آنان استقبال كرد، بلكه بحث بر سر اين است چرا بايد قانوني وضع شود كه در حاكميتش ان‌قلت وجود دارد. آقايان نمايندگان آيا حقوق مي‌گيرند كه كارهاي شعاري كنند؛ كه نه فقط مشكلي نمي‌گشايد بلكه بر مشكلات نيز مي‌افزايد. دايره‌ي بي‌اعتمادي به قوانين افزوده مي‌شود، به غلط‌كردن سياسي مي‌افتيم، به مصوبات خود بي‌اعتنا مي‌شويم و احترام خود را به دست خود خدشه‌دار مي‌كنيم. اين‌ها تبعات اجتماعي يك تصميم است كه بر احساسات گروهي سوار مي‌شود و از عقل سليم فاصله‌ي مي‌گيرد. مرحوم مدرس در اعتراض به برخي اظهارنظرها در مجلس هشتاد سال پيش گفته بود كه حساب كرده‌اند هر ساعت از وقت اين مجلس هفتصد تومان ارزش دارد و من مي‌گويم هر دقيقه‌اش به اندازه‌ي ملت ايران ارزش دارد و ما وظيفه داريم اين زمان را به تصميم‌گيري درست اختصاص دهيم. الان يكي از آقايان بيايد هزينه‌ي هر دقيقه‌ي مجلس فعلي را حساب كند، بعد بگويد آيا درست است كه اين هزينه صرف تصميم‌گيري‌هاي هيجاني و احساسي شود كه عمل به آن ممكن است تبعات سياسي سنگيني براي ما داشته باشد و براي همين به آن عمل نمي‌شود و بعد رسانه‌ي جمهوري اسلامي هم با افتخار بگويد از امريكاييان انگشت‌نگاري نشد؟ در مورد ماجراي هسته‌اي نيز تصميم‌گيري مجلس هيجاني و احساسي و عجولانه بود؛ همان تصميمي كه شوراي نگهبان تلفني! نظر مثبت خود را اعلام كرد. دير نخواهد بود كه اين قانون نيز در همان دايره‌ي عدم حاكميت خواهد نشست

آزادي؛ مصلحت يا حقيقت؟

2007-01-16T10:41:00.000+03:30

سه شنبه 26 دي 1385

امروز در برنامه‌ي صبحگاهي يكي از كانال‌هاي تلويزيون، مجري، روزنامه‌ي كيهان سال 57 را در دست داشت كه يادآور خاطره‌ي چنين روزي بود و درشت نوشته بود: شاه رفت. در كنار اين تيتر كه محور سخن مجري شد، درشت نوشته بود: امام خميني: ماركسيست‌ها در بيان عقيده آزادند. اين سخن، ظاهري جذاب داشت و واقعا همه فكر مي‌كردند آن چه پس از انقلاب شكل خواهد گرفت، فضاي آزادي عقيده و بيان است. اما ديري نپاييد كه اين تصور فرو ريخت و ماركسيست‌ها اجازه‌ي ابراز عقيده نيافتند. فعلا در پي بيان دلايل و چرايي شكل‌گيري فضاي پس از انقلاب نيستم؛ چرا كه دلايل بسيار دارد و روابط پيچيده‌اي شكل گرفت تا فضاي آزادي كه امام از آن سخن مي‌گفت استقرار نيابد. اگر بگوييم آن سال‌ها، دوران انقلاب بود و تأسيس و امكان شكل‌گيري چنين فضايي نبود، اكنون كه دوران استقرار و تثبيت است چه؟ اين نكته را نيز فراموش نكنيم كه، هميشه سنت شكل‌گرفته تداوم مي‌يابد و سنت پس انقلاب عدم پذيرش صداهاي ديگر بود. مگر در همان سال‌هاي اول انقلاب و در دوران امام با موج عظيم بستن روزنامه‌ها مواجه نشديم. اين موج يك بار ديگر در سال‌هاي اوليه‌ي اصلاحات نيز رخ داد و بهانه نيز توطئه و حمايت‌ خارجي از روزنامه‌ها بود؛ ادعايي كه هيچگاه در هيچ دادگاهي طرح نشد؛ آن هم روزنامه‌هايي كه گردانندگان آن ماركسيست‌ها نبودند، بلكه بچه‌هاي انقلابي‌اي بودند كه در جنگ نيز شركت فعال داشتند و مسؤوليت‌هاي گوناگوني را در انقلاب و استقرار نظام جمهوري اسلامي عهده‌دار بودند. شايد اين سخن مصباح يزدي درست باشد كه امام به واقع چنين عقيده‌اي نداشتند و مصلحت آن روزگار حكم مي‌كرد كه چنين سخناني را به زبان بياورند! مگر هيچ مصلحتي بالاتر از مصلحت حكومت اسلامي وجود دارد؟ آزادي از اين ديدگاه مصلحت است نه حقيقت. اگر آزادي حقيقت وجودي انسان شناخته مي‌شد كه امام علي مي‌فرمايد اي انسان خدا تو را آزاد آفريده است و بنده‌ي غير نباش! پس چرا سياستمداران ما حتي تاب تحمل شنيدن و انتشار آرا و عقايد نيروهاي چپ انقلاب را ندارند و هر از گاهي به بهانه‌هايي(!) روزنامه‌هاي بي‌جان آنان را توقيف مي‌كنند؟ اين است كه مي‌گويم همه چيز به مصلحت ختم مي‌شود نه حقيقت

تقابل احمدي‌نژاد و امريكاي لاتين با سرمايه‌داري

2007-01-15T09:45:00.000+03:30

دوشنبه 25/10/85

احمدي‌نژاد به كشورهاي آمريكاي لاتين رفته است، كه به موضع ضدامريكايي‌اش پاي‌ فشاري كند. اما ميان ماه من تا ماه گردون تفاوت از زمين تا آسمان است. مخالفت كساني چون چاوز و اورتگا با امريكا از موضع سوسياليستي است و مخالفت كساني چون احمدي‌نژاد از موضعي سياسي است. احمدي‌نژاد خود از طايفه‌ي راست است و مشكلي با جهان سرمايه‌داري ندارد. مگر برخي از مسائل اخلاقي كه البته مورد نقد جناح راست كشورهاي سرمايه‌داري نيز هست؛ مانند بحران در خانواده و آسيب‌هاي اخلاقي و امثالهم. برنامه‌هاي احمدي‌نژاد نيز در تقابل با سرمايه‌داري نيست. هيچ سوگيري سوسياليستي به غير از آن چه در كلام مي‌گويد كه فقط حرفي بيش نيست، ندارد. عدالت براي او فقط به زبان رانده مي‌شود. اما برنامه‌هايش فقرگستر است تا فقرزدا و عدالت‌گستر. آقاي عبدي نوشته بود عدالت در اغما است. برايش نوشتم اصلا عدالتي نبوده و نيست تا به اغما برود. بحث عدالت در اين دوران سالبه به انتفاء موضوع است. به بحث اول برگردم. مخالفت احمدي‌نژاد و سران كشورهاي سوسياليستي امريكاي لاتين با امريكا از دو موضع كاملا متفاوت و متقابل است. يكي پسروانه و ديگري پيشروانه. در اولي اگر مسأله سياسي حل شود، همه چيز حل است و در دومي مسأله‌ي سياسي فرع بر قضيه است؛ چرا كه سوسياليسم و سرمايه‌داري قابل جمع نيستند. براي همين تقابل آنان ريشه‌اي است و زيربنايي و تقابل اينان روبنايي و چون روبنايي است، داد و قالش هم زياد. بر همين مبنا با حل آن مسأله‌ي سياسي چه بسا دوستان فعلي به راحتي كنار زده شوند. مگر همين احمدي‌نژاد نبود كه معتقد بود به جاي اشغال سفارت امريكا بايد سفارت شوروي اشغال شود. مشكل اساسي او و بسياري از كسان ديگر سوسياليسم است. آقايان و علماي ما راحت‌تر با سرمايه‌داري كنار مي‌آيند تا با سوسياليسم. اين با مباني عقيدتي‌شان هم بهتر جور درمي‌آيد

هسته‌اي كه ممكن است ما را ببلعد

2007-01-10T11:22:00.000+03:30

چهارشنبه 20/10/85

قرار بر اين بوده است كه ما بر حق هسته‌اي خود پاي بفشاريم و به انرژي هسته‌اي صلح‌آميز دست‌ يابيم. اما اكنون ماجرا به نحوي شده كه گويي همان هسته دارد ما را مي‌بلعد و چيزي نمانده تا از گلو به پايين بفرستد و در معده‌اش جاي دهد. آن گاه ديگر قطعا فضايي كاملا متفاوت برايمان شكل خواهد گرفت كه نمي‌توان به راحتي خروجي آن را ترسيم كرد. گاهي اوقات وقتي اين اصرار عجيب و غيرعقلاني بر نحوه‌ي دست‌يابي به فن‌آوري را مي‌بينيم، چند فرضيه در ذهن شكل مي‌گيرد
اول آنكه گويي ديوانه شده‌ايم. دقيقا به همان معني‌اي كه حكيم بزرگ ايران‌زمين، فردوسي، از آن افاده مي‌كند
دوم آن كه گويي هيچ راهي براي آمدن امام زمان در ذهن نداريم به جز آن كه فساد، عالم را در برگيرد و ما نيز آمده‌ايم تا با برنامه‌هاي غلط خود زمينه‌ها را آماده كنيم. اين كه در اين يكي دو ساله اخير تأكيد بيشتري بر اين وظيفه (آماده‌سازي ظهور) مي‌كنيم، با توجه به برنامه‌ها، سياست‌هاي داخلي و خارجي، آيا چيزي جز به فساد كشيدن عالم (مخصوصا عالم خودمان) نتيجه‌اي دارد؟
سوم آن كه گويي مهره‌هايي وجود دارند كه سياست‌هاي ما را در جهت خواست امپرياليسم و ابرقدرت‌ها سوق مي‌دهند. خواست امپرياليسم چيزي نيست به جز وجود ايراني ضعيف، آسيب جدي ديده، ناتوان از بازسازي، بحران‌زده، بيمار و خالي شده از نخبگان. آيا سياست‌هاي اجرايي اين چند ساله همه در جهت تحقق چنبن خواستي نبوده است؟ خواست امريكا اين بود كه در عرض يك سال مسيحي دو قطعنامه عليه ايران از شوراي امنيت بيرون بيايد كه آمد. خب!‌ چه كسي اين زمينه را براي امريكا مهيا كرد؛ غير از خود ما. و جالب اين كه روس‌ها كه اين‌ همه به آن‌ها اتكا كرده بوديم، اولين رأي موافق را دادند
چهارم آن كه گويي به جز دروغ چيزي ديگر نياموخته‌ايم و آن را همچون نقل و نبات بر زبان مي‌آوريم. اين دروغ فقط خود را در بيان اخبار و تحليل از شرايط، نشان نمي‌دهد بلكه در به كار بردن معناي مفاهيم نيز جاي‌گير شده است. مي‌گوييم مهر بورزيم، آن گاه تخم دشمني مي‌كاريم. مي‌گوييم سياست ما عين ديانت ماست، ولي ديانت را نه در دوستي و مهر و مكارم اخلاق كه در رذايل و نفاق و دشمني‌ورزي و پافشاري بر آن و بزرگنمايي‌اش جلوه مي‌دهيم. مي‌گوييم عدالت و بر توزيع فقر پاي مي‌فشاريم و توليد ملي را با بحران مواجه مي‌كنيم و معلوم نيست ذخيره‌ي ارزي كشور خرج چه مي‌شود. مي‌گوييم مردم‌سالاري، و آزادي را ذبح مي‌كنيم و در اگر بتوانيم در آرا دست مي‌بريم. قطعنامه‌ي شوراي امنيت را يك ورق‌پاره معرفي مي‌كنيم. مي‌گوييم انرژي هسته‌اي حق مسلم ماست و راهي را مي‌رويم كه اين حق براي هميشه از ما گرفته شود. قطعا در نزاع حلوا خيرات نمي‌كنند
پنجم آن كه گويي ما مي‌دانيم سياست‌هاي غلطي در پيش گرفته‌ايم يا مي‌دانيم شعارهايمان به نتيجه نخواهد رسيدو در ساختار كنوني ناتوان از برآوردن انتظارات مردم هستيم. پس بايد تمام تقصيرات، عقب‌ماندگي‌ها، تشديد فقر، فوران آسيب‌هاي اجتماعي، كاهش توليد و درآمد سرانه‌ي ملي و مهاجرت مغزها را به سر ديگري بشكنيم. حال اصرار بر حق هسته‌اي و فشار جهاني بر ما موجب مي‌شود كه شكست سياست‌هاي غلط را به عملكرد امريكاي جهانخوار و دشمنان اسلام نسبت دهيم نه به بي‌عقلي‌هاي خودمان. منظورم به يكي دو نفر نيست؛ گويي به لحاظ تمدني به چنين درجه‌اي رسيده‌ايم
آخر آن كه واقعا ما نمي‌توانيم با امريكا برخوردي از نوع ديگر (غير از دشمني) داشته باشيم و از آن در جهت رشد و بالندگي كشور گام برداريم؟

اعدام صدام و شعور ايرانيان

2007-01-03T12:20:00.001+03:30

چهارشنبه 13 دي 1385
خبر اعدام صدام خيلي زود پيچيد. اما شور و شعفي ايجاد نكرد. برخي از ته دل خوشحال شدند اما بسياري‌شان اين خوشحالي را بروز نداند. بگذريم از اين كه شادماني اجتماعي نيز شكل نگرفت. چرا چنين شد؟ مگر صدام عامل تجاوز به كشورمان نبود؟ و مگر در اين جنگ بهترين عزيزان و جوانان اين مرز و بوم به شهادت نرسيدند؟ مگر مردم فراموش كرده‌اند كه هر روز جنازه‌ي تعدادي از اين جوانان در كوي و برزن اين كشور تشييع مي‌شد و مگر اكنون هر از گاهي استخوان‌هاي به جاي مانده از آنان كه گاه با سوء استفاده‌ي كانون‌هاي قدرت نيز همراه است و استخوان‌ها نيز به بازي گرفته مي‌شوند، تشييع نمي‌شود؟ نگوييد مردم حافظه‌ي تاريخي ندارند؟ كسي هشت سال پر درد را از ياد نبرده است. پس چرا انتشار خبر اعدام ديكتاتور كه مورد استقبال وسايل ارتباط جمعي و نيز بسياري از وبلاگ‌ها قرار گرفت، چندان مورد استقبال مردم واقع نشد؟
در اين باره بايد به اين نكات توجه كرد
اول، محاكمه و اعدام صدام فارغ از نقش او در جنگ تحميلي صورت گرفته بود. علاوه بر اين كه سقوط و محاكمه‌ي او نه توسط مردم عراق كه توسط عامل خارجي انجام شده است. صدام، در شرايط يك اسير قرار داشت
دوم،‌ صلح با كشور عراق و برقراري روابط با آن كشور و گشوده‌شدن راه‌هاي عتبات در دوران حكومت صدام، از بغض و كينه‌ي ايرانيان نسبت به او تاحدودي كاست. علاوه بر اين كه دور شدن هفده ساله از جنگ كينه‌ها را نيز كم‌رنگ كرده است
سوم، ايرانيان به لحاظ شخصيت پايه‌شان، افرادي كينه‌توز نيستند. بگذريم از اين كه سيماي جمهوري اسلامي در سريال‌هاي خود چيز ديگري را نشان مي‌دهد كه غير ممكن است مثال آن را بتوان در جامعه‌مان يافت، ولي در مجموع ايرانيان نه جنگ‌طلب هستند و حاضر به تداوم وضعيت جنگي و نه افرادي مستعد براي تداوم بلند مدت دشمني‌ها. چنين وضعيت‌هايي عمدتا توسط كانون‌هاي قدرت و حكومت‌ها تقويت و دنبال شده است
چهارم، جنگ عامل تداوم‌بخش يك سويه ندارد و ايرانيان اين را به خوبي دريافته‌اند. اگر قرار است درباره‌ي جنگ ايران و عراق قضاوت عادلانه‌اي صورت گيرد،‌ صدام يك سوي قضيه است. سوي ديگرش كشورهاي غربي از جمله امريكا و ضلع سومش نيز برخي از كانون‌هاي قدرت داخلي هستند كه طي سال‌هاي گذشته اطلاعات اندكي در مورد نقش آنان در تداوم بي‌نتيجه‌ي جنگ منتشر شد. از اين رو، در يك محاكمه‌ي عادلانه بايد نقش همه را بررسي كرد
پنجم، مجموعه‌ي عوامل بيان شده علاوه بر ديگر عوامل موجب شده است كه حس انتقام‌جويي ايرانيان نسبت به صدام كاهش يابد و كم‌رنگ شود. حسي كه ناشي از شعور و درك واقع‌بينانه‌ي ايرانيان است. شعور و دركي كه كمتر در حاكمان آنان تبلور مي‌يابد. رگه‌هايي از عقل سليم در رفتار ايرانيان در قبال اعدام صدام مي‌توان ديد. كاش حاكمان ما نيز از اين عقل بهره‌هايي برده بودند

پيمان هال‌ كرافت در سيماي جمهوري اسلامي

2006-12-30T11:40:00.000+03:30

شنبه 9 دي ماه 1385

فكر مي‌كنم پنج‌شنبه بود كه كانال سه تلويزيون فيلم پيمان هال كرافت را پخش كرد. پخش اين فيلم بعد از آن كه تنها چند روز از قطعنامه‌ي شوراي امنيت سازمان ملل مبني بر اعمال بخشي از تحريم‌ها عليه دولت ايران مي‌گذرد، جالب توجه بود

در اين فيلم شهروند امريكايي، فردي ضد جنگ،‌ ضد نازيسم، خواهان سازندگي، خيرخواه، شفاف، نسبتا ساده و صادق، داراي اعتماد به نفس و تاحدودي مغرور مي‌نمايد. داستان فيلم از اين قرار است كه سه تن از اعضاي ارشد دولت هيتلر (كستلر، كرافت و يكي ديگر) به پول هنگفتي دست‌ مي‌يابند و با يكديگر پيمان مي‌بندند كه پس از جنگ فرزندانشان از اين پول براي اهداف صلح‌آميز و بازسازي خرابي‌ها استفاده كنند. اين پيمان پس از امضاي سه فرزند آنان قابل اجرا خواهد بود و پول در اختيارشان قرار مي‌گيرد. پول در هنگام مطلع شدن آنان در يكي ا ز بانك‌هاي سوييس است كه مبلغ آن به چهار و نيم ميليارد دلار رسيده است. فرزند يكي شهروند امريكا، ديگري شهروند انگليس و سومي شهروند آلمان است. اين سه يكديگر را مي‌يابند ولي قبل از امضاي پيمان، امريكايي متوجه مقاصد شوم و نئونازي شهروند انگليسي(فكر مي‌كند فرزند كستلر) مي‌شود و در روز عقد پيمان از اصحاب مطبوعات دعوت مي‌كند و در آن جا محتواي پيمان و بخشي از مقاصد خود و موانع را بيان مي‌كند. يكي ا ز موانع شهروند انگليسي است كه به محض معرفي شدن، دست به اسلحه مي‌برد و شهروند آلماني را مي‌كشد ولي قبل از كشتن شهروند امريكايي، خود كشته مي‌شود

هر چند پخش فيلم از سيماي جمهوري اسلامي به عنوان دشمن درجه يك امريكا تعجب آفرين بود، ولي به نظر مي‌آيد، ما با امريكايي‌ها مشكلي نداريم. به راحتي مي‌توانيم با يكديگر كنار بياييم. ولي اين ارتباط سالم و كنار آمدن، موقعيت كنوني خيلي‌ها را متزلزل مي‌كند. از اين رو، دشمني بيهوده و پوچ همچنان بايد ادامه يابد. فكر مي‌كنم، امريكا مي‌تواند براي ما متحد مطمئن‌تري باشد. حداقل از انگليس و روس قابل اطمينان‌تر است. هر چند ويژگي شخصيت فيلم شايد اغراق‌اميز باشد، ولي كم و بيش امريكايي‌ها چنين شخصيتي دارند. و با چنين افرادي راحت‌تر مي‌توان ساخت تا افراد پيچيده‌اي چون انگليسي‌ها و روس‌ها. حداقل امريكايي‌ها به اشتباه خود در ماجراي سقوط دولت ملي دكتر مصدق اعتراف كرده‌اند كه اين براي ما بهترين فرصت بود، ولي انگليسي‌ها كه طراح اصلي كودتا بودند، حاضر به چنين كاري نيستند و همچنان ارتباط حسنه‌ي خود را حفظ كرده‌اند. اصلا يكي از دلايل عدم شكل‌گيري ارتباط مناسب بين ما و امريكايي‌ها چه بسا همين انگليس و روس باشند. چون اين اتحاد براي آنان نيز پيام خوبي به همراه ندارد. البته گفتم يكي از دلايل، برخي از دلايل ديگر را نيز خودتان مي‌دانيد، بدون دشمن هم نمي‌توان زندگي كرد!!!ا

درباره‌ي انتخابات-2

2006-12-18T10:55:00.000+03:30

دوشنبه 27 آذر 1385

درباره‌ي انتخابات فارغ از اين كه چه كساني رأي آورده‌اند يا نياورده‌اند، چند نكته قابل ذكر است:
اول، آن كه فضاي انتخابات، فارغ از رقابت‌هاي سالم، ضروري و كافي بود. چرا كه امكان بيان عقايد گوناگون درباره‌ي انتخابات، عملكردهاي شوراها و خبرگان، چرايي و دلايل مشاركت و عدم مشاركت و شفاف‌سازي مرزها وجود نداشت. همين نيز موجب شد تا تجهيز شناختي لازم براي مشاركت در انتخابات شكل نگيرد و رأي دادن مخصوصا در مورد خبرگان با آگاهي و شناخت صورت نگيرد. آن‌هايي هم كه به عنوان دواطلب نمايندگي خبرگان بودند، در تبليغاتشان نيز فقط از تقدس ولايت فقيه و لزوم مجلس خبرگان و جايگاه آن مي‌گفتند و از نوع و فعاليت خود و يا برنامه‌شان چيزي نمي‌گفتند.
دوم، حداقل در صندوق رأي‌اي كه من رفتم، مردم در قبال مجلس خبرگان گيج و منگ بودند. وقتي وارد صندوق مي‌شدند شناسنامه‌ي خود را به اولين ميز مي‌دادند كه به مجلس خبرگان تعلق داشت و خواه و ناخواه اولين برگه خيلي زود به دستشان داده مي‌شد. در مدتي كه آن جا بودم مي‌ديدم كه بدون انگيزه و صرفا بر مبناي آشنايي قبلي رأي داده مي‌شد. از اين جهت مي‌توان به سادگي نتيجه گرفت كه اگر انتخابات خبرگان با شوراي شهر همراه نمي‌شد، احتمالا به سختي يك سوم اين جمعيت در آن شركت مي‌كردند؛ به عبارتي ديگر مردم در صندوق‌هاي رأي با وضعيت ناخواسته مواجه مي‌شدند.
سوم، رأي تهران در همين حدي كه تاكنون اعلام شده است، كمي عجيب به نظر مي‌رسد. در دوره‌ي قبل كه اصول‌گرايان رأي آوردند، حدود 700 هزار نفر در انتخابات شورا شركت كرده‌ بودند. آن‌هايي كه شركت نكرده‌ بودند،‌ را مي‌توان عمدتا افراد خواهان تغيير و اصلاح دانست. از اين جهت هر گاه اين افراد در انتخابات شركت كنند،‌ معادله نمي‌تواند به سود اصول‌گرايان تمام شود. اكنون گفته مي‌شود در تهران حدود 2 ميليون نفر شركت كرده‌اند (حدود يك ميليون و سيصدي هزار نفر بيشتر)، به نظر مي‌رسد اكثر اين افراد كساني باشند كه عمدتا به اصلاحات رأي داده‌اند و كمتر به سمت اصول‌گرايان ميل پيدا مي‌كنند. بنابر اين، به سختي مي‌توان شمارش آرا داراي دقت لازم دانست
چهارم، دو خبر بي‌ارتباط با موضوع، از آخرين پيامدهاي اقتدار‌گرايي بي‌قواره‌ي دولت فعلي كه ادامه‌دار خواهد بود: اول آن كه بانك‌هاي امارات و بحرين نيز به جمع بانك‌هاي اروپايي و امريكايي پيوستند و حاضر به گشايش اعتبارات اسنادي نيستند كه خود موجب افزايش هزينه‌ي گشايش چنين اعتباراتي در بانك‌ها و هدر رفتن منابع مالي كشور است. و دوم اين كه 40 مؤسسه پژوهشي جهان در پي برگزاري كنفرانس هولوكاست در تهران روابط خود را با ايران قطع كردند كه روزهاي آينده بايد منتظر قطع روابط ديگر مؤسسات در تمام حوزه‌ها بود.

انتخابات خبرگان

2006-12-06T13:17:00.000+03:30

چهارشنبه 15 آبان 1385

درباره‌ي انتخابات خبرگان مي‌توان گفت كه به لحاظ مفهوم انتخابات، سالبه به انتفاي موضوع است؛ دلايلش هم در روزنامه‌ها و برخي وبلاگ‌ها بحث شده است. اين كه انتخاب خبرگان واجد دور شده است و دور نيز باطل است. از اين رو، آن چه در بطن دموكراسي بوده است، در اين يكي به هيچ وجه در نظر گرفته نشده است. فقط شكلي از انتخابات دارد كه مي‌تواند شوراي برگزيدگان از سوي فقهاي برگزيده‌ي رهبري هم باشد. هيچ فرقي در نفس الامر آن نمي‌توان ديد.علاوه بر اين كه به قول حجاريان ابهام در اين هم هست كه اگر رهبري حكم به انحلال مجلس خبرگان داد و خبرگان حكم به عدم صلاحيت رهبر آن‌گاه حكم كدام نافذ خواهد بود؟ البته بر خلاف پاسخ كاملا ابتدايي مصباح به اين پرسش كه بر حسب تقدم زماني حكم پذيرفته مي‌شود، معتقدم بر حسب توانمندي قدرت سياسي و اقتصادي است كه حكم اجرا مي‌شود و در اين بين رهبر از توانمندي بيشتري برخوردار است. فرض كنيد رهبر صلاحيت خود را از دست بدهد و فردي مستبد و ديكتاتور شود. مجلس خبرگان بر فرض محال به چنين شناختي برسد و بخواهد رهبر را عزل كند. قطعا چنين رهبري قبل از تشكيل مجلس خبرگان از نيت آنان با خبر شده و مجلس را منحل و آنان را عاملان دشمنان دين و مملكت معرفي مي‌كند و احتمالا پرونده‌هايي هم براي حقوق‌بگيري آنان از ايادي بيگانه تشكيل مي‌شود. تقدم زماني آقاي مصباح،‌حق را به رهبر مستبدي مي‌دهد كه پيش‌دستي كرده است. از طرف ديگر، مصباح كه معتقد به كشف در رهبري بود. من مانده‌ام رهبري كه از سوي خدا و امام زمان تعيين مي‌شود و آقايان فقط او را كشف مي‌كنند، چگونه ممكن است از صلاحيت اوليه‌اش سقوط كند. اگر بگويند ممكن است ما در كشف دچار اشتباه شده بوديم، از كجا معلوم در كشف بعدي اشتباه نكنند و اين اشتباه خود را با عناوين ديني و الهي به خلق‌الله ندهند و اگر بگويند او ممكن است به مرور دچار لغزش شود و از صلاحيت خلع، چرا خداوند كسي را مبناي كشف قرار نداد كه فردي صالح و شايسته باقي بماند. او كه مي‌دانست رهبر منتخب روزگاري به فساد كشيده مي‌شود. چرا از ابتدا در دل آقايان نيانداخت كه فردي ديگر را انتخاب كنند كه احتمالا در زندگي‌اش دچار آن لغزش‌ها نشود؟ در هر دو سويش مشكل وجود دارد. از همين روست كه پاسخ به اين امور پيش از آن كه بر حسب منابع ديني باشد، بايد بر حسب منابع عقلي باشد. حالا كدام عقل سليمي اين شيوه را مي‌پسندد، نمي‌دانم. فقط اين را مي‌دانم كه مدرس هم در آن مضار بسياري مي‌ديد

مهندسي فرهنگي و دامپزشكي

2006-12-04T15:03:00.001+03:30

دوشنبه 13 آذر 1385

شوراي عالي انقلاب فرهنگي در تدارك همايشي با عنوان «مهندسي فرهنگي» است. گفته مي‌شود مديران و تدارك كنندگان اين همايش دامپزشك هستند. همين امر نشان از ميزان اهميت موضوع در ستاد انقلاب فرهنگي دارد. فرهنگ از نظر آنان احتمالا چيزي بيشتر از دام نيست و همان گونه كه مي‌توان از دام نگهداري كرد و در جهت پرورش آن مراقبت‌هايي را انجام داد و از بيماري‌اش جلوگيري كرد، فرهنگ را نيز مي‌توان با همان شيوه‌ها مورد مراقبت قرار داد و با خوراندن علوفه‌هاي خوب، داروهاي مؤثر و تميز نگاهداشتن جاي آن، به فربه شدن آن در جهت اميال خود همت گماشت. در ذهن آنان احتمالا شباهت‌هاي بسياري ميان دام مخصوصا گاو و فرهنگ وجود دارد. مثلا گاو اگر علف خوبي بخورد، شير حوبي هم مي‌دهد. اگر علف تازه بخورد، شير زيادي مي‌دهد. اگر علف بد بو بخورد، شيرش هم بد بو و تلخ مي‌شود. از اين جهت بايد به هوش آقايان آفرين گفت. هيچ عقل سليمي نمي‌توانست رابطه‌ي دام و فرهنگ را دريابد تا اين كه اكنون چند دامپزشك در پي برگزاري مهندسي فرهنگي برآمده‌اند

آفرين بر فيفا

2006-11-26T16:22:00.000+03:30

يكشنبه 6 آذر 1385

خبر داريد كه فيفا فوتبال ايران را از حضور در عرصه‌ي بين‌المللي منع كرده است. اين خبر خوبي بود كه هفته را با آن آغاز كرديم. فوتبال ايران هر چند از نظر فيفا به لحاظ مقررات داراي اشكالات عمده‌اي است كه مهمترين آن امكان دخالت رسمي حكومت در تصميم‌گيري‌هاي آن است، اما به جهت اين كه عملا تصميم‌گيري‌ها عمدتا توسط اهالي فوتبال گرفته‌ مي‌شد، و مخصوصا در سال‌هاي اخير دولت در آن دخالت نمي‌كرد، فعاليت فوتبال ايران پذيرفته شده بود و مشكل عملي از ديدگاه آنان وجود نداشت. اما از آن جا كه اقتدارگرايان تلاش مي‌كنند تا دم خود را تا آن جا كه مي‌توانند دراز كنند، عرصه‌ي فوتبال را نيز كه از نظر فيفا بايد خارج از دخالت‌هاي حاكمان سياسي از هر سه قوه باشد،‌ درنورديدند و دخالت‌هاي مستقيم خود را اعمال كردند. مانند اخراج دادكان كه پيشتر براي سمتش انتخاب شده بود نه انتصاب. و موارد ديگر كه حتما اطلاع داريد

علي‌رغم اين كه اقتدارگرايان بر تصميم به دخالت در امر ورزش اصرار مي‌ورزيدند و به لحاظ ايدئولوژيك نمي‌توانستند از عملكردهاي دخالت‌گرايانه‌ي يكساله‌ي خود اظهار پشيماني و عقب‌نشيني كنند، در مقابل اخطار فيفا مقاومت كردند و معلوم بود اين مقاومت به اين جا نيز خواهد رسيد. حالا هم مردم و هم اقتدارگرايان يكي از ثمرات عيني،‌ اين دخالت‌هاي بي‌رويه را ديده‌اند و بيشتر بايد آن را در آگاهي توده و مردم بازتوليد كرد. اقتدارگرايي همين است و هيچ عرصه‌اي را از دخالت خود دور نمي‌گذارد و خوشبختانه در مورد فوتبال، تصميم‌گيري نهايي به عهده‌ي آن‌ها نبود تا هم چون امور داخلي كه وقتي تصميم خطا مي‌گيرند و بي رويه دخالت مي‌كنند،‌ بتوانند بر فعل خود پاي فشارند و آن را صحيح بنمايانند و آب هم از آب تكان نخورد، ‌اين بار فيفا به اخطار خود عمل كرد و بر دخالت دولت و قوه‌ي قضاييه به امور ورزش مهر ابطال زد. حال يا آقايان بايد بر اين روال خود پيش روند و يا در مقابل فشار فيفا و نيز افكار عمومي كوتاه بيايد. اما چه بپذيرند و چه نپذيرند،‌ اهميت اين تصميم در اين است كه مي‌توان اقتدارگرايي را به بن‌بست رساند. بايد علت اصلي و اساسي حكم نهايي فيفا را در ذهن مردم بازتوليد كرد و آفات اقتدارگرايي را برايشان به نمايش گذارد و به عنوان تمثيلي براي نماياندن اثرات اين اقتدار در ديگر حوزه‌هاي زندگي بهره برد

انتخابات شوراها در پيش است ‌

بي‌حرمتي حريم خصوصي از كجاست؟

2006-11-05T17:16:00.000+03:30

يكشنبه 14 آبان 1385

ماجراي توزيع فيلمي از يك هنرپيشه را شنيده‌ايد و يا خوانده‌ايد. فارغ از اين كه توزيع آن عمل بسيار پستي بوده است و با آبروي فردي بازي شده است، به نظرم توجه به يك نكته ضروري است: اين كه اين عمل در اين جامعه‌ غيرطبيعي نيست
در جامعه‌ي ما از يك سو دخالت در حريم زندگي خصوصي افراد و از سوي ديگر پاي‌مال كردن آبروي افراد باب روز و عادي شده است. و اين هر دو، از رفتار و ايدئولوژي ساختار سياسي‌مان توليد و در لايه‌هاي گوناگون اجتماعي به انحاي مختلف بازتوليد شده است. وقتي ساخت سياسي حريم خصوصي زندگي افراد را حفظ نكند، و از آن براي كوبيدن مخالفان و منتقدان خود سود جويد و هر گاه اراده كند، به اين حريم وارد ‌شود، به ناحق امور نامربوط را مربوط جلوه دهد و حق خود بداند كه تلاش خود را بر بي‌حرمتي و ريختن آبروي افراد متمركز كند، چرا نبايد بيانديشيم كه اين رفتار در جامعه ريشه مي‌دواند و از سوي ديگران نيز به حريم كاملا خصوصي افراد نيز سرايت كند؟ به عنوان مثال مگر برخورد با شركت‌كنندگان در كنفرانس برلين را از ياد برده‌ايم كه همان سيماي اسلامي با نشان دادن آن رقاصه و مرد لخت (آن هم در ماه محرم) كه هيچ ارتباطي با سخنرانان نداشت و سوء استفاده‌ي دشمنان انقلاب بود،‌ با آبروي افراد بازي نكرد. مگر وقتي منتقدان نظام دستگير مي‌شدند،‌ خيلي زود در روزنامه‌هاي اقتدارگرايان و سايت‌هاي خبري‌شان از كارها و اعمال غيراخلاقي عمدتا غيرواقعي افراد نمي‌نوشتند. مگر اين آقايان كه بر پيشاني‌شان لكه‌ي سياه مهر سجده نشسته‌ است،‌ حريم اخلاق را پاس داشته‌اند تا اكنون از جواني كه اخلاقي نياموخته و جامعه‌اي كه در ترديد به سر مي‌برد،‌ بخواهيم كه به حريم خصوصي افراد احترام بگذارند؟ مگر حريمي باقي مانده است؟ آن چه ما از لو رفتن فيلم‌هاي خانوادگي و خصوصي و توزيع وسيع آن در سطح كشور مي‌بينيم، محصول روابط اجتماعي‌اي است كه در اين جامعه شكل گرفته است. الناس علي دين ملوكهم

مقاومت مي‌كنيم

2006-11-01T11:29:00.000+03:30

چهارشنبه 10 آبان 1385

شنيده مي‌شود تعطيلات غيرمترقبه،‌ با قصد و نيت تثبيت كردن آن در سال‌هاي بعد و كاستن از تعطيلات ملي انجام شده است. چه اين سخن درست باشد و چه نادرست، بايد با تمام توان در مقابل چنين ايده‌هايي مقاومت كرد. ازهم اكنون با هر نوع كاستني از تعطيلات نوروز بايد مخالفت كرد. چرا كه برخورد با آن نه كارشناسانه و عقلاني بلكه ايدئولوژيك است كه البته ممكن است چاشني عقلانيت را نيز به آن بپاشند

سخن‌ها به كردار بازي بود

2006-11-01T10:50:00.000+03:30

چهارشنبه 10 آبان 1385

ديروز خواندم كه سخنگوي خوش‌تيپ هيأت دولت در پاسخ به اعتراض‌هايي كه در باره‌ي تعطيلات بعد از عيد فطر شده بود،‌ گفته است: ذائقه‌ي مردم را از شيريني تعطيلات تلخ نكنيد. با اين جمله به ياد حكيم بزرگ ايران زمين، فردوسي افتادم كه گفته است: در همين مرز و بوم نژادي پديد مي‌آيد كه سخنش به كردار بازي است. ببينم كجاي اين سخن،‌ بازي‌اي بيش نيست

اول/ وقتي گفته مي‌شود مردم مقصود چيست؟ آيا از مردم، تمام مردم ايران قلمداد مي‌شوند و يا بخش كوچكي را مد نظر مي‌گيرند و به كل تعميم مي‌دهند؟ به نظرم در اين جمله نوعي سوء استفاده از مردم نهفته است. چرا كه بخش قابل توجهي از مردم تعطيل نبودند تا شيريني‌اي برايشان همراه باشد. مردم ما اكثر داراي مشاغل غير دولتي هستند و تقريبا تمام مراكز غير دولتي در آن دو روز فعال بودند. اين تعطيلات فقط شامل كارمندان دولت شد كه البته بايد ديد آيا به ذائقه‌ي آنان نيز شيرين آمده يا خير؟

دوم / وقتي مي‌گوييم شيريني بايد ديد مقصود چيست؟ آيا وقتي چهارشنبه صبح تمام عابربانك‌ها خالي از پول بودند و بسياري حتي براي گذران روزمره‌ي تعطيلات غيرمترقبه پولي و آهي در بساط نداشتند،‌ شيرين گذرانده‌اند؟ در اهواز مردم تعدادي از عابر بانك‌ها را تخريب كردند به طوري كه استاندار چند بانك را موظف به ارائه‌ي خدمات به مردم كرد؛ عمل‌هاي جراحي بسياري از بيمارستان‌ها كه از چندين ماه قبل نوبت گرفته شده بود، ‌انجام نشد. برخي براي اين درمان خود از شهرستان به تهران آمده بودند؛ برخي از درمانگاه‌ها كه پيش‌بيني تعطيلات را نداشتند، براي ارائه‌ي خدمات در سه روز تعطيل دارو نداشتند و با مشكلات بسياري و روابط با بيمارستان‌ها توانسته بودند به حداقلي از نيازمندي‌هاي خود دست يابند؛ حساب‌هاي مالي بسياري كه بايستي در روزهاي چهارشنبه و پنج‌شنبه انجام مي‌شد با سه روز تأخير مواجه شد. شما خود وضعيت بانك‌ها را در روز شنبه ديديد؛ كارمندان رده‌هاي پاييني و مياني كه دولت ارزشي! سنگ آنان را به سينه مي‌زدند، يا وقت را به بطالت گذراندند و يا به شغل دوم خود رسيدند؛ واقعا وقتي گفته مي‌شود شيريني مقصود چيست؟

سوم/ ذائقه‌ي مردم با رونق زندگي شيرين مي‌شود. حالا اگر كاري كنيم كه در سطح ملي از اين رونق كاسته شود، مي‌توان از شيريني ياد كرد؟ اگر پول استخراج و صادرات نفت را در نظر نياوريم، كه در هر تعطيلاتي كار خود را كرده و جيب دولت را پر مي‌كند، خوابيدن ديگر بخش‌هاي توليد در همان دو روز چه ضربه‌اي به اقتصاد كشور مي‌زند؟ البته وقتي جيب از پول نفت پر باشد، گور پدر بقيه‌ي اقتصاد. حالا سهم صنعت مي‌خواهد از 5/2 درصد پايين بيايد يا نه، غمي نيست!ا از سوي ديگر مشكل بنزين اين روزها به سختي گريبان ما را گرفته است. در همين دو روز، ميليون‌ها ليتربنزين وارداتي دود شد و به هوا رفت، كه مي‌توانست نرود؛ ارتباط بازرگاني و مالي كشور با تمام كشورها مختل شد، فقط طي يازده روز توانستيم در يك روز آن هم چند ساعت اين ارتباط را داشته باشيم؛ باز هم گور پدر آن‌هايي كه مي‌خواهند ارتباط داشته باشند، ما پول نفت را در جيب داريم و كاممان شيرين . پس ببينيد، ذائقه‌ي آقايان شيرين بوده كه آن را به مردم ايران تعميم مي‌دهند. مگر همسر همين سخنگوي خوش‌تيپ در نقد خاتمي بارها از كلمه‌ي مردم و ملت استفاده نكرده است. آن‌ها خودشان را دائرمدار ملت ايران مي‌بينند و سخنانشان بازي‌اي بيش نيست

پرسش از معظله‌ي رؤيت هلال ماه

2006-10-23T10:00:00.000+03:30

دوشنبه 1 آبان 1385

رؤيت هلال ماه رمضان و شوال، پانزده، شانزده سالي است كه معضلي شده است. در سال‌هاي اخير كه اين معضل حادتر هم شده و اگر به همين نحو پيش برود فكر مي‌كنم تشكيلات عريض و طويلي براي آن ايجاد كنند. اكنون ستاد استهلال ماه رمضان و شوال تشكيل شده و عده‌اي در اين ستاد عضو هستند و دبيرخانه‌اي و تشكيلاتي و حتما حقوقي و فوق‌العاده‌اي و حق مأموريتي. در كنارش دو هواپيما و يا بيشتر(ديشب از تلويزيون گفته مي‌شد احتمالا بيشتر) با تعدادي روحاني و اصحاب نجوم براي رصد ماه به پرواز درمي‌آيد كه نمي‌دانم هزينه‌ي پرواز و حق‌ مأموريت آقايان چقدر مي‌شود. در كنار اين دو حداقل صد تيم تجسس كه حتما هر تيم چهار تا هفت هشت نفر خواهند بود، در سراسر كشور به راه مي‌افتند تا اين ماه زبان‌بسته را به چشم ببينند. آنان نيز چون به مأموريت مي‌روند، حق مأموريتي و فوق‌العاده‌اي و شايد جايزه‌اي دريافت كنند. علاوه بر اين، صدا و سيما برنامه‌هاي متعددي براي اين منظور تدارك مي‌بيند، مانند ديشب كه برنامه‌ي مفصلي بود و افراد متعددي در اين باره اظهار نظر كردند و حتي يك نفر را آورده بودند كه ركورددار رؤيت هلال ماه بود!!(حالا اين ركوردداري چگونه به دست آمده و از كجا معلوم ديگري‌اي نباشد كه از او بيشتر ديده باشد). اين برنامه‌ها قطعا هزينه دارد و در مجموع بايد از ده‌ها ميليون‌ها و احتمالا از صدها ميليون تومان خرج گفت تا ثابت شود كه ماه ديده شده است يا خير؟ حالا اگر شب اول نديدند، همه‌ي آن هزينه‌ها براي شب دوم تكرار مي‌شود. در اين جا چند پرسش مطرح مي‌شود: اول اين كه اين پول از كجا مي‌آيد؟ آيا غير از جيب ملت؟ آن‌هم وقتي همين پول مي‌تواند شكم خالي خانواده‌هاي بسياري را در همان روز عيد پر كند؟ دوم چرا پيش‌ترها ما با چنين مشكلي مواجه نبوديم و رؤيت ماه به سادگي اتفاق مي‌افتاد و در اين رؤيت هم به ندرت اشتباه پيش مي‌آمد؟ چه اتفاقي افتاده است كه ديگر نمي‌توان بدون هزينه كردن و به همان سادگي گذشته ماه را رؤيت كرد و بدون اين جار و جنجال و بازي‌هاي عوامانه عمل كرد؟ چه كساني و چه موقعيت‌هايي از اين ماجرا سود مي‌برند؟ و چه سودي از آن مترتب افراد مي‌شود؟

كريستال سرخ اسرائيل و افسوس ما

2006-10-22T14:57:00.001+03:30

يكشنبه 30 مهر 1385
در خبرهاي آمده بود: «روز پنجشنبه، 8 دسامبر، دبيرخانه کنفرانس بين المللی که با شرکت 192 کشور امضا کننده کنوانسيون ژنو در شهر ژنو، سوييس، تشکيل شده بود اعلام کرد که پيشنهاد پذيرش يک نشان جديد موسوم به کريستال سرخ در کنار دو علامت صليب سرخ و هلال احمر با اکثريت لازم دو سوم کشورهای شرکت کننده در اجلاس مورد قبول قرار گرفته است.» جالب است بدانيد كريستال سرخ نشان پيشنهادي اسرائيل است. اكنون سه نشان سرخ در جهان وجود دارد كه به عنوان نشان امدادي شناخته شده است. كشورهاي عربي و مسلمان نشان هلال احمر، كشورهاي مسيحي و حتي غير مسيحي شرق آسيا، نشان صليب سرخ و كشوراسرائيل به تنهايي كريستال سرخ را دارند. پيش از اين، ايران تنها كشوري بود كه داراي نشان منحصر به فردي بود كه نشاني از تاريخ غني‌اي داشت كه اين كشور پشت سر خود حمل مي‌كرد: نشان شير و خورشيد كه مورد پذيرش جنبش بين‌المللي امدادرساني شده بود. متأسفانه با پيروزي انقلاب، به بهانه‌ي از بين بردن تمام نمادهاي سلطنتي، به مخالفت با نمادهاي ايراني نشستيم و با تغيير نام شير و خورشيد ايراني به هلال احمر عربي - و نه اسلامي - نشان شير و خورشيد را به عنوان نشان خاص و ويژه‌ي ايران براي امداد رساني حذف كرديم. ما نشاني را پذيرفتيم كه ارتباطي با تاريخ‌مان ندارد، و صرفا نشاني عربي بود. ما به عنوان ملتي با آن پشتوانه‌ي عظيم تاريخي كه از هزار سال پيش تلاش مجدانه‌اي كرديم تا راهمان را از اعراب جدا كنيم، در انقلاب اسلامي به دامشان افتاديم. تمام تلاش فردوسي در آن دوران همين بود: زنده كردن عجم به پارسي و تمام تلاش ما ترويج عربي و عرب‌گرايي و مخالفت با ايراني و ايراني‌گرايي. راه هزار ساله‌، ما را به كجا رسانده است

دولت احمدي‌نژاد از نظر توكلي

2006-10-04T13:46:00.000+03:30

چهارشنبه 12 مهر 1385

مدتي پيش در اعتماد ملي خواندم كه احمد توكلي مدافع احمدي‌نژاد در جمع دانشجويان به دفاع ارزشي از دولت ارزشي پرداخته و گفته است مهمترين ويژگي مثبت اين دولت اين است كه با شجاعت و قدرت كارها را پيش مي‌برد. بعد ايشان براي اين كه خودش را فردي منتقد هم معرفي كند ويژگي منفي دولت احمدي‌نژاد را انجام كارها بدون كارشناسي گفته است. به نظرم وقتي اين دو مقدمه را كنار هم بگذاريم و از آن دو نتيجه بگيريم خيلي خوشمزه مي‌شود و توكلي ندانسته يا دانسته توي خال زده است. چرا كه مي‌توان نتيجه گرفت دولت احمدي‌نژاد بدون كار كارشناسي با قدرت و شجاعت در حال انجام امور مربوطه است. خب پر واضع است كه كار بدون كارشناسي غير از اين كه بر مشكلات بيافزايد چيزي ديگر نيست. حالا مسأله اين است كه طبق نظر ايشان دولت احمدي‌نژاد با شجاعت و قدرت در حال خراب كردن امور است؛ نتيجه‌اي كه از كارهاي كارشناسي نشده برمي‌آيد. مثالش را هم مي‌توان زمان‌بندي ساعت كاري بانك‌ها دانست. اين يكي چون نتيجه‌اش به طوري است كه ما به خوبي لمسش مي‌كنيم و خوب مي‌توانيم آن را دريابيم،‌مي‌فهميم چه طرح بيهوده‌اي بوده است. بقيه‌ي طرح‌ها هم مانند تشتي است كه پشت بام افتاده و صدايش فردا درخواهد آمد؛ همان طور كه صداي تورمي كه آقايان باور ندارند از پشت سياست‌هاي غلط و كارشناسي نشده‌ي اقتصادي دولت و مجلس به گوش مي‌رسد

نامه‌اي كه حرف‌هاي بسيار دارد

2006-10-01T10:58:00.000+03:30

يكشنبه 9 تير ماه 1385

نامه‌اي كه از امام منتشر شده را حتما خوانده‌اند. قطعا انتشار آن آنهم با توجه به نزاع لفظي شكل‌گرفته، براي آگاهي بخشي به مردم نبوده و اغراض و اهداف خاصي در پس آن نهفته است كه بايد به آن انديشيد. اما خود نامه حائز اهميت است و به جهات گوناگون قابل بحث
اول/ آن كه امام نامه‌ي فرمانده‌ي سپاه را تكان‌دهنده دانسته‌اند. اين مي‌تواند نشان دهد كه ايشان تا آن موقع چنين اطلاعاتي درباره‌ي جنگ نداشتند و آقايان هر بار پيش امام مي‌رفتند از وضعيت مناسب جنگ و جامعه و اقبال عمومي و توان نظامي و اقتصادي و چه و چه سخن مي‌گفتند. خب! در چنين صورتي طبيعي است كه ايشان مدافع جنگ بوده باشد. اما در همين نامه پس از آن كه به نوشته‌ي فرمانده‌ي سپاه اشاره مي‌كند،‌ بيان مي‌كند كه نظر اين فرمانده در مورد ادامه‌ي جنگ شعاري بيش نيست. يعني پس از آن كه با واقعيت مواجه شدند، پايان جنگ را پذيرفتند
دوم/ اين كه در اين نامه دو بار به شكست در جنگ اشاره كرده‌اند. شكست‌هاي پي‌درپي‌اي كه در يكي از آن‌ها آنقدر سلاح و تجهيزات از دست رفته است كه به اندازه‌ي بودجه‌ي آن سال سپاه و ارتش مي‌شده‌ است.
سوم/ آخر نفهميدم چرا جام زهر!؟ مگر مسأله يك مسأله‌ي شخصي بود كه پذيرفتنش سخت بوده باشد؛ و يا از اين جهت كه جنگي كه نبايد ادامه مي‌يافت ادامه يافته بود. به نظرم اين يكي صحيح‌تر باشد؛ چرا كه سنگيني مسؤوليتي كه به درستي ايفا نشد، به جام زهر تعبير شده است كه خودش نيز پيش‌بيني كرد از آن جان سالم به در نخواهد برد.
چهارم/ اين كه حكومت‌گران از جامعه و مردم عقب مانده بودند. مردم ديگر خواهان ادامه‌ي جنگ نبودند و اين را در اعزام نيروها نشان مي‌دادند. به خوبي به ياد دارم كه ديگر كسي براي رفتن به جبهه تشويق نمي‌شد. در مقابل، خيلي‌ها بازداري مي‌كردند و اجازه نمي‌دادند نزديكانشان به جبهه بروند؛ چرا كه ادامه‌ي جنگ را به صلاح نمي‌دانستند و در پس آن اعراض سياسي مي‌يافتند. فضاي آن دوره اين را القا مي‌كرد، مخصوصا پس آن كه جنگ به شهرها كشيده شد
پنجم/ الان به خوبي مي‌فهميم كه چرا برخي پس از فتح خرمشهر بر پايان دادن به جنگ در اوج قدرت و اقتدار اصرار داشتند و كساني كه آن را نپذيرفتند ملت ما را به كجا رساندند و با سرخوردگي و خستگي و ناتواني جنگ را پايان دادند و به دروغ بر طبل خالي پيروزي كوفتند. به خوبي يادم مي‌آيد كه ديگر از سال 64 به بعد عمليات نظامي با تلفات سنگين مواجه مي‌شد. كربلاي 4 كه شكستي بيش نبود و دوستان بسياري را از دست داديم. بعد به تلافي آن يك سال بعد كربلاي 5 تدارك ديده شد كه آن نيز شهداي بسياري را براي مردم به همراه داشت. از اين به بعد ما تلفات انساني و تجهيزاتي‌مان سنگين است. نه اين كه آمار داشته باشيم. بلكه فضاي حاكم در آن دوران و خاطراتي كه بر و بچه‌هاي بازگشته از عمليات تعريف مي‌كردند،‌ چنين بود؛ فضايي كه تا سال 63 شكل نگرفته بود. در نهايت اين كه مي‌توان دريافت كه جنگ را مردم به پايان رساندند نه نظاميان و سياستمداران. اگر مردم همچون سال‌هاي اول پا به ميدان بودند چه بسا آقايان بر طبل جنگ مي‌كوفتند. ولي كاهش جدي نيروهاي داوطلب در كنار ديگر عوامل، جمع‌بندي پايان جنگ را پيش رو مي‌نهاد. اما به نظرم حتي از اين تاريخ متأخر نيز درس گرفته نشده است و حاكمان ما همچنان از آن چه كه در جامعه و لايه‌هاي گوناگون اجتماعي مي‌گذرد عقب هستند و هنگامه‌اي به خود خواهند آمد كه هزينه‌اي گزاف بپردازند

تيرگي برايشان رنگي عادي است

2006-09-19T17:05:00.000+03:30

سه‌شنبه 28 شهريور 1385

چشم آقا! به خاطر گل روي شما سياسي نمي‌نويسم. اصلا اين‌ها سياسي نيست. شما سياسي برداشت مي‌كنيد. ببينيد! پريشب از گيشا به ميدان انقلاب مي‌آمدم. تصميم گرفتم با اتويوس بيايم. ساعت هفت و بيست دقيقه وارد ايستگاه شدم و ساعت هشت و بيست دقيقه سوار اتوبوس؛ يعني يكساعت. وقتي در ميدان انقلاب به رييس خط اعتراض كردم، ابتدا باور نمي‌كرد كه اين مقدار معطل شده باشم. بعد فهرست راننده‌ها را آورد. معلوم شد، شانزده نفر بودند.از شانزده تا، پنج تا دوازده ساعتي بودند كه ساعت پنج كارشان به پايان مي‌رسد. يكي غايب بود. دو تا مرخصي گرفته بودند. يكي تصادف كرده بود. مي‌ماند هفت تا كه سه تاي آن‌ها ساعت شش براي پر كردن باك گاز به مقررشان رفته بودند و تا برگردند شده بود ساعت نه شب كه من پيش رييس خط بودم. آن موقع هم آن‌ها بايد به خانه‌هاشان مي‌رفتند. يعني از ساعت شش به بعد چهار ماشين در خط كار مي‌كرد. خب!‌ وضعيت مديريت اين كشور اين طوري است. اصلا مشكلي وجود ندارد. البته اگر عجله داري برو سوار شخصي شو. حمل و نقل عمومي همين است ديگر. اين جوابي است كه برخي مي‌دهند. البته او گفت بررسي مي‌كند

ولي مي‌خواهم بگويم مسأله اين است كه ما اصلا شهروند نيستيم. اگر شهروند بوديم مگر جرأت داشتند با ما اين گونه برخورد كنند. در اين كشور همه رعيتيم، نه شهروند. همه چشم به دست حكومت دوخته‌ايم نه حكومت چشم به دست ما. اگر او چشم به دست ما داشت، غير ممكن بود چنين باشد. نگوييد اين نمونه مشتي از خروار نيست. اين اتفاق را بارها ديده‌ و شنيده‌ام. مديريت هيأتي اتوبوسراني، نمادي از مديريت هيأتي كشور است. آقا اگر نمي‌خواهي سوار نشو. وقتي هم كه سوار مي‌شوي،‌ راننده همه كاره است. پشت فرمان كه مي‌نشيند، هر جايي كه بخواهد مي‌ايستد يا گاز مي‌دهد، تند مي‌رود يا كند مي‌رود. اصلا گاهي براي عصباني كردن مسافران و روحيه گرفتن خود و خنديدن به حرص خوردن مردم، رفتارهايي مي‌كنند كه نشان از اختيار تام و تمامشان دارد. يعني بازتوليد اختياري است كه برخي از مديران بر همه چيز كاركنان دارند. شايد بگوييد اين كه مشكلي نيست. ولي نه مشكل بزرگي است. چون در همين ماجراي به ظاهر كوچك به من كه خود را شهروند مي‌دانم و آن‌هايي كه به شهروندي من اعتقادي ندارند،‌ توهين بسياري نهفته است. آن‌هايي كه انسانيت مرا در اين بي‌توجهي به تمسخر گرفته‌اند و مرا به شعار مي‌خوانند و در هپروت خودساخته‌اشان نگه مي‌دارند. خودشان سال‌هاست كه مرا و تو را و ما را از پشت شيشه‌ي دودي ماشينشان مي‌بينند. شايد براي همين است كه مشكل من و تو را درنمي‌يابند. تيرگي برايشان رنگي عادي شده است

دین و خشونت ورزی

2006-09-13T17:10:00.000+03:30

چهارشنبه 22 شهریور 1385

در روزنامه ها از قول خاتمی خواندم که در آمریکا گفته است: نمی توان و نباید به نام دین خشونت ورزید

از این گزاره به سادگی نمی توان گذشت. هم می تواند صحیح باشد و هم غلط. صحیح و غلط بودن آن هم بستگی به تعریفی دارد که از دین و خشونت ارائه می دهیم. مثلا اگر خشونت در قالب جنگ مدافعانه بروز کند و نام دین نیز در پس آن باشد چه؟ یا جنگ هایی که پیامبر داشت چه؟ و یا انقلاب ها و جنبش های اجتماعی که ممکن است با خشونت نیز همراه باشد و آموزه های دینی نیز با آن همراه شده باشند، چه؟ آیا نمی توان و نباید از دین در این موارد بهره برد؟

گزاره ی خاتمی دو وجه اخلاقی و اجتماعی دارد. وجه اخلاقی اش همان نباید است. بالاخره خشونت در این وجه پذیرفته شدنی نیست. ولی وجه اجتماعی اش چطور؟ آنجایی که او از کلمه ی نمی توان استفاده کرده است، آیا واقعا و در عمل نمی توان به نام دین خشونت ورزید؟ احتمالا او از خشونت مقصود خاصی را مد نظر دارد و از دین نیز چنین است. به عبارتی دیگر اگر مبنای دین را رحمت و دوستی و شفقت با خلق و نماد حلم حق بدانیم، نمی توان به خشونت به معنای سرکوب های فردی و اجتماعی روی آورد و یا اگر انقلاب ها و جنبش های اجتماعی همراه با خشونت را که از آموزه های دینی برای ا حقاق حقی و یا حقوقی شکل گرفته اند مد نظر قرار دهیم می توان به نام دین قیام کرد. تنها مسأله این است که دیگر از کلمه ی خشونت استفاده نمی شود و به جای آن دفاع مقدس و یا جنگ حق طلبانه به کار می برند. از سوی دیگر اگر از بحث حق طلبانه و مقدس بودن نیز چشم پوشی کنیم، در طول تاریخ خشونت ورزی های بسیاری به بهانه ی کشورگشایی و یا سرکوب های داخلی به نام دین شکل گرفته است. مگر یورش اعراب به ایران و دیگر سرزمین ها به نام دین و اسلام نبوده است و مگر بسیاری از سرکوب هایی که توسط پادشاهان صورت گرفته است با نام دین همراه نبوده است؟ و مگر هم اکنون نیستند کسانی که به نام دین خشونت را تئوریزه می کنند و مگر نیستند کسانی که به نام دفاع از دین دست به ترور می زنند؟ پس می توان به نام دین خشونت ورزید. کار چندان مشکلی هم نیست. هزاران ادله ی شرعی نیز برایش می توان تراشید. به عبارتی دیگر گزاره ی خاتمی به لحاظ اجتماعی تاب مقاومت ندارد هر چند به لحاظ اخلاقی قابل ستایش است

نکته این نیست که ما چنین گزاره هایی را طرح نماییم. نکته این است که ما بتوانیم برای عدم خشونت خود تئوری داشته باشیم. تئوری ای که به لحاظ عقلی و ایمانی قابل اتکا باشد و مبنای عمل نیز قرار گیرد. ما هنوز به چنین تئوری ای نرسیده ایم هر چند در گذشته ای نه چندان دور سید حسن مدرس پیدا شد و نظریه ی موازنه ی عدمی را ارائه داد که چارچوبه ی عمل در سیاست، تدبیر منزل و روابط اجتماعی را مورد توجه قرار داده بود و ما از آن همچنان غافلیم

تراژدي ملت ايران

2006-09-04T10:57:00.000+03:30

دوشنبه 13 شهريور 1385

آقا!‌اين ملت ايران هم خود و هم همين دو كلمه به عنوان دو واژه و دو مفهوم، شده است همچون گوشت قرباني. هر كسي هر بلايي كه بخواهد سرش درمي‌آورد. سال‌ها است كه هر كس و ناكسي كه در اين ديار زمام امور را به دست مي‌گيرد خود از ملت ايران خرج مي‌كند و همين نيم بند حيثيت باقي‌مانده را با ندانم‌كاري‌ها و گاه با استبداد و زورگويي‌شان به باد داده‌اند. از طرف ديگر همين دو كلمه نيز شده است بهترين مستمسك براي اين كه اغراض غيرملي خيلي‌ها با آن توجيه شود. از همين ضعيفه‌اي به جز فحاشي و توهين هيچ نمي‌داند و به همين جهت هم فخر انصار حزب‌الله شده است تا همان آقاي باهنر و ديگران به نام ملت ايران آب به آسياب خودشان مي‌ريزند و ارز ما مي‌برند. آن ضعيفه همين كه خودش به نتيجه‌اي برسيد و شوهرش و چند نفر دور و برش مي‌گويد اين خواست ملت ايران است. حتما اراجيفش را درباره‌ي خاتمي خوانده‌ايد. آن مزخرفات يك طرف و اين سوء استفاده از دو كلمه‌ ي ملت ايران يك طرف ديگر. يا آن يكي كه مي‌گويد ممكن است ملت ايران خواهان بمب اتمي هم بشوند، كه البته دارد اقدامات بعدي حكومت و خواسته‌هاي اليگارشيك خود را بيان مي‌كند. به هر صورت ملت ايران قرباني است. قرباني اميال حضرات. به نام ملت ايران روابط خارجي را پرتنش مي‌كنند، به نام ملت ايران تصفيه مي‌كنند، به نام ملت ايران خيرات مي‌كنند، به نام ملت ايران توهين مي‌كنند، به نام ملت ايران ترور مي‌كنند، به نام ملت ايران محدوديت ايجاد مي‌كنند، به نام ملت ايران به دانشگاه و دانشگاهيان مي‌تازند، به نام ملت ايران به آرا و عقايد ملت ايران توجه نمي‌كنند و هزار كار نكرده را به نام آنان تمام مي‌كنند و هزار كار لازم را با نام آنان دريغ مي‌دارند. چه بدبختيم ما!ا

در باب ماه شمسي و قمري

2006-09-02T17:22:00.000+03:30

شنبه 11 شهريور 1385

آقاي مشكيني در مجلس خبرگان در سخنان خود به ماه شمسي و ماه قمري اشاره كرده كه سال قمري سرشار از رحمت الهي است و داراي روزهاي شريف، هفته‌هاي متبرك و ماه‌هاي پرفضيلت است كه يكي از آن‌ها را در سال شمسي پيدا نمي‌كنيد. تمام دارايي سال شمسي در نوروز است. د راين باره مي‌توان به نكات زير اشاره كرد

اول، اگر مقصود صرفا بركات الهي است كه هر ديني براي خود چنين روزهايي دارد. پس بركات ارتباطي با ماه قمري و شمسي ندارد. علاوه بر اين كه بخشي از بركاتي كه ايشان مد نظر دارند اصلا مورد توجه و قبول حداقل هشتاد درصد از مسلمان كه شيعه نيستند، نيست. در صورتي كه ماه قمري مختص آنان است

دوم، سال شمسي بر حسب هجرت پيامبر تعيين شده است و دقيق ترين سال‌شمار محسوب مي‌شود؛ و اتفاقا مي‌توان وقايع اسلامي را بر حسب آن تعريف كرد كه دقيق‌تر هم هست. مثلا واقعه‌ي عاشورا كه ظاهرا در مرداد ماه بوده، اگر هر ساله در مرداد برگزار شود،‌ سختي و جانفرسايي آن جنگ نابرابر و ظالمانه بيشتر نمايان مي‌شود تا اين هر از گاهي در زمستان و زير باران و برف! اين سال،‌ سالي ايراني عربي است يا بهتر بگوييم ايراني اسلامي است. در صورتي كه گرامي‌داشت‌ها به شيوه‌ي تقويم اعراب برگزار مي‌شود. براي همين است كه ممكن است در يك سال دو بار عزاداري محرم برگزار شود!ا پس اگر وجه ديگر اين ماه اسلامي است، نمي‌توان به سادگي از كنارش گذشت. مشكل در ذهن آقايان است كه نمي‌توانند روزها را ثابت ببينند. اما در مجموع تبرك روز براي هر كس به وضعيت نفساني و رفتاري او بازمي‌گردد نه وقايع گذشته و وقايع بيانگر هويت‌هاي جمعي‌اند

سوم، نوروز ارتباطي با ماه هجري شمسي ندارد، بلكه ما توانسته‌ايم با تهيه‌ي ماه شمسي رسوم ايراني را بر آن منطبق كنيم. از سوي ديگر ما ايرانيان در طول دوازده ماه سال، جشن‌ها و مراسم بسياري داشتيم كه عمدتا جنبه‌ي آييني و ديني داشته است. از سه جشن بزرگ ايرانيان كه نوروز و سده و مهرگان بوده،‌ نوروز به صورت عمومي آن باقي ماند ه است. علاوه بر اين كه ايرانيان براي هر ماه يك روز را به جشن اختصاص داده بودند و در آن علاوه بر شادي، نام و ياد آفريدگار ايزد را نيز پاس مي‌داشتند. جدا كداميك رحمت الهي است، همه‌ي سال به زاري بودن يا شاد زيستن و در شادي از ياد خدا غافل نبودن؟ از ياد بردن اين جشن‌ها و مغفول ماندن آن در جامعه‌ي ايران، به وجهي ناشي از عنادي است كه طي قرن‌ها ظاهرگرايان اسلامي با رسوم ملي ما كرده‌ و به جاي آن ما را از ملتي شاد به ملتي عزادار تبديل كرده‌اند

چهارم، اگر ماه قمري از چنين جايگاهي برخوردار است چرا آقايان ديگر مراسم را بر حسب آن برگزار نمي‌كنند. مثلا چرا سالگرد مرگ نزديكانشان را بر اين اساس نمي‌گيرند. مگر ماه قمري فضيلت ندار؟ خب! بسم الله از خودشان مايه بگذارند

پنجم، آيا اين گونه سخن گفتن و استدلال كردن چيزي غير آن است كه استاد مطهري از آن به عوام‌زدگي و عوام‌فريبي روحانيت ياد كرده بود؟ دقيقا يادم مي‌آيد يك بار همين آقاي مشكيني در نماز جمعه براي روز كارگر گفته بود كه روز كارگر را به كارگران تبريك مي‌گويم و اين روز را بايد گرامي داشت و خداوند خودش بزرگترين كارگر عالم است!ا

دروغ، نشاني از بي‌اعتقادي

2006-08-29T09:27:00.000+03:30

سه‌شنبه 7 شهريور 1385

هر معرفتي مخصوصا حتي معارف اعتقادي داراي مراتب است و اين مراتب از شخصي به شخص ديگر متفاوت. برخي چنان از سر خلوص معتقد هستند كه در چارچوب اعتقادات همچون ماهي در آب زيست مي‌كنند. براي همين نه نيازي به تأييد دارند و نه نيازي به انكار. در هر موقعيتي هماني هستند كه هستند؛ ماهي در آب، نه گربه‌ي لب حوض يا كلاغ بالاي درخت.اين قبيل افراد نادرند و كم. سرسلسله‌ي آنان را اولياي الهي تشكيل مي‌دهند وعلي‌رغم اين كه سيره‌ي آنان در تاريخ جوامع بشري جاري و ساري بوده است، متمسكين به راه خالص آنان اندك‌اند.از اين رو، پس از آنان درجاتي از ناخالصي را مي‌بينيم تا جايي كه گاه ناخالصي حالت غالب را پيدا مي‌كند و به قول عوام، اعتقاد صرفا لقلقه‌ي زبان مي‌شود، آنهم براي بهره‌برداري از آن. يكي با نام و يكي با نان، يكي با حرص و يكي با ترس، يكي با پول و يكي با زور، يكي به آبرو و ديگري به آرزو و با حضور عوامل بسياري ديگر، اعتقادش دست كاري مي‌شود. يعني هر كسي مي‌تواند نرخي داشته باشد. اگر من ادعا (فرض محال محال نيست) بكنم كه امام زمان را ديده‌ام و بعد براي ترس از آبرو ادعاي خود را تكذيب كنم، هماني مي‌شود كه اعتقادم را به راحتي به فروش گذاشته‌ام و آن چه آن را اعتقاد گفته‌ام، چيزي نبوده است براي فريب عوام. والا اگر چنين چيزي حقيقي بوده است، ديگر نمي‌توان انكارش كرد. انكارش به معناي غير حقيقي و غيرواقعي بودن اصل ادعا است. در اين صورت خود ادعا دروغي بوده است براي كسب موقعيتي كه آن موقعيت با مجموعه‌ توانايي‌هاي من به دست نمي‌آيد. حديث بسياري از آقايان در اين مرز و بوم كه به راحتي دروغ مي‌گويند چنين است

تصفيه‌ي بچه‌هاي خوب از ايران

2006-08-26T11:02:00.000+03:30

شنبه 4 شهريور 1385

دوستم يساولي كه خبرنگار سرويس اجتماعي روزنامه‌ي ايران بود، از تصفيه در روزنامه‌ي ايران نوشته است.تصفيه‌اي با هدف حذف تمام نيروهاي جوان غيرهمفكر با دولت احمدي‌نژاد. دولتي كه به ادعاي خودش در خدمت به مردم و مملكت و دين، رو دست تمام دولت‌ها زده است. در ركود بازار از رونق اقتصادي و با تزريق پول نفت از كاهش تورم و از متلك‌گويي و آب‌زيركاهي به نشاط ياد مي‌كند. چنين دولتي طبيعي است كه مهرورزانه نيز تصفيه كند. نوشته‌ي يساولي را با عنوان كودتاي آرام در روزنامه‌ي ايران بخوانيد

احمدي‌نژاد و دروغ

2006-08-20T15:38:00.000+03:30

يك‌شنبه 29 مرداد 1385

از احمدي‌نژاد تصوير يك مسلمان معتقد را داريم. حداقل به ظاهر. بارها در تلويزيون ديده‌ايمش كه اول وقت نماز مي‌خواند. حتي وقتي براي افتتاح تونل رسالت رفت، برايش فرشي دوازده متري بردند تا اول وقت نماز بخواند. و الهام هم پشت سرش بايستد. پس احتمالا او دروغ نمي‌گويد؛ مگر نه اين كه از قديم به ما نيز گفته‌اند دروغگو دشمن خداست. او ذوب در ولايت است و عاشق امام زمان (ع). پس نمي‌تواند دروغ بگويد. احتمالا آن قطعه‌ از گفت و گويش با آيت‌الله جوادي آملي كه با احساس خاصي درباره‌ي هاله‌ي نوري كه در سازمان ملل اطرافش را فرا گرفته بود، سخن مي‌گفت نيز واقعي نبود. همه‌ي آن‌ها را دشمنان اسلام و انقلاب ساخته‌اند كه ما را گول بزنند. و الا كسي كه نمازش را اول وقت مي‌خواند و تمام اميدش فرج امام زمان (ع) است نمي‌تواند دروغ بگويد. ببينيد اين دشمنان اسلام چقدر پست هستند كه براي رسيدن به اغراض خود براي مردي كه خداوند و امام زمان فرستاده است تا ما را از نكبت نجات دهد چه پاپوش‌هايي درمي‌آورند. بدبخت‌هاي بيچاره آنقدر بي‌كار هستند كه از جلسه‌ي حضور احمدي‌نژاد نزد آيت‌الله جوادي فيلم درست مي‌كنند و صداگذاري مي‌كنند تا از او چهره‌ي بدي بسازند. اكنون احمدي‌نژاد منكر بيان اين مطلب شده است. همان طور كه منكر بردن نفت بر سر سفره‌هاي مردم شده است. همان طور كه منكر تورم مي‌شود. همان طور كه منكر بي‌رونقي توليد مي‌شود. همان طور كه منكر فاميل‌بازي در پست‌هاي دولتي مي‌شود. همه‌ي اين‌ها دروغي بيش نيست كه به او بسته‌اند. خدا لعنت كند اين دروغگويان را

احمدي‌نژاد و ايدئولوژي روستايي

2006-08-13T15:44:00.000+03:30

يكشنبه 22 مرداد ماه 1385

احمدي‌نژاد هم وبلاگ نويس شد. او در اولين نوشته‌اش به نكاتي اشاره كرده‌ است كه براي من جالب است. هميشه در بين دوستان گفته‌ام كه انقلاب اسلامي هر چند انقلابي شهري بود،‌ ولي به كام روستاييان شد. به عبارتي ديگر در انقلاب اسلامي در نهايت ايدئولوژي زندگي روستايي حاكميت را به دست گرفت. روستاييان براي اولين بار توانسته بودند بر شهر مسلط شوند و اين بزرگترين فرصتي بود تا بتوانند با تمام مظاهر شهرنشيني در افتند و تا آن‌ جا كه در توان دارند به تخريب آن مشغول شوند. هر چند اين تخريب به قول دكتر شيخاوندي با مهاجرت روستاييان به شهر در دوره‌ي جديد شكل‌ گرفته است ولي معتقدم بعد از انقلاب با سلطه‌ي ايدئولوژي زندگي روستايي بر شهر بيش از پيش شده است. نزاعي كه در طول دهه‌ي شصت و در دولت احمدي‌نژاد با مظاهر زندگي شهري مي‌شود ناشي از توفق اين ايدئولوژي است. ريشه‌ي آن نيز تاحدود بسياري مشخص است. بعد از انقلاب روحانيون مصادر امور را به عهده گرفتند كه اكثريت آنان زاده‌ي روستا هستند و جهان‌بيني‌شان نيز روستايي است. جهان‌بيني روستايي، ايدئولوژي روستايي توليد مي‌كند. اين كه آنان از تمام مظاهر زندگي شهري بر ظاهر زندگي و آمد و شد مردم در كوچه و خيابان دست گذاشتند، و بيش از باطن اسلامي به ظاهر اسلامي تأكيد كردند و اين كه در آن دهه روستاها بيش از شهرها طعم توسعه را چشيدند، نشاني از حساسيت روستايي آنان داشته است(البته نتايج اين اقدامات بماند)
اكنون كه احمدي‌نژاد در وبلاگش نوشته است در خانواده‌اي تهديست از روستايي دورافتاده از توابع گرمسار متولد شده است، و كمال شهرنشيني را به سخره گرفته است، تقابل‌هاي او با زندگي و مظاهر شهري قابل لمس شده است. اين كه او تمام تحولات دانشگاه پيش از انقلاب را در اين مي‌بيند كه شاه مي‌خواست با تزريق بي‌بند و باري و ترويج فساد و فحشا در دانشگاه‌ها انگيزه‌هاي اسلامي و انقلابي را در دانشجويان بخشكاند، ريشه در همين تقابل شهر و روستا دارد. احمدي‌نژاد يك روستايي تمام عيار است و احتمالا بر آن نيز فخر مي‌فروشد. اما ايدئولوژي روستايي در نهايت سازنده نيست

فراموشي مسؤوليت اصلي

2006-08-02T18:32:00.000+03:30

چهارشنبه 11 مرداد 1385

ديروز حوالي نه و نيم صبح از بلوار كشاورز وارد خيابان فلسطين شدم كه ترافيك بسيار سنگيني داشت. جلوتر كه آمدم متوجه شدم در ميدان به طرفداري از حزب‌الله لبنان بسيجيان جمع شده‌اند. پليس از سه راه ايتاليا راه را بسته بود. به ستواني كه ايستاده بود گفتم بهتر است راه را از ابتداي فلسطين ببنديد و اتومبيل‌ها را به سمت خيابان وصال هدايت كنيد. آنجا ترافيك رواني دارد. در اين صورت نه آنجا راه‌بندان مي‌شود و نه اينجا. ضرورت آن هم اين است كه اين جا بيمارستان مصطفي خميني است و احتمال آمدن آمبولانس‌ وجود دارد كه در اين صورت بيمار در راه‌بندان مي‌ماند. حالا كه هر روز چنين اجتماعاتي برگزار مي‌شود بهترين چاره اين است. پاسخ داد مي‌دانيم كه اين راه بهتري است ولي فعلا ما تعيين نمي‌كنيم از كجا ببنديم. اين لبنان و فلسطين است كه تصميم مي‌گيرد. گفتم اين كه پاسخ نشد. شما افسر پليس هستيد. گفت فرمانده‌ي كساني كه جمع مي‌شوند بايد بگويد. رفتم به ميدان فلسطين. بسيجيان پايگاه مالك اشتر بودند كه روزگاري به آنجا تعلق داشتم. هر چند اكنون عمدتا جواناني آمده بودند كه تجربه‌ي جنگي نداشتند. به هر صورت در آن‌جا نيز با فردي گفت و گو كردم كه گفت اصلا به ما ربطي ندارد. حتي اگر راه باز هم باشد مزاحم ما نيست ما كار خودمان را مي‌كنيم. در آن جا دو ستوان ديگر را يافتم كه با بي‌سيم اين طرف و آن طرف مي‌رفتند و خود را حسابي گرفتار نشان مي‌دادند. به هر دو همان مطلب را گفتم. گفتند دستور از بالا است كه از كجا بسته شود. گفتم خب شما مشكل را به اطلاع آنان برسانيد. گفتند حتما خودشان مي‌دانند اصلا شما اطلاع بده! داخل خيابان طالقاني سرهنگي را ديدم كه با هيكل بزرگش داخل بنز الگانس نشسته بود. به او ماجرا را گفتم. اول از خودش سر باز كرد و گفت محدوده‌ي بستن را ما معلوم نمي‌كنيم. مي‌گويند و ما اجرا مي‌كنيم كه گفتم شما به عنوان افسر ارشد راهنمايي بايد مشكل را به بالاتر اطلاع دهيد. با بي‌ميلي گفت ما گفته‌ايم ولي كاري نمي‌كنند. البته من بعيد مي‌دانم هيچ كدامشان گفته باشند هر چند احتمالا بالايي‌ها هم كاري نمي كنند

در اين خراب شده هميشه همين طور است كه توجه به يك مسؤوليت، موجب فراموشي مسؤوليت اصلي مي‌شود. براي پليس راهنمايي و رانندگي مسؤوليت اصلي برگزاري هر چه بهتر آن مراسم نيست. او بايد بهترين راه را براي كنترل ترافيك بيابد كه نمي‌يابد و از خود سلب مسؤوليت مي‌كند

نسبت دموكراسي و ديكتاتوري

2006-07-19T10:43:00.000+03:30

چهارشنبه 28 تير 1385

گرايش به دموكراسي سرنوشت مقدر همه‌ي ما انسان‌هاست و نه فقط در عرصه‌ي سياست،‌ كه در كل حيات فكري و فرهنگي جوامع اجتناب‌ناپذير مي‌نمايد ... اما ... سياليت قابل توجهي كه دموكراسي به حيات سياسي مي‌بخشد، پيدايش ديكتاتوري‌ها را امكان‌پذير مي‌كند. به سخن ديگر، ديكتاتوري فقط يكي از راه‌هايي است كه جامعه‌ي دموكراتيك ممكن است براي حل مشكلات خود در پيش بگيرد. ... همان‌طور كه دموكراسي سياسي گسترده‌تر مي‌شود و گروه‌هاي جديدي به عرصه‌ي سياست پا مي‌گذارند،‌ فعاليت ناشيانه‌ي آن‌ها مي‌تواند به شرايط بحراني و انسداد سياسي بينجامد، يعني شرايطي كه در آن سازوكارهاي تصميم‌گيري سياسي كاملا فلج مي‌شود. در چنين شرايطي مدار فرايند سياسي كوتاه شده و جامعه به دوران ديكتاتوري پا مي‌گذارد. اين خطر دقيقا جوامعي را تهديد مي‌كند كه در آن‌ها دموكراسي سياسي دفعتا به رشد كامل رسيده باشد. ... در مراحل اوليه‌ي مردم‌سالاري‌گرايي فرايند تصميم‌گيري سياسي در اختيار گروه‌هاي نخبه‌اي است كه كم و بيش متحانس‌اند. از آن جا كه مشاركت هنوز همگاني نيست، توده‌ها نمي‌توانند بر سياست‌هاي حكومت تأثير بگذارند و آن‌هايي كه عملا قدرت سياسي را در چنگ داشته‌اند، مي‌دانند كه چه كارهايي واقعا عملي است و معمولا به طرح‌هاي آرمان‌خواهانه متوسل نمي‌شوند. اما آن‌گاه كه مشاركت همگاني مي‌شود، گروه‌هايي كه هيچ شناختي از واقعيات سياسي ندارند يكباره وظايف سياسي بر عهده مي‌گيرند. حاصل كار پيدايش وضعيتي تضادآميز است. اقشار و گروه‌هايي كه تفكر سياسي واقع‌گرا دارند مجبورند با مردمي كه اولين تماس‌هاي خود را با سياست تجربه مي‌كنند به همكاري بپردازند يا بر عكس وارد مبارزه شوند. ... پس مردم‌سالاري‌گرايي يا مردمي‌شدن به معناي از دست رفتن تجانس ميان نخبگان حاكم است. ... هر چند مردمي‌شدن حيات سياسي در آغاز گرايش‌هاي چپ را تقويت مي‌كند، اما اصلا عجيب نيست كه جريان‌هاي محافظه‌كار يا ارتجاعي در يك رقابت آزاد نيروهاي سياسي دست بالا را پيدا كنند ... پيش از آن كه دموكراسي حاصل آيد و در عمل آزموده شود،‌ معمولا چنين فرض مي‌شود كه اين نظام جديد به حاكميت خرد خواهد انجاميد و قدرت سياسي را به مردمي واگذار خواهد كرد كه خردگرا و خردمندند... اما اندك اندك آشكار مي‌شود كه در كنار دموكراسي خِرد، نوع ديگري از دموكراسي كه مي‌توان آن را دموكراسي فشار خواند نيز ظاهر مي‌شود ... دموكراسي آن گونه كه امروز مشاهده مي‌شود، ضرورتا ابزار خردگرايي نيست بلكه به خوبي مي‌تواند همچون اسباب بيان فشارهاي عاطفي لحظه‌اي عمل كند ... دموكراسي رسما فرد را آزاد مي‌كند، اما فرد ممكن است حقي را كه به او داده شده، يعني حق عمل مطابق وجدان خويش را به كناري نهد و به ناشناسي و غرق‌شدن در آن چه توده‌ي مردم مي‌كنند، پناه برد

بخشي از كتاب «دموكراتيك شدن فرهنگ» اثر كارل مانهايم ترجمه‌ي پرويز اجلالي انتشارات نشر ني

روزنامه‌نگاران و جشنواره‌ي مطبوعات

2006-07-12T16:02:00.000+03:30

چهارشنبه 21 تير ماه 1385

سال 83 پژوهشي براي دفتر مطالعات و توسعه‌ي رسانه‌ها با عنوان «بررسي رفتار و نگرش روزنامه‌نگاران در مورد بخش مسابقه‌ي جشنواره‌ي مطبوعات» انجام دادم. براي انجام آن با تعدادي از روزنامه‌نگاران راست و چپ و رؤساي وقت انجمن صنفي و انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان گفت و گو كردم و پس از تدوين چارچوبي مفهومي و تهيه‌ي پرسشنامه از تمام روزنامه نگاران نشريه‌هاي موجود در تهران نمونه‌گيري كردم و نتايجش را در گزارشي شرح دادم. در همان سال خلاصه‌اي از آن در برخي روزنامه‌ها به چاپ رسيد. در زمستان سال پيش از كارفرما خواست مقاله‌اي علمي از آن تهيه كنم تا در نشريه‌ي رسانه به چاپ رسد. مقاله تهيه و پذيرفته شد ولي در شماره شصت و سه‌ي فصلنامه‌ي رسانه به چاپ نرسيد

همان موقع حدس بر اين بود كه امسال جشنواره برگزار نخواهد شد و توليت انجمن صنفي لغو خواهد شد؛ چرا كه در آن مقاله تصريح شده بود از ميان گزينه‌هاي موجود، از ديدگاه بيشتر روزنامه‌نگاران برگزاري مسابقه توسط انجمن ارجحيت دارد. به عبارتي ديگر در اين زمينه انجمن اولويت اول را دارد. اما با تغيير دولت و تفاوت نگرش آنان با هيأت مديره‌ي كنوني انجمن مشخص بود كه عدم چاپ اين مقاله توجيه سياسي دارد. به هر صورت مقاله در سايت دفتر مطالعات و توسعه‌ي رسانه‌ها گذارده شد

عشق، شيادي يا عوام‌فريبي؟

2006-07-10T16:26:00.000+03:30

دوشنبه 19 تير ماه 1385

خبري اين گونه به ايميلم رسيد. البته چون مربوط به آرشيو است نتوانستم لينك آن را بگذارم. به هر حال خبر خواندني است:ا

ايرنا:معاون اماكن متبركه آستان قدس رضوي گفت: بيش از 50 هزار نفر از مشتاقان و ارادتمندان حضرت امام رضا در ايام تعطيلات نورزي از راه دور با تلفن به ساحت آنحضرت سلام و عرض ادب كردند. سيد احمد علوي مؤذن به خبرنگار ايرنا افزود: ارادتمندان به حضرت ثامن‌الائمه از نقاط مختلف داخل و خارج از كشور با گرفتن شماره تلفن‌هاي حرم مطهر رضوي از راه دور با آن امام همام ارتباط برقرار مي‌كنند. وي اعلام كرد: مركز مخابرات حرم مطهر تلفن‌هاي مشتاقان را به بيت خدام و يا فراشان كه در نزديكي روضه منوره حضرت رضا واقع است،‌ متصل و سپس خادم گوشي تلفن را به سوي ضريح مطهر گرفته و تماس گيرنده از راه دور به حضرت رضا سلام و عرض ادب مي‌كند. علوي گفت: طي پارسال يك ميليون و 23 هزار و 269 نفر مشتاق از راه دور با برقراري تماس تلفني با حرم مطهر رضوي به حضرت ثامن الحجج سلام كردند

يك منازعه: جامعه‌شناسي، امر سياسي و امر اجتماعي

2006-07-05T09:59:00.000+03:30

چهارشنبه 14 تيرماه 1385

مدتي پيش دكتر گودرزي در زاويه‌ي ديد، مطلبي با عنوان ترديد در تحليل‌هاي جامعه‌شناسانه نوشت كه به نقد تحليل‌هاي مربوط به تحولات اجتماعي وسياسي ايران در دوران اصلاحات و انتخابات آخر مربوط مي‌شود. ايشان به سه دليل كه اشاراتي به‌جا است، اين تحليل‌ها را ناقص بيان كرده‌اند

پس از آن دكتر سراج‌زاده پاسخي نگاشتند كه با عنوان جامعه‌شناسي و سياست در همان وبلاگ آمد و تحليل‌هايي را كه به موضوع تاخر فرهنگی یا ناهمزمانی تغییرات اجتماعی و سیاسی و نیز توانایی و یا ناتوانی بازیگران سیاسی در رقم زدن رویدادهای سیاسی توجه نکردند ناتوان دانستند و تأكيد كردند كه درهمان هنگام تحليل‌هاي ديگري نيز بود كه از قوت لازم برخوردار بوده است

نفر سوم دكتر كاشي بود كه به داوري اين دو ديدگاه نشست و با عنوان منطق مستقل امر سياسي نظرات خود را نگاشت. ايشان البته همه چيز را از بيخ منكر شدند و با اشاره به استقلال امر سياسي نتيجه گرفتند كه استیلای جامعه شناسی بر فهم امر سیاسی سبب شده بود كه همه راه خطا بروند

من نظرم را البته در كامنتي براي دكتر كاشي نوشته‌ام كه در اين جا نيز به آن اشاره مي‌كنم. اول آن كه موضع دكتر گودرزي و سراج‌زاده را نقد دروني يافتم و بيشتر در دفاع از جامعه‌شناسي ولي موضع دكتر كاشي نقدي از بيرون و در رد جامعه‌شناسي. دوم دكتر كاشي بين امر اجتماعي و امر جامعه‌شناسي رابطه‌ي تساوي و بين امر سياسي و امر جامعه‌شناسي رابطه‌ي تباين ديده است. اين نگاه به لحاظ منطقي ايراد دارد.چرا كه رابطه‌ي جامعه‌شناسي با امور اجتماعي و سياسي، رابطه‌ي عموم و خصوص مطلق است. يعني جامعه‌شناسي اعم از امور اجتماعي و سياسي و فرهنگي است. براي همين توان تحليل اين امور را دارد. امر سياسي هر قدر هم كه مستقل باشد،‌ در تور جامعه‌شناسي گير مي‌كند و جامعه‌شناسي اين توان را دارد كه آن را مورد تجزيه و تحليل قرار دهد. دكتر كاشي از نقد دكتر گودرزي براي خود مصادره به مطلوب كرده است و ناتواني جامعه‌شناختي اصلاح‌طلبان را در نقد و فهم شرايط موجود،‌ به ناتواني جامعه‌شناسي در نقد و فهم آن شرايط تعميم داده‌اند؛ تعميمي كه در نوشته‌ي دكتر گودرزي نيست. من تحليل مه‌زود را مي‌پذيرم كه نگاه دكتر كاشي تاحدودي محافظه‌كارانه شده است

نكته‌ي ديگر اين كه در تحليل ماجراي انتخابات نمي‌توانم از فعال شدن نخبگان نظامي و تأثير سازماندهي نيمه‌نظامي آنان در فضاي شكل‌گرفته و هدايت آراي توده چشم‌پوشي كنيم، همان كه مانهايم نيز به آن اشاراتي دارد و در مطلب بعد خواهم نوشت

به ياد جهانبگلو

2006-07-02T12:58:00.000+03:30

يك شنبه 11 تير ماه 1385

دكتر جهانبگلو همچنان در زندان است و هيچ خبري از او نداريم. يعني نمي‌گذارند خبري درز پيدا ‌كند. اين هم شيوه‌ي قضايي جمهوري اسلامي است

روزنامه‌ي اعتماد ملي گفت و گوي او را با دالايي لاماي چهاردهم، رهبر معنوي تبتي‌ها به چاپ رسانده است. اين مصاحبه را به ياد اين انسان فرهيخته و دوست‌داشتني، دكتر رامين جهانبگلو بخوانيم

به اميد آزاداي‌اش

بازتاب سخنراني دكتر اباذري

2006-06-28T15:56:00.000+03:30

چهارشنبه 7 تير ماه 1385

دوستان به خاطر دارند، روز دوم همايش مسائل علوم اجتماعي ايران، به برگزاري ميزگرد مسائل نظري علوم اجتماعي گذشت. يكي از سخنرانان دكتر اباذري بود كه به تندي به چهار سخنران از پنج سخنران قبل از خود تاخت و بيشتر حاضران را نسبت به نحوه‌ي و محتواي گفتارش رنجاند. ايشان درباره‌ي سخنان دكتر آزاد چيزي نگفت! از همان موقع در دبيرخانه‌ي دائم همايش بررسي مسائل علوم اجتماعي ايران در اين باره گفت و گو شد. اخيرا آقاي خليلي آن حادثه را از زاويه‌اي و با عنوان علم به مثابه چارچوب اخلاقي، اخلاق به مثابه اصول علمي كاويده است كه علاقه‌مندان را به خواندن آن دعوت مي‌كنم

دغدغه‌ي ماندگار خشايار شاه

2006-06-27T16:33:00.000+03:30

سه شنبه 6 تير ماه 1385

خواست خدا در زمين آشوب نيست. بلكه صلح، نعمت و حكومت خوب است

اين جمله را از نامه‌اي نوشتم كه توسط خشايار شاه نوشته و به دست حجاران بر روي سنگ مرمري به خط ميخي حك شده است. اين نامه اكنون در تخت جمشيد نگهداري مي‌شود و در كنار آن ترجمه‌اش بر تابلويي نصب است

اين جمله را در يك ماه گذشته بارها خوانده‌ام و ديدم، جمله‌ي نغز و پرمغزي است و چيزي كم ندارد. شعاري است كه هنوز انسانيت آن را سر مي‌دهد و برايش تلاش مي‌كند. شعاري كه همچنان پس از دوهزار و پانصد سال زنده مانده است و دغدغه‌ي بشر قرن بيست و يك نيز هست. دست‌يافتن به صلح و دوري از جنگ و خشونت در روابط بين فردي و بين‌المللي، وجود نعمت براي گذران نسبتا آرام و سالم چند صباح زندگي تا دغدغه‌ي نان و مسكن و آن چه براي گذران زندگي روزانه و روزمره لازم است،‌ نداشته باشي تا بتواني به كشف استعدادهاي وجودي خودت و جامعه‌ات نايل آيي و حكومت خوب تا حرمت انساني‌ات را پاس دارد و به خود حق ندهد به حريمت به هر بهانه‌اي تجاوز كند. اول بار اين تجاوز را از سوي جمشيد ديديم و قطعا خشايار شاه به خوبي آن را در خاطر خود داشته است. جمشيد وقتي به همه چيز رسيد و فرمانروايان جهان را در پيروي از خود ديد و آبادي ايران‌زمين را نويد داد و مردم را در نعمت ديد، گفت: گر ايدون كه دانيد من كردم اين / مرا خواند بايد جهان آفرين

از اين پس رفتار او نيز تغيير كرد و خود را قدرت مطلقه خواند و رفتار مستبدانه‌اش خرد را از او دور كرد. فردوسي در اين باره چنين آورده است: بر او تيره شد فره ايزدي / به گژي گراييد و نابخردي

هر چند تعريف حكومت خوب در آن دوران با دوران ما متفاوت است و نيز آن چه آنان از نعمت مراد مي‌كردند با آن چه ما مراد مي‌كنيم متفاوت است، ولي همچنان صلح، نعمت و حكومت خوب دغدغه و هدف ما نيز هست

نكته‌ي ديگر اين كه اگر اين جمله را افلاطون گفته بود،‌ اكنون صدها شرح فلسفي بر آن نوشته بودند ولي ما ميراث خود را بر تابلويي در موزه‌اي دورافتاده نگهداري مي‌كنيم و از هر صد بازديدكننده يكي هم آن را به درستي نمي‌خواند. گنجينه‌هايمان را نيز به باد داده‌ايم و وقتي مي‌خواهيم از صلح و حكومت خوب بنويسيم،‌در ابتداي نوشته‌مان نقل قولي از متفكران يونان و مغرب‌زمين مي‌آوريم و از خودكاوي درمانده‌ايم

به ياد دكتر علي شريعتي

2006-06-20T14:57:00.000+03:30

دوشنبه 30 خرداد 1385

ديروز را به حسينيه‌ي ارشاد رفتم.عليجاني و سوسن شريعتي و آقاجري سخنراني داشتند. هر سه را نشستم. پس از سال‌ها براي اولين بار بود كه اين طور سه سخنراني را به طور كامل گوش مي‌دادم. هر سه شنيدني بودند. عليجاني قرائتي ديگر از امت و امامت شريعتي داد كه در كتابش نيز به آن پرداخته است. اين كه دموكراسي هدايت شده‌ي شريعتي فقط و فقط پاسخي است به تعارض دموكراسي و نصب در شيعه و فقط مربوط به آن دوره‌ي تاريخي و اكنون ديگر زمان دموكراسي هدايت‌شده گذشته است و بشر كنوني نيازي به آن ندارد

سوسن شريعتي نيز بازگشت به خويشتن شريعتي را كاويد و با برشمردن سه نوع رويكرد به سنت، يعني بنيادگرايي، سنت‌گرايي حسرت‌خورانه و طرد سنت و آسيميلاسيون در مدرنيته، از نظر شريعتي بازگشت به سنت را تحصيل حاصل دانست؛ چرا كه در كشورهايي چون ايران، ما در سنت زيست مي‌كنيم و ديگر بازگشت به آن بي‌معنا است. شريعتي با اين نقد به شناسايي خويشتن تاريخي‌مان مي‌نشيند و نسبت ما را با آن بيان مي‌كند و نحوه‌ي مواجهه‌ي ما در دوران كنوني بازمي‌نماياند

آقاجري با شور و منطقي سخن مي‌گفت كه در شريعتي مي‌ديديم. اما احتياط او را در پيش نگرفته بود. از عدالت در ديدگاه شريعتي گفت و به مقايسه‌ي آن با ديدگاه‌هاي باستاني ايراني، يوناني،‌هندي و كنفسيوسي و ديدگاه‌هاي نوين ليبرالي و سوسياليستي و فاشيستي و ناسازگاري بي‌مانندش با عدالت فاشيستي سخن گفت. اين كه او قسط را برتر از عدالت مي‌ديد و عدالت را بي‌ آزادي و عرفان و عشق ناكافي مي‌شمرد. اين كه در عدالت فاشيستي همه چيز در فرد رهبر خلاصه مي‌شود و اوست كه خور و خواب را به ديگراني كه حيوان مي‌خواهدشان ارزاني مي‌كند. در آخر به صحراي كربلا زد و از نتيجه‌ي عدالت فقهي را همين برخورد با زنان در ميدان هفت تير دانست و گفت كه در تاريخ خوانده‌ام ابن زياد پاسخ اعتراض را به خشونت و سركوب مي‌داد و بعد از زندانيان سياسي و دانشجويان نيز ياد كرد

به هر روي، ديروز قرائتي شجاعانه از شريعتي طرح شد. بر خلاف قرائتي كه برخي از دوستان اين روزها دارند و تلاش خود را بر حذف گذاشته‌اند نه نقد و بازسازي

حقوق بشر ما برتر است

2006-06-14T12:21:00.000+03:30

چهارشنبه 24 خرداد ماه 1385
می گوید، یک عده می خواهند چهره ی جمهوری اسلامی را خشن نشان دهند و طوری رفتار می کنند که بگویند در نظام مقدس ما حقوق بشر رعایت نمی شود. ما پدر آنها را درمی آوریم. قلم پایشان را خرد می کنیم. دستبند به دستشان می زنیم و روانه ی زندانشان می کنیم تا بفهمند حرف مفت می زنند. زندان های ما خودش دانشگاه بزرگی است که آدم ها زود می فهمند حرفشان مفت است. حقوق بشری که در این نظام رعایت می شود و مبنای عمل است، در هیچ کجای دنیا نیست. آنها باید بیایند و حقوق بشر را از ما بیاموزند. ما آموزه های بلندی داریم که در دستان ضابطانمان است که اگر کسی بگوید حقوق بشر نیست توی سرش می زنیم تا حقوق بشر را درک کند، تا مغز استخوانش درک کند. بیهوده نیست که ما قتلهای زنجیره ای داشتیم. آنهایی را که می گفتند حقوق بشر نیست، نیست می کردیم تا بر هستی حقوق بشر صحه بگذاریم. ما بزرگترین مدافع حقوق بشر در عالم امکان هستیم و اجازه نمی دهیم یک مشت ضعیفه با تعدادی مرد زن ذلیل بگویند حقوق زنان کو؟ اگر کارمندی، که حقوقت را سر ماه می گیری و اگر خانه دار هستی نفقه ات را از شوهرت می گیری. حقوق بشر از این بالاتر! یعنی چه که می آیی در خیابان، جلوی مرد اجنبی و نامحرم، صدایت را بلند می کنی که حقوقم کو؟ اصلا از شوهرت، از همسرت، از بزرگترت اجازه گرفته ای؟ اگر هم اجازه بدهد، باید چند ریگ زیر زبانت بگذاری تا نامحرم صدایت را نشوند. ما آمده ایم تا حقوق بشر را برپا کنیم. ما همه ی هدفمان حقوق بشر است. اما مسأله این است که یک مشت غرب زده، فکر می کنند حقوق بشر همان سی ماده ای است که غربی ها نوشته اند. نه آقا! ما یک حقوق بشری داریم که اگر بیان کنیم، تمام عالم تا آخرالزمان دهانش باز می ماند و هاج و واج نمی تواند سخنی بگوید. حقوق بشر ما برتر از همه است. مشکل این است که ما فرصت نکرده ایم حقوق بشرمان را بگوییم و تعریف کنیم. این هم نقشه ی استکبار جهانی است که ما را هر روز با مشکلات بسیاری مواجه می کند که فرصت نکنیم آموزه های حقه ی خود را پیاده کنیم

موخره: خداوند دکتر شهیدی را عمر دهد. از قول ایشان شنیدم که می گفت: مشکل آقایان این است که به جای آن که اسلام را سوار کنند، پیاده کرده اند

اعتراض ملي به بحرين

2006-06-13T10:12:00.001+03:30

سه‌شنبه 23 خرداد 1385

امروز از طرف يكي از دوستان ايميلي به دستم رسيد كه حكايت از آن داشت كه بحرين، دانشگاهي با عنوان جعلي «خليج عرب» تأسيس كرده است. بحرين كه تا چهار دهه پيش بخشي از خاك ايران بود، اكنون گوي سبقت را از اسلاف عرب خود ربوده است و در صدد جعل تاريخ و رسميت دادن به اين نام است. همان‌گونه كه ايرانيان وطن‌خواه در اعتراض پردامنه‌ي خود به جعل و اقدام مؤسسه‌ي نشنال جئوگرافيك، موجب عقب‌نشني آن مؤسسه و عذرخواهي و اصلاح نقشه‌ها شدند، اكنون نيز بايد در مقابل اين اقدام عرب‌هاي ايراني‌ستيز كه هويت‌شان از قرن‌ها اقتدار ايران شكل گرفته،‌ ايستاد و موج بزرگي از اعتراض را روانه‌ي آنان كرد؛ موجي كه همچون سونامي بحرين را درنوردد و اعتراض جهانيان را نيز با خود به همراه آورد. براي اعتراض به اين اقدام بحرين، به اين سايت برويد. پس از ورود به سايت، روي كلمه‌ي انگليسي «ساين د پتيتيون» كليك كنيد و در آن جا نام و نام خانوادگي،‌ ايميل و كامنت خود را ثبت كنيد
http://www.petitiononline.com/00482951
البته بايد راه‌هاي ديگر اعتراض را نيز بيابيم. مثلا آيا مي‌شود جلوي سفارت بحرين تظاهرات به راه انداخت؟ برو و بچه‌هاي دانشجو دست به كار شوند و مردم را نيز به اعتراض دعوت كنند. سايت اين دانشكده با عنوان جعلي خليج عرب را نيز ببينيد

عذرخواهي به‌هنگام، عذرخواهي دير‌هنگام

2006-05-31T18:29:00.000+03:30

چهارشنبه 10 خرداد 1385

هنوز هم معتقدم اگر همان ابتدا به طور رسمي و مشخص از كشيدن و چاپ كاريكاتور عذرخواهي مي‌شد و اين عذرخواهي از كاريكاتوريست شروع و به مدير روزنامه و وزير كشور مي‌رسيد و از رسانه‌هاي عمومي نيز پخش مي‌شد، ماجرا دامن نمي‌گرفت. و نمايندگان مجلس به جاي تحريص و نمك پاشيدن بر زخم، به مجموعه‌ي عذرخواهان و پيگيران قانوني ماجرا مي‌پيوستند، بلوايي شكل نمي‌گرفت و بي‌گناهاني كشته و زخمي نمي‌شدند. و پان ترك‌ها و و دشمنان ايران يكپارچه از آن چنين سود نمي‌برند. البته عذرخواهي دير هنگام،‌ نشان استيصال است و عذرخواهي به‌هنگام،‌ نشان كرامت و احترام و مردم فرق اين دو را خوب مي‌دانند. براي همين است كه عذرخواهي ديگر اثري نداشت. برخي مي‌گويند خواسته‌هاي ترك‌ها چنان بود كه اگر عذرخواهي هم مي‌شد مردم اعتراض خود را مي‌كردند. اين سخن،‌ را نمي‌پذيرم و آن را ايده‌‌اي پان‌تركي مي‌دانم

ما اصولا فرهنگ عذرخواهي نداريم. حتي در رفتارهاي روزمره‌مان نيز بلد نيستيم از يكديگر عذرخواهي كنيم. وقتي در پياده‌رو دو نفر از سر بي‌توجهي به يكديگر تنه مي‌زنند، به جاي عذرخواهي از يكديگر، به هم به اخم مي‌نگرند و زير لب يا به صداي بلند توهين هم مي‌كنند. به ندرت مي‌توان ديد،‌ ماجرا به عذرخواهي برسد. وقتي در سطح اجتماعي چنين هستيم، مشخص است كه حكومت اقتدارگرايي كه به غير از صداي خودش هيچ صدايي را نمي‌شنود،‌ توان عذرخواهي داشته باشد. عذرخواهي‌اش از سر استيصال است. مگر در ماجراي خوزستان نبود كه پس از بر پا شدن اولين بلوا استاندار خوزستان نامه‌ي ابطحي را تكذيب كرد. در صورتي كه ده روز قبل از آن خيرخواهان به او گفته بودند كه عذرخواهي كن و او به اين خيال بود كه اتفاقي نخواهد افتاد

ماجراي آذربايجان از چيزي شروع شد كه به راحتي مي‌توانستيم آن را مديريت كنيم، ولي اكنون به جايي رسيده است كه آينده‌اي مبهم‌تر را براي ما به تصوير مي‌كشد. مديريت امنيتي و نظامي ناتوان از فهم امور اجتماعي و برخورد درست با آن است و در نهايت كشور را به باد خواهد داد. اكنون كار بسيار دشوار شده است. هر چند راه باريكي مانده است

مانای مظلوم، عقل گم شده و سخافت رفتار

2006-05-24T15:42:00.000+03:30

چهارشنبه 3 خرداد 1385

وقتی کاریکاتور را می بینی و بعد این جنجال را بر خیلی از امور ایمان می آوری. این که اعتراضات تقریبا می تواند ربطی به آن نداشته باشد؛چرا که کاریکاتور آن قدر بی اهمیت است که ماجرا می توانست با یک عذرخواهی ساده و اولیه حل شود. اما بهانه ای می شود برای این که اولا مردم به یاد خواسته های متراکم شده ی خود بیافتند و رفتارهای جمعی غیر عقلانی را رقم بزنند و دوم پان ترک ها از موضوع بیشترین بهره برداری را ببرند و هیزم بر این آتش بریزند و دامنه ی آن را افزون کنند. به هر صورت، ماجرا نشان می دهد که به دلایل عدیده اقوام، زمینه های مستعدی برای ایجاد بحران های ملی دارند. این زمینه ها نه در روزنامه ی ایران و قلم مانای مظلوم، بلکه در عملکرد بیست و پنج ساله ی حاکمان مستتر است و مانا و روزنامه ی ایران در این میان قربانیانی بیش نیستند؟ نیستانی که فقط کاریکاتور را کشیده است، و بدون این که عامل معنوی جرم وجود داشته باشد و تو از دیدن کاریکاتور به خوبی آن را می فهمی، مجرم و نه متهم شناخته و دستگیر می شود، ولی جدایی طلبان و شونیست هایی که مردم بی اطلاع را به خیابان ها کشاندند و خود کناری به تماشا ایستادند و مردم بی گناه و مظلوم و عواممان را سیبل نزاع قرار دادند تا از له شدن وجودشان برای خود پله ی ترقی بسازند، حق دارند (مگر آقایان نگفتند احساسات مردم در این باره قابل احترام است) در کجای این رفتارهای شونیست ها و حضرات می توان عقلانیت و منافع ملی را یافت
دوم، بر این ایمان می آوری که زعمای قوم نه این که ناتوان از مدیریت بحران هستند، بلکه خود نیز آب به آسیاب دشمن و بحران می ریزند و از سوی کسی نیز مورد تذکر واقع نمی شوند. آیا رفتار نمایندگان مجلس به اعتراضات اولیه که هنوز چندان نبود مشروعیت نبخشید؟ و آیا اعتراضات مقامات رسمی، رفتار شونیست ها را پذیرفتنی نکرد؟ و آیا راه عذرخواهی و شنیدن آن را نبست؟ کیست که برخی نمایندگان مجلس نهم را که به خاطر کاریکاتور یک سوسک! بر هیجانها و احساسات مردم مهر تأیید زدند، به پرسش فراخواند و نتیجه ی عملشان را به آنان نشان دهد؟ در رفتار آنان چقدر می توان عقلانیت و توجه به منافع ملی یافت

سوم، درست است که در هیجان های عمومی، عقل نسبتا مفقود می شود و احساسات است که حکم می راند. ولی حد و اندازه ی آن، میزان سخیف بودن رفتار را نیز نشان می دهد، تعرض به مجسمه ی حافظ و سعدی که نشانه های بزرگ ایرانیت ما هستند و نه قوم مدارای هامان، نشان از پستی و سخافتی دارد که در کنه این اعتراضات نهفته است، درون مایه ای که بی ارتباط با موضوع آن نیست و نیز تعرض به یک روزنامه نگار و مجرم دانستن او نیز از این دایره بیرون نیست؛ در رفتار سخیف، عقلی نمی توان یافت
چهارم، راستی این نزاع و درگیری که به تخریب اموال عمومی و مجروح شدن و ا حتمالا کشته شدن تعدادی انجامیده است، بر سر چه بود؟ یک سوسک! آهان! کاریکاتور یک سوسک. اگر آن یک کلمه به فارسی بود، چه اتفاقی می افتاد، و یا به زبان انگلیسی؟ به اعتقادم، هیچ و هیچ

به ياد خيام

2006-05-22T11:51:00.000+03:30

دوشنبه يكم خرداد 1385

خيام هيچ‌گاه از ذهنم دور نمي‌شود. تقريبا اشعارش را زياد مي‌شنوم، به قرائت گيراي شاملو و آواز زيباي شجريان و نيز مي‌خوانم مخصوصا از كتاب زيبايي كه سال‌ها پيش هديه گرفته بودم. امروز به ياد اين دوبيتي خيام افتادم

افسوس كه بي‌فايده فرسوده شديم

وز داس سپهر سرنگون سوده شديم

دردا و ندامتا كه تا چشم زديم

نابوده به كام خويش نابوده شديم

نهضت و نهاد در مواجهه با آمریکا

2006-05-17T16:23:00.000+03:30

چهارشنبه 27 اردی بهشت 1385

پنجشنبه هفته ی گذشته خاتمی به نمایشگاه کتاب رفت و مصاحبه ای نیز انجام داد. در بخشی از مصاحبه اش چنین گفت

وقتى من سال ۷۶ با سی ان ان مصاحبه كردم، ايران در افكار عمومى جهان و آمريكا موقعيت خوبى نداشت. من در قالب اين مصاحبه مى خواستم فضا را بشكنم و نتيجه كار هم اين شد كه آلبرايت به صراحت از اشتباهات و سياستهاى نادرست آمريكا عليه ايران در ۵۰ سال گذشته سخن گفت و كلينتون نيز در اظهاراتى كه در آن مقطع زمانى داشت، به نوعى از ايران عذرخواهى كرد و موضع آمريكا عوض شد. نظر حضرت امام(ره) نيز اين بود كه اگر آمريكا عذرخواهى كند، راه براى مذاكره باز مى شود. در آن زمان سياست كلى نظام بر ايجاد رابطه با آمريكا استوار نبود

او در جایی دیگر از مصاحبه اش گفته است

فرصت مناسبى بود. ما در موضع عزت بوديم، اما رئيس جمهور بايد از سياستهاى كلى نظام پيروى كند

دکتر شریعتی بحثی دارد تحت عنوان نهضت و نهاد که بحثی جامعه شناختی است. نهضتی شکل می گیرد و رفته رفته به نهاد تبدیل می شود و خودش تقدس می یابد و در مقابل تحولات نهضت مقاومت می کند و آن را به افول می کشاند. ماجرای رابطه با آمریکا نیز چنین شده است. سیاست های کلی نظام در تقابل با آمریکا بوده است. اما جامعه پویایی خود را حفظ کرده و در جریان شدنش راهی را پیمود که امکان برقراری ارتباط فراهم آید. خاتمی آن مصاحبه را کرد و به قولش در موضع عزت بودیم، نظرخواهی از مردم تهران که توسط سه موسسه ی وابسته به دولت و حکومت انجام شد از خواست مردم برای برقراری ارتباط خبر می داد اما سیاست های کلی نظام که به نهاد تبدیل شده بود در مقابل نهضت مقاومت کرد و سد سکندری شد در مقابل تحولات. هر چند زعمای تحول خواه نیز بر خواسته های اصلاح طلبانه شان به جد و جهد نایستاند و در عمل اجتماعی شان تقصیر و قصور بسیاری داشته اند، اما نباید نقش سیاستهای کلی نظام را که خاتمی از آن یاد کرده است و نهادی در مقابل نهضت بود را فراموش کرد

تكمله‌اي بر سنت و آموزه‌هاي مدرن

2006-05-15T13:09:00.000+03:30

دوشنبه 25 اردي‌بهشت 1385

ديشب با دوستان درباره‌ي همين نام‌گذاري امسال صحبت مي‌كرديم و من ايده‌ام را طرح كردم. يكي از دوستان نظري داد كه بيان آن به عنوان يك ديدگاه جالب است. مي‌گفت: اين كه امسال به نام پيامبر اعظم ناميده شده است،‌ به نظرم در پيوند با اهل سنت بوده است، چرا كه آنان از پيامبر با عنوان نبي‌الله الاعظم ياد مي‌كنند و احتمالا آقاي خامنه‌اي از اين طريق آن هم در اين سال پرآشوب خواسته‌اند بر اتحاد بين اهل سنت و شيعيان تأكيد كنند و گامي در اين زمينه بردارند. ظاهرا اين نام‌گذاري براي برخي از متعصبان نه از موضعي كه من طرح كردم بلكه از موضع تقابل با اهل سنت خوشايند نبود
به نظرم اگر چنين مفروضه‌اي در پس اين اقدام وجود داشته باشد،‌ هم نيك است و هم عقلاني. اما يك نكته را نبايد فراموش كرد كه امور اجتماعي علاوه بر آثار و عواقب خواسته، داراي آثار و عواقب ناخواسته نيز هستند كه به يكي از آن‌ها در مورد اين نام‌گذاري در مطلب قبل اشاره كردم. ديگر اين كه اتحاد با اهل سنت و تقريب مذاهب، غير از اين، بيشتر بايد در حوزه‌هاي ديگر نيز خود را نشان دهد. به عنوان مثال در حوزه‌هاي مديريتي و فعاليت‌هاي اجتماعي. من دوستان اهل سنتي دارم كه براي شاغل شدن فقط به جهت شيعه نبودنشان مشكل دارند. پس ما براي تقريب به اقدامات ديگري هم نيازمنديم،‌ اقداماتي كه با سنت‌هاي نيكوي‌مان چندان تداخل و تقابل ايجاد نمي‌كنند

سنت و آموزه‌هاي مدرن

2006-05-14T10:57:00.000+03:30

يكشنبه 24 اردي‌بهشت 1385

ایدئولوژی را آموزه‌ای مدرن مي‌دانند، مربوط است به دنیای جدید، فرقی هم نمی‌کند ایدئولوژی اسلامی باشد یا لیبرالی سکولار یا سوسیالیستی مارکسیسم و غیره. ما هم چه بخواهیم و چه نخواهیم در دریای مواج ایدئولوژی‌ها قرار گرفته‌ایم. مخصوصا که حکومت‌مان اسلامی و ایدئولوژیک است. حکومتی که علاوه بر این، ادعای اتصال به سنت نیز دارد. اما نکته این جاست که بخشی از آموزه‌های آن ارتباطی با سنت ندارد و حتی به شکاف و فاصله با سنت نیز دامن می‌زند و گاه به تخریب سنت نیز می‌انجامد
ما در سیر زندگی خود ناگزیر از آموختن سنت هستیم. بخش قابل توجهی از فرآیند اجتماعی شدن و فرهنگ‌پذیری ما چیزی نیست جز آموزه‌های سنت. ارزش داوری نمی‌کنم که غلط است یا درست. توصیف می‌کنم؛ هر چند بخشی از این آموزه‌ها حتی امروزه نیز قابل دفاع هستند و برای تداوم هویت و چارچوبه‌های فرهنگی، ضروری به شمار مي‌آيند. یکی از این آموزه‌ها این است که پیامبر گرامی اسلام لقب پیامبر اکرم را به خود گرفته است که دلایل متقنی نیز برای آن وجود داشته است. این را گفتم برای این که به ایام نوروز بازگردم
نوروز امسال پس از نامیده شدن سال به نام پیامبر اعظم و بعد از آن که تلویزیون بارها و بارها به آن اشاره کرد، پسر هشت ساله‌ام از من پرسید این پیامبر اعظم کیست؟ گفتم پیامبر خودمان حضرت محمد، و او پاسخ گفت که مگر حضرت محمد، پیامبر اکرم نیست؟
پرسشش برایم مهم تلقی شد و مرا به فکر فرو برد. چرا که او مفاهیم دینی را نه تحت آموزش‌های خاص بلکه در فرآیند اجتماعی شدن رسمی و غیررسمی و گام به گام دریافته و درونی کرده است. مفهومی چون پیامبر اکرم برای تمام ما چنین است. هزار و چهار صد سال است که سنت چنین گفته است و دلیلش نیز کرامت پیامبر گرامی اسلام بود. مگر نه این که او خلقی عظیم داشت و مگر نه این که آمده بود تا مکارم اخلاق را نهایت برساند و مگر نه این که خود در سلوک شخصی‌اش چنین بود. ما افتخارمان بر این بود که پیامبرمان، کریم‌ترین مردم بوده است و همین نیز او را بزرگ و بزرگوار کرده است. اعظم بودن در کرامتش نهفته است. نه این که هیکلی بزرگ داشت و یا زور بازویی بزرگ. اگر بزرگترین جایگاه را در عالم یافته است به جهت صفات بزرگی است داشته است؛ صفاتی که او در تلاشی مداوم برای تزکیه نفس و در ارتباط با مبدأ هستی به دست آورده است. و بعد دیدم آموزه‌های نوین ایدئولوژیک چگونه در مفاهیم دیرین سنت که دلایلی قوی و معنوی را با خود همراه دارند و پشتوانه‌های استوار تداوم بخشی از حیات معنوی ما محسوب می‌شود، خلل ایجاد می‌کنند. این آموزه‌ی جدید، انتقال سنت را با دشواری مواجه می‌کند و چه بسا برخی در صدد باشند آن را در کتاب‌های دینی سال‌های آینده وارد کنند و دیگر جایی برای کرامت حضرتش باقی نگذارند. پیامبر ما بزرگترین خلق است چون کریم‌ترین خلق بوده است، نه این که کریم است چون بزرگ‌ترین بوده است

کل اگر طبیب بودی

2006-05-10T15:32:00.000+03:30

چهارشنبه 20 اردی بهشت 1384

از خواندن نامه احمدی نژاد فقط شرمنده شدم. آیا بضاعت علمی و شعور فرهنگی و وقت شناسی این ملت در این قد و قواره است که در وجود ا و متبلور شده است؟ نه! باورم نمی شود. به هیچ وجه! حداقل شش هفت سال پیش خاتمی برای مردم آمریکا سخن گفت و ما به آن افتخار کردیم و اکنون باید شرمنده باشیم

نمی دانم چرا او این پرسشها را از خودش و نظام سیاسی ای که او رییس جمهور آن است نمی پرسد؟ هر چند طرح این پرسشها نشان می د هد که او تا چه اندازه از جهان زیست غرب فاصله دارد و ناتوان از فهم روابط اجتماعی و سیاسی دنیای جدید است و جالب این که این پرسشها را به دانشجویان و مردم نسبت می دهد

بیایید پرسشهای او را برای خودمان بازخوانی کنیم: اگر حضرت محمد صلوات الله پیامبر رحمت است که صد البته هست، پس چرا در حکومتی که خود را ادامه دهنده راه او و راه انبیا می داند، جفاهای بزرگ اتفاق می افتد و کک بزرگانش هم نمی گزد و همه چیز در ابهام خود باقی می ماند. چرا در این جا قتل های زنجیره ای اتفاق افتاد و آمرانش نامشخص باقی ماندند؟ مگر نه این که به قول احمدی نژاد حکومت حافظ جان و مال و شأن شهروندان هستند؟ چرا رسانه جمهوری اسلامی که به نوشته این نامه موظف به انتشار اطلاعات صحیح و گزارش دهی صادقانه است، به طریقی دیگر می رود. ماجرای کنفرانس برلین و دهها برنامه این چنینی چقدر دارای صداقت بود؟ چقدر از منافع گروههای خاص و ثروتمند و قدرتمند کردن عده قلیلی حمایت نمی کند؟ چقدر حقوق زندانیان مخصوصا زندانیان سیاسی رعایت می شود که از آمریکا می خواهیم حقوق زندانیان گوانتامو را رعایت کند؟ راستی، سحابی چرا دستگیر شد؟ ملی - مذهبی ها چرا دستگیر شدند؟ گنجی و اشکوری چرا به زندان افتادند؟ وکلای برخی پروندها چرا راهی زندان شدند؟ قاضیان چرا به زندان افتاد و مفصل کتک خورد؟ دانشجویان کتک خورده در کوی چرا راهی زندان شدند؟ اصلا ماجرای کوی به کجا انجامید؟ ماجرای ترور حجاریان به چه پایانی رسید؟ روزنامه ها چرا توقیف موقف دائم شدند؟ چرا هیأت منصفه در دادگاهها فعال نیست؟ چرا حق اعتصاب که در قانون اساسی پذیرفته شده است، نادیده گرفته می شود؟ بنادر آزاد در دست چه کسانی است؟ جایگاه بنیادها در این نظام اقتصادی کجاست؟ چرا به عمد تلاش می شود نخبگان مذاهب دیگر در سلسله مراتب سیاسی ارتقا نیابند؟ چرا برای اساتید دانشگاه ها فضای تنگی فراهم آمده و استادان بزرگ مجبور به مهاجرت شده اند؟ چرا یکی شغل ندارد و دیگری ده شغل دارد؟ چرا یکی د رآمد ندارد و خرج یکی در ماه چند میلیونی است؟ چرا یکی در اتوبوس باید بایستد و فشرده و عرق ریزان شود و دیگری در ماشین چند صد میلیونی سالها از پشت شیشه کدر ضد گلوله مردم را بنگرد؟ مگر آقایان از موضع پیامبر رحمت نیستند و آموزه های او را هر جمعه و در هر سخنرانی و هزاران مقاله و کتاب تبلیغ و ترویج نمی کنند؟ پس کو مکارم اخلاق؟ کجاست گذشت و بردباری؟ کو شفقت و مهربانی؟ کو عدالت؟ کو آزادی؟ و هزاران پرسشی که در ذهن شما نقش می بندد و برای همیشه بی پاسخ می ماند

برای جهانبگلو

2006-05-07T09:03:00.000+03:30

یکشنبه 17 اردی بهشت 1385

خبر دستگیری رامین جهانبگلو را شنیده اید. امروز وزیر اطلاعات افاضه ی فیض فرمودند و اعلام داشتند ایشان به اتهام ارتباط با بیگانگان دستگیر شده اند و پرونده در حال تکمیل شدن است

اتهام ارتباط با بیگانگان، اتهامی است که تنها از سوی حکومت های ایدئولوژیک ساخته و پرداخته می شود تا از این طریق بتوانند به بازتولید حیات ایدئولوژیک خود ادامه دهند. اگر هم ارتباطی می خواهد صورت گیرد باید در چهارچوب منافع حکومت باشد. هر ارتباطی دیگر، حتی اگر منافع ملی در آن مستتر باشد، ناسالم قلمداد می شود. البته وزیر اطلاعات نفرمودند ارتباط ناسالم با بیگانگان. ایشان فقط گفتند، ارتباط با بیگانگان که در این صورت خیلی ها متهم هستند. حالا که ایشان در زندان است، ممکن است هزار و یک اتهام دیگر نیز نصیبش شود، حتی احتمالا شراب خواری، ولی غیر از تریاک کشی!! مگر نبود برای مهندس سحابی دوست داشتنی، برچسب برنداز و جاسوس زندند و مگر اولین نفری که این برچسب را زد آقای هاشمی در نماز جمعه نبود. جالب آن که وقتی هاشمی خاک بازی می کرد، سحابی در مکتب پدرش درس مبارزه می آموخت. و مگر نبود که به عبدی اتهام جاسوسی زدند و بند دال درست کردند و او اکنون حدود یک سال است که حکم رفع اتهام خود را گرفته و به زندگی اش بازگشته است. مگر گنجی چنین اتهامی را دریافت نکرد. مگر حدود یکصد روزنامه توقیف شده با اتهام ارتباط با بیگانگان که آخر معلوم نشد با کی و چگونه و کجا و در چه مواردی، بسته نشدند. این نوع اتهام بستن حداقل برای ما ایرانیان که از سوی حکومت ها بیان می شود، عادی شده است. رژیم طاغوت هم وقتی مبارزی و روشنفکری را دستگیر می کرد، اولین اتهامی که می بست همین بود

دستگیری جهانبگلو برای جمهوری اسلامی که در بحران هسته ای گرفتار است، اصلا به فال نیک نیست. چرا که سازمان های حقوق بشری و نیز شورای امنیت سازمان ملل را نسبت به این موضوع نیز حساس می کند. همان گونه که اکنون کرده است. جهانبگلو شخصیتی شناخته شده در فرانسه و کانادا و امریکا است و جایگاه مناسبی در بین روشنفکران آن کشورها دارد. بدا به حال حکومتی که این امور را نمی فهمد

این هم مطلبی از وحید ثابتیان درباره محتوای پرونده

این هم وبلاگی برای آزادی رامین جهانبگلو

الپر هم دو مطلب نوشته. این آخری گفت و گوی بازجو با جهانبگلو است. البته شاید واقعی - تخیلی باشد

آی آمریکای نامرد، نوشته ای از سرزمین من

شناخت و نقد جامعه شناسی

2006-05-01T09:46:00.000+03:30

دوشنبه 11 اردی بهشت 1384

همایش مسایل علوم اجتماعی ایران دو روز دیگر در دانشکده ی علوم اجتماعی تهران برگزار میشود. روز چهارشنبه و پنجشنبه. برای هر سلیقه ای هم مطلب دارد. چون هشت پنل در حوزه های جامعه شناسی در بعد از ظهر چهارشنبه از سوی گروه های تخصصی برگزار خواهد شد.ویژه نامه همایش هم که شامل بیست و یک مصاحبه با اساتید درباره ی عوامل مساعد و نامساعد رشد علوم اجتماعی در ایران است آن روز توزیع خواهد شد. وبلاگ همایش مطلب خواندنی دارد با عنوان شناخت و نقد جامعه شناسی

زنان در ورزشگاه، کندن یک مو از خرس

2006-04-30T14:56:00.000+03:30

یکشنبه 10 اردی بهشت 1384

در مورد دستورآقای احمدی نژاد برای حضور زنان در ورزشگاهها به نظرم این خواست قلبی او نیست و اصلا هم به نظرم نمی آید که او با خواست نیروهای مدرن همراه شده باشد. اگر هم اکنون دولتی اصلاح طلب چنین دستوری را صادر می کرد احتمالا هم ایشان در هیأت رزمندگان اسلام حضور می یافت و خطابه ای در از بین رفتن ارزشهای اسلامی سر می داد. موضوع این است که چاره ای غیر از این وجود ندارد. قطعا او می دانست که علما موافق این رأی و نظر نیستند، چون از دستگاه فقهی آنان جز این انتظار نمی رود. اما چرا خلاف نظر آنان دستور داد؟ به نظرم از یک سو به این باز می گردد که چندان نمی توان جلوی خواسته های اجتماعی مقاومت کرد. دیر یا زود باید گام های دیگری از سوی حاکمان برداشته شود. اما در این مورد خاص ما با شکاف دینداری سنتی با حکومت داری مواجه هستیم. مطمئنا بخش عمده ای از بدنه ای که از احمدی نژاد حمایت می کند نه زنش را به ورزشگاه می فرستد و نه به دخترش چنین اجازه ای می دهد. بلکه از این دستور نیز چندان دل خوشی نخواهد داشت. موضوع این است که نمی توان در این دوران حکومت ورزی کرد و فضای اجتماعی سکولار را به توجیه دین تفسیر کرد. فقط با زور و فشار می توان بر این فضاها با نگاهی ایدئولوزیک نگریست، که تاکنون بوده است. علاوه بر این که از درون حکومت فی نفس حکومت ممنوعیت حضور زنان در ورزشگاه ها بیرون نمی آید. اما از دل فقه بیرون می آید. خب حالا که این ممنوعیت ارتباطی به حکومت ندارد چرا توپ در زمین فقیهان نباشد. چرا سیاست باید پاسخگوی آن باشد. سیاست حکم خودش را که حکمی سکولار و بی ارتباط با حوزه دین است می دهد و دین نیز حکم خود را می دهد. در این میان فشار اجتماعی و سیاسی هر کدام بیشتر بود برنده است. و در هر دو حالت احمدی نژاد. چرا که اگر بتوان علما را راضی کرد نظر موافق بخشی از زنان جلب شده است و اگر نتوان آنها را راضی کرد، تقصیر به گردن فقیهان خواهد افتاد

با این حال برای جنبش زنان نیز یک گام به جلو است. تسخیر عرصه ای دیگر از سوی زنان علاوه بر این که آنان را به یکی از خواسته هاشان رسانده است، فضاهای سکولار را گسترش می دهد که خود کندن یک مو از خرس است

همايش مسائل علوم اجتماعي ايران

2006-04-08T14:36:00.000+03:30

شنبه 19 فروردين 1384

علوم اجتماعي حدود 60 سال است كه در ايران قدمت دارد. از هنگامه‌اي كه دكتر صديقي كرسي جامعه‌شناسي آموزشي را برقرار كرد و تا آن زمان كه جامعه‌شناسي به عنوان يك رشته پا گرفت و تا اكنون كه چندين دانشكده و گروه به اين رشته اختصاص يافته‌اند‏ اين رشته‌ي علمي تحولات بسياري را به خود ديده است. هنگامه‌اي آمد كه برخي بر آن مهر علوم الحادي نهادند و در آن چيزي جز كفر نيافتند و تلاش كردند تا در دانشگاه‌هايمان تدريس نشود و اكنون كه انواع و اقسام كتاب‌هاي تئوريك و تحليلي اين حوزه از تاليف و ترجمه به چاپ رسيده است و دسترسي ما به منابع اين رشته‌ي علمي بيش از پيش شده است. با اين حال اين پرسش مطرح است كه علوم اجتماعي در ايران چه سيري را پشت سر نهاده است و بر سر راه توسعه‌ي آن چه موانع و مشكلاتي وجود دارد؟ چه بايد كرد و اين راه را چگونه پيموده‌ايم و چگونه بايد بپيماييم؟ و پرسش‌هاي بسياري ديگر كه بخشي از آن در همايش مسائل علوم اجتماعي ايران پاسخ گفته مي‌شود

قرار است در 13 و 14 ارديبهشت ماه انجمن جامعه‌شناسي ايران همايشي را با اين عنوان در داشكده‌ي علوم اجتماعي دانشگاه تهران برگزار كند و تعدادي از جامعه‌شناسان كشور در اين باره به بحث بنشينند. توضيح بيشتر در اين باره را در وبلاگ اين همايش و نيز در سايت انجمن جامعه‌شناسي ايران مطالعه كنيد. علاقه‌مندان از هم‌اكنون برنامه‌ريزي كنند و دوستاني كه مي‌توانند لينك اين وبلاگ را در وبلاگ خود بگذارند

گفت و گو با امريكا

2006-03-28T07:28:00.000+03:30

سه شنبه 8 فروردين 1385

پرده‌ي اول/ بعد از آن كه آقاي حكيم از جمهوري اسلامي خواست به خاطر مردم عراق با امريكا در مورد وضعيت عراق مذاكره‌ي مستقيم داشته‌ باشد، آقايان به راحتي پذيرفتند و اعلام كردند كه چنين خواهند كرد. البته كار عاقلانه‌اي است و قطعا چنين نيازي پيش‌تر از اين نيز احساس مي‌شد، يعني عقل حكم مي‌كرد كه براي رفع مشكلات كشور عراق بازيگران آن عرصه بايد با يكديگر گفت و گو كنند. ولي مهم اين بود كه كسي زعماي ما را هل دهد. البته اين نيز مهم است كه چه كسي چنين درخواستي بكند؛ حكيم،‌ روحاني بلندپايه‌ي عراق است
پرده‌ي دوم/ در دوران رياست جمهوري اول خاتمي، وزير خارجه‌ي امريكا طي يك سخنراني به ماجراي كودتاي 28 مرداد اشاره كرد و از مردم ايران عذرخواهي كرد. همه‌ي عقلا در آن موقع مي‌گفتند اكنون بهترين موقعيت براي گفت و گو با آمريكا است. شايع شده بود وقتي خاتمي به سازمان ملل رفت، كلينتون آمده بود تا با او دست دهد و ذهن اطرافيان خاتمي مشغول طراحي چگونگي آمد و شد خاتمي شد تا با كلينتون مواجه نشود و مجبور به سلام و احوالپرسي نباشد. فرصت مناسب گفت و گو به بازي گرفته شد تا دشمن همچنان دشمن باقي بماند و عرصه به دست جمهوري‌خواهان امريكا بيافتد. چه بسا اگر امريكاييان در اين عرصه به موفقيت‌هايي دست مي‌يافتند،‌ دموكرات‌ها بر قدرت بودند و روند تحولات جهاني سمت و سوي ديگري مي‌يافت. ما به خوبي ياد گرفته‌ايم هيچ امتيازي به دموكرات‌ها ندهيم تا جمهوري‌خواهان به قدرت برسند. مگر در ماجراي گروگان‌گيري نبود كه چنين شد
پرده‌ي سوم/ سال 1381 مركز پژوهشهاي مجلس به درخواست كميسيون امنيت ملي انجام يك نظرسنجي از مردم تهران در مورد رابطه با آمريكا را طراحي كرد. براي اين كه نتايج از اعتبار كافي برخوردار باشد و همچنين كسي نتايج را مخدوش اعلام نكند، نظرسنجي به سه مركز غيرخصوصي سپرده شد: جهاد دانشگاهي، مؤسسه‌ي ملي سنجش افكار عمومي وزارت ارشاد و مؤسسه‌ي خرد كه وابسته به يكي از وزارت‌خانه‌ها بود. طرح نمونه‌‌گيري و پرسشنامه در مركز پژوهشها تهيه و تحويل آن سه مؤسسه شد. شماره‌ي حوزه و بلوك نمونه هر سه مؤسسه چك شد تا هم‌پوشاني نداشته باشد. هر سه نيز موظف شدند طي سه روز همزمان پرسشنامه‌ها را تكميل كنند. ساز و كار نظارتي نيز تعبيه شد تا كار از دقت بالا برخوردار باشد. نتيجه‌ي كار هر سه مؤسسه چنين بود كه اكثر مردم تهران در آن هنگام خواهان گفت و گوي مستقيم با آمريكا براي حل مشكلات في‌ما بين بودند. اين درخواست با اين آگاهي بيان شد كه اكثريت، امريكا را داراي اهداف و عملكرد مغرضانه نسبت به ايران مي‌دانستند. به عبارتي ديگر مردم به اين عقلانيت رسيده بودند كه مي‌توان با داشتن چنين آگاهي و نگرشي نسبت به امريكا با او گفت و گوي مستقيم نيز داشت و چيزي از مواضع ما نسبت به امريكا نكاهد. آقاي گرانپايه نتايج را به مطبوعات كشاند و آن‌ها كه از هر فرصتي براي مقابله و ضربه‌زدن به جريان اصلاحات استفاده مي‌كردند، فرصت را غنيمت شمردند و به جاي پذيرش نظر مردم، بازي پرونده‌ي نظرسنجي‌ها را به راه انداختند و رسانه‌ي جمهوري اسلامي تمام تلاش خود را كرد تا بگويد نظر مردم چنين نيست و نظرسازي بوده است. به هر صورت نظر مردم در آن موقعيت به هيچ انگاشته شد و اكنون نظر يك روحاني همه چيز مي‌شود. احتمالا مصلحت نبود! هر چند ميزان رأي ملت باشد

خاطره‌ي نوروز

2006-03-21T08:30:00.000+03:30

سه‌شنبه يكم فروردين 1385

نوروزي ديگر فرارسيد. اين كه ايرانيان دقيقا چند صد سال است كه نوروز را پاس مي‌دارند، معلوم نيست. نوروز، جزئي از اسطوره‌هاي ماست. فقط مي‌دانيم كه جمشيد كه پس از كيومرث و هوشنگ و طهمورث به پادشاهي رسيد، همچون پدران خود نيك‌خواه و نيك‌جو بود و نوروز، روزي است كه «جهان انجمن شد بر تخت او/ فرومانده از فره بخت او/ به جمشيد بر گوهر افشاندند/ مر آن روز را روز نو خواندند/ سر سال نو هرمز فرودين/ بر آسوده از رنج تن دل ز كين/ چنين روز فرخ از آن روزگار/ بمانده از آن خسروان يادگار». و ما ايرانيان اين روز را كه به شكل‌گيري ايران‌زمين بازمي‌گردد و با بهار طبيعت نيز تقارن يافت، پاس مي‌داريم. روزي كه خاطره‌ي جمشيد را بايد برايمان زنده‌ كند؛ خاطره‌اي بسيار آموزنده. جمشيد چنان بود كه به قول حكيم بزرگ ايران‌زمين «جهان بد بآرام از آن شادكام/ ز يزدان بدو نو به نو بد پيام». با چنين جايگاهي،‌ او دست به كار شد و در ابزار جنگي و لباس رزم نوآوري كرد، آهن را نرم كرد، رستن و تافتن و بافتن را به ديگران بياموخت، پزشكي و درمان را رواج داد، كاخ‌هاي بلند ساخت، به جامعه‌ي دوران خود نظمي دقيق داد، و «به‌بخشيد بسيار چيز» و «زمانه بدو شاد و او نيز شاد». با اين حال و پس از سال‌ها كه او ديگر استقرار يافته بود «مني كرد آن شاه يزدان‌شناس/ ز يزدان به پيچيد و شد ناسپاس» و در ناسپاسي به ديگران سختگيري كرد و سختگيري‌اش از گرانمايه‌گان و بزرگان كه اهل رزم و علم بودند، شروع شد. جمشيد با آن كه از يزدان پيام مي‌گرفت و ذهني خلاق داشت و براي اولين بار به ايران‌زمين شكل و سامان داد، وقتي خود را قدرت مطلقه ديد،‌ همه‌ چيز را از دست داد؛ هر چند خودش، خود را همچنان پيام‌آور ايزد مي‌دانست و داراي فره ايزدي. براي همين گفت: «شما را ز من هوش و جان در تن است/ به من نگرود هر كه آهرمن است». او به جايي رسيد كه خودش را قدرت قاهر و مطلقه‌اي ديد كه هر كه در دايره‌ي او قرار نگيرد، اهريمني و ناپاك شناخته مي‌شد و به سزاي ناپاكي‌اش مي‌رسيد. اما به قول فردوسي «چو اين گفته شد فر يزدان ازوي/ گسست و جهان شد پر از گفتگوي». و پس از اين بود كه چشم ايرانيان به ضحاك دوخته شد كه در ناپاكي‌ و اهريمن بودنش، مي‌شناختندش. اما جمشيد پيام‌آور يزدان پاك چنان كرد كه همه از او روي‌گردان شدند و روي بر ضحاك ماردوش شتافتند تا شايد از شر او خلاص شوند. نكته نيز در همين جاست، اگر حاكمان بر جايگاه خود چنان غره شوند كه به اهل علم و روشنفكران درشتي كنند و حرمت حقوق انساني مردمان را پاس ندارند،‌ هر قدر هم كه آنان خود را ناصب خدا و امام زمان بدانند،‌ سرنوشت جمشيد را خواهند داشت؛ چه بسا در اين ميان همه چيز با سكوت و حمايت نكردن پيش رود. از اين روي، راهي جز پاسداشت آزادي و حقوق انساني آن گونه كه عقل جمعي مي‌فهمد نه عقل جمشيد دور شده از ايزد، براي مقابله با ضحاك ماردوش دوران نمانده است. به اميد برسر عقل‌آمدنمان

چهارشنبه‌سوري، بازتوليد اقتدارگرايي

2006-03-15T06:25:00.000+03:30

چهارشنبه 24 اسفند 1384

اول / هر چند چهارشنبه‌سوري سنتي ديرپاي است اما در طول زمان تغييرات بسياري را به خود ديده است. با اين حال آن چه كه در اين بيست و پنج سال بر سر آن آمده است،‌ با گذشته خيلي تفاوت دارد. تفاوتي كه ما مي‌توانيم در بسياري از آداب و سنن اجتماعي‌مان بيابيم كه حاكي پررنگ شدن ظاهرگرايي و قشري‌مسلكي است. نزاع ايدئولوژيك بخشي از حاكمان ما با رسوم و سنن ملي چنان بود كه آن‌ها را از درون تهي كرد و فاصله‌اي در اين ميان بين نسل جديد و قديم افتاد و تقبيحي كه در دوره‌اي از روزگار بر اين رسوم رفت، فرصت انتقال درون مايه ها را از جامعه ستاند. همان‌گونه كه اخباري‌گري مسلط بر ذهن و زبان بخشي از حاكمان، حتي سنن مذهبي را نيز از توجه به محتوا رهانيد و ظاهرپرستي را بر رفتارها حاكم كرد. مگر نه اينكه هميشه و از هر تريبوني فرياد كشيده‌اند و تذكر داده‌اند و نوشته‌اند كه: خانم‌ها و آقايان! ظاهر اسلامي را رعايت كنيد. كجا شنيديد و خوانديد كه به باطن اسلامي رجوع داده باشند. اين گسست، تجربه‌ي هميشه‌ي تاريخي‌مان بوده است كه در اين بيست و هفت سال نيز كه اميدي بر پيوند بود،‌ باري ديگر به جفا بر ما رفت
دوم / سال پنجاه و هفت چهارده ساله بودم. از اين جهت چهارشنبه‌سوري آن دوران را به خوبي به ياد دارم. با اين كه در خانواده و محله‌اي مذهبي زندگي مي‌كردم ولي هيچ كس چهارشنبه‌سوري را در ستيز با مذهب نمي‌ديد. آن موقع ما كورورات را زير پاي خودمان مي‌تركانديم. بزرگترها آلومينيوم را در آتش‌گردان مي‌چرخاندند و بوته‌هاي آتش را با فاصله‌ به آتش مي‌كشيدند و بزرگ و كوچك با ذوق از روي آن مي‌پريديم و زردي چهره‌مان را به او مي‌سپرديم و سرخي و گرمي‌اش را مي‌ستانديم. گرم مي‌شديم،‌ گرم گرم و در آن گرما گرم جوان‌ها را مي‌ديديم چادر به سر به سراغ قاشق‌زني رفته‌اند. اما اكنون، جوا‌ن‌ها و نوجوان‌ها كه تربيت يافته‌ي جمهوري‌ اسلامي هستند، و همه از ظاهر اسلامي برايشان گفته‌اند، ترقه و نارنجك را نه زير پاي خود بلكه زير پاي ديگران مي‌تركانند. ترقه را از پنجره،‌ داخل مغازه، داخل اتومبيل، از پياده‌رو پرتاپ مي‌كنند و خودشان كه منتظر شنيدن صدايي هستند پنهان مي‌شوند و يا خود را به كوچه‌ي علي‌چپ مي‌زنند و ديگراني كه از وجود چنين چيزي بي‌اطلاع هستند، فقط صداي مهيبي را كنار و يا زير پاي خود مي‌شنوند. از ديگر آزاري لذت مي‌برند، چرا؟ مگر اينان در اين بيست و هفت سال از اخلاق اسلامي نشنيده‌اند و از همه‌ي امكانات، براي تربيت اسلامي اين نسل بهره گرفته‌ نشده؟ آيا غير از اين است كه اين رفتار جوانان بازتوليد رفتار همين حاكمان است؟ آيا انداختن ترقه زير پاي مردم همان انداختن مسائل و مشكلات و بحران‌ها به جانب مردم نيست؟ از كيسه‌ي مردم خرج كردن و همه‌ي سوزن‌ها و جوالدوزها را به مردم زدن نيست؟ از درون تهي بودن و به ظاهر چسبيدن نيست؟ مگر اين جوانان نديده‌اند كه اقتدارگرايان و تشنگان قدرت، هميشه چيزي زير پاي ديگران تركانيده‌اند؟ مگر خاتمي نمي‌گفت هر نه روز يك بحران برايش آفريدند؟‌ يعني براي مردم آفريدند. آيا آنان در عمل چيزي غير از ديگر آزاري آموخته‌اند؟
سوم / از موارد استثنا بگذريد، پرسش از قاعده است

نهضت ملي نفت و ماجراي هسته‌اي

2006-03-09T06:48:00.000+03:30

پنج شنبه 18 اسفند 1384

اين روزها دولتيان مكرر به نهضت ملي شدن نفت اشاره مي‌كنند و ماجراي هسته‌اي را با آن قياس مي‌كنند و تلاش مي‌كنند اين دو را يكي معرفي كنند؛ هر چند خود نيز مي‌دانند قياس‌شان مع‌الفارق است
نفت مسأله‌اي ملي بود نه دولتي و خواست قلبي مردم بود. تمام ايران يكپارچه شور و شعور شده بود و ملي شدن نفت را از رهبران سياسي‌شان مي‌خواستند. مسأله‌ي نفت طوري شده بود كه ديگر افكار عمومي فشار مي‌آورد و سياستمداران نيز نمي‌توانستند كنار بكشند. تقريبا تمام روشنفكران نيز وارد نهضت شده بودند. ملي و مذهبي هم نداشت. احزاب عمدتا در دفاع از آن ميتينگ داشتند. مصدق، بزرگ‌مردي بود كه برآيند آن خواست را دنبال مي‌كرد و با دفاع حقوقي جانانه‌اش در ديوان داوري لاهه رأي را به نفع ايران گرفت
غیر از مردم، روشنفکران نیز در نهضت نفت سهم عمده‌ای داشتند. روزنامه‌هاشان مملو از تحليل و حمايت از نهضت بود. بخشی از آن‌ها تا آخر هم با مصدق ماندند. در ماجرای انحلال مجلس هفدهم، روشنفکران نزد مصدق رفتند و دلایل خود را مبنی بر نادرست بودن تصمیم به مصدق گفتند. هر چند او دلایل را نپذیرفت ولی ملکی به او گفت آقای دکتر ما می‌دانیم که این ره به گورستان است، ولی ما تا انتها با شما خواهیم آمد. به عبارتی دیگر همه طبقات و اقشار جامعه نسبت به موضوع حساس بودند و پای آن ایستادند. این که چرا با این احوال به کودتا انجامید بحثی دیگر است
حالا آقایان هی دارند این ماجرا را با نهضت ملی نفت مقایسه می‌کنند ولی یک فاکت ملی در این باره نشان نمی‌دهند. الهام می‌گوید مردم، دولت را به این کار واداشته‌اند. کدام مردم؟ چرا یک حرکت خودجوش در دفاع از مواضع حاکمان شکل نمی‌گیرد؟ چرا هر روز مردم به خیابان‌ها نمی‌ریزند؟ چرا نسبت به موضوع حساسیت ندارند؟ چرا روشنفکران تجمع نمی‌کنند و در دفاع از مواضع حاکمان چیزی نمی‌نویسند و برعکس در محافل خود به نقد می‌نشینند؟ چرا غیر از بسیج و انصار و خلاصه غیر از چارچوب طرح های نهادهای حکومتی و طرفداران ايدئولوژيك هیچ شور و هیجانی در دفاع از این حق مسلم در بين مردم شکل نگرفته است؟ دفاع از اين حق، فقط خود را در نظرسنجي‌ها نشان مي‌دهد كه نظر است و به شدت تحت تأثير وقايع قابل تغيير. اما به عمل نمي‌رسد. الان هم كه همان طور كه پيش‌بيني مي‌شد و به لحاظ عملي، نه منطقي، هيچ راه ديگري نمانده بود و پرونده به شوراي امنيت ارجاع شد، همين است. مردم، نظاره‌گر خواهند بود، همان‌طور كه روشنفكران. ما با ماجراي هسته‌اي مواجهيم نه نهضت ملي هسته‌اي

طرح روسيه تداوم طرح پطر كبير

2006-02-28T09:40:00.000+03:30

سه‌شنبه 9 اسفند 1384

توافق اوليه براي تداوم مذاكره در مورد پيشنهاد روسيه به عمل آمد. ولي روس‌ها در مورد ايران همان سياستي را پيش گرفته‌اند كه اجدادشان از دوره‌ي پطر كبير دنبال مي‌كردند و به وصيت او چشم دوخته‌اند؛ از حمله به ايران و جداكردن بخش‌هايي از ايران تا پيشنهاد براي جدا كردن فعاليت هسته‌اي ايران از داخل خاك‌مان. هر دو يك روند است. ماهيتش كم و بيش يكي است. براي همين است كه معتقدم اين پيشنهاد وجهه‌اي استعماري هم دارد و براي اين كه از حرف غني‌سازي پايين نياييم در حال افتادن به اين دام هستيم. هر چند معتقدم روسيه اين طرح خود را بدون ارتباط با نظرش در مورد توقف كامل فعاليت هسته‌اي ايران پيش مي‌برد. در اين باره، فقط به دنبال منافع خود است و در شوراي حكام و شوراي امنيت بيشتر طرف اروپا و آمريكا را مي‌گيرد. اصلا اين دو را به هم ربط نمي‌دهد. همين كه كرنيكو را به ايران فرستادند حكايت از همين موضوع دارد. كرنيكو در مورد غني‌سازي در داخل خاك ايران خيلي مبهم گفت اگر ايران تضمين بدهد مشكل حل مي‌شود و ما مي‌دانيم كه آنان در حال حاضر و با توجه دسته‌گل‌هايي به آب داده ايم، تضمين را فقط توقف كامل مي‌دانند. براي همين به نظر مي‌رسد بايد از دام روسيه كه طرحش براي ما هيچ ندارد به جز وابستگي بيشتر، دور شد.
بهترين راه حل آن است كه ما خود داوطلبانه فعاليت‌هاي هسته‌اي خود را متوقف كنيم و طي آن براي افزايش توان اقتصادي‌مان و دور شدن از وابستگي به درآمد نفت كه موجب شكل‌گيري دولت‌هاي رانتي مي‌شود، رهايي يابيم و بيش از آن كه بر هيزينه‌هاي ملي‌مان بيافزاييم كه ماشاءالله در اين شش هفت ماه به حد اعلاي خود در اين چند سال رسيده است، نرخ رشد اقتصادي خود را افزايش دهيم، و فضاي شكل‌گيري نهادهاي مدني ماندگار را فراهم آوريم و بر حقوق شهروندي (نه آزادي‌هاي مشروع به معناي شرعي آن گونه كه شرع قشري‌مسلكان مي‌‌گويد)‌ پاي فشاريم و بر حقوق اشاره شده در قانون اساسي پاي‌بند باشيم و روابط خارجي‌مان را اصلاح كنيم. در فضايي كه انديشمندان آزادانه بيانديشند، فرآيندهاي سياسي بدون مداخله‌ي كانون‌هاي قدرت و اراده‌ها‌ي فارغ از مسؤوليت و در فضايي سالم و آزاد شكل گيرد، فساد اقتصادي مسلط بر نظام اقتصادي‌مان كنترل شود و رانت‌هاي اقتصادي اختصاص يافته به كانون‌هاي قدرت و حلقه‌هاي نزديك به ‌آن‌ها كه اكنون بخش قابل توجهي از اقتصاد را در چنبر خود دارند، مهار شود، و دولتي با دغدغه‌هاي ملي شكل گيرد نه دغدغه‌هاي صرفا ايدئولوژيك و قدرت‌هاي خارجي را نسبت به خود حريص و جري نكنيم و به قول مرحوم مدرس سياست بزكوهي در پيش گيريم و در مجموع به شكل‌گيري فرآيندهاي دموكراتيك تأكيد كنيم، آن گاه با دغدغه و فشارهاي خارجي بسيار كمتر و آرامش داخلي بيشتري مي‌توان به خيلي از امور پرداخت؛ از جمله فعاليت‌هاي هسته‌اي. در آن هنگام قطعا دهان قدرتمداران جهاني نيزچنين وحشيانه باز نخواهد ماند

فرهنگ عمومی ذیل دین

2006-02-22T16:30:00.000+03:30

چهارشنبه 3 اسفند 1384

همان طور که می دانید از فرهنگ تعاریف بسیار زیادی داده اند. آن قدر زیاد که می توان یک ترم درباره اش درس داد. اما به هر صورت یک اجماعی وجود دارد که فرهنگ را اعم از دین می گیرند. یعنی دین بخشی از فرهنگ محسوب می شود. بر همین مبنا نیز فرهنگ عمومی منقسم می شود به اجزای بسیاری که دین یک جزء آن است. یونسکو نیز چنین کرده است و بر مبنای آن چارچوبه ها و فرآیندهای جمع آوری اطلاعات فرهنگی را تنظیم کرده است که بسیاری از کشورها به آن پایبند هستند. نکته این جاست که شورای عالی انقلاب فرهنگی ما وقتی اسناد یونسکو در این باره را ترجمه کرد یک دفعه دچار مشکل شد. چرا که این شورا همه چیز را از زاویه ی عینک ایدئولوژیک خود می بیند. برای همین از نگاه آنان فرهنگ دینی اعم است و بالاتر از همه چیز. بر همین مبنا آنان فرهنگ عمومی را ذیل دین تعریف کرده اند. حالا این که در فرهنگ عمومی خرده فرهنگ های بزهکاری وجود دارد به من ربطی ندارد. این که بتوانیم از خرده فرهنگ معتادان و فواحش و غیره یاد کنیم و ذیل دین قرارش دهیم به من ربطی ندارد. مشکلی است که آقایان درست کرده اند و فرهنگ عمومی را ذیل دین تعریف می کند. آنان فکر می کنند با این کار به فرهنگ دینی تعالی بخشیده اند. در صورتی که نسبت فرهنگ عمومی به فرهنگ دینی عموم و خصوص مطلق است. و هر رفتار و ارزش و نگرشی که در فرهنگ عمومی وجود داشته باشد، از فرهنگ دینی ناشی نشده است و می تواند به آن ارتباطی هم نداشته باشد

عقل انتحاري

2006-02-19T09:14:00.000+03:30

يك شنبه 30 بهمن 1384

رسول جعفريان را احتمالا مي‌شناسيد. او اكنون مسؤول كتابخانه‌ي تخصصي ايران و اسلام در شهر قم است. جعفريان در مصاحبه با صادق صبا كه از راديو بي بي سي امروز صبح پخش شد درباره‌ي سياست هسته‌اي جمهوري اسلامي گفت كه اين بهترين سياست است و ما اگر ببينيم غربي‌ها به خواسته‌هامان هيچ توجهي ندارند بايد همين روال را ادامه دهيم و در مقابل آنان مقاومت كنيم و اصلا فرمان را درآوريم و ماشين را بكوبيم توي سينه‌ي طرف. وقتي صبا پرسيد فكر نمي‌كنيد ماشين غربي‌ها قوي‌تر باشد و در اين تصادف شما (يا ماشين شما) از بين برويد؟ گفت ما چيزي در اين كشور داريم كه عزت است و ما براي عزتمان هر كاري مي‌كنيم و الان در بهترين موقعيت هستيم. اين فهواي سخنان جعفريان بود كه رسانه‌ي جمهوري اسلامي نيز هر از گاهي با او مصاحبه‌ مي‌كند و تحليل‌هاي نسبتا بي‌چفت و بست تاريخي‌اش را به خورد مردم مي‌دهد. اما نكته‌ اين جاست كه اگر عقلي كه او در مواجهه با غرب دارد بر بقيه هم مسلط باشد، نه از تاك نشاني ماند نه از تاك‌نشان. و به نظر هم چنين مي‌آيد. البته عزت و مصلحت و حكمت آقايان چنين حكم مي‌كند، خيلي هم به عقل نيازي ندارند تا با محور قرار دادن آن در اين سه محور در مورد پرونده‌ي هسته‌اي عاقلانه بيانديشند. عصه اين است كه در اين ماجرا از تاك نشاني نماند، تاك‌نشان را بي‌خيال